Con đường Hạnh Phúc – Con đường dẫn đến miền di sản Cao nguyên đá Đồng Văn

Con đường Hạnh Phúc – Con đường dẫn đến miền di sản Cao nguyên đá Đồng Văn
Khúc cua uốn lượn trên đường đi Đồng Văn. Ảnh: Nguyễn Chiến-TTXVN
Khúc cua uốn lượn trên đường đi Đồng Văn. Ảnh: Nguyễn Chiến-TTXVN

Những năm 1960 trở về trước, để đến được 4 huyện vùng cao của Hà Giang, chỉ có đường mòn đủ để người và ngựa men theo sườn vách núi đá. Phía sau cổng trời Quản Bạ, hơn 8 vạn đồng bào phải chịu cảnh nghèo đói lạc hậu, sống tách biệt với bên ngoài. Mọi việc vận chuyển chủ yếu nhờ vào sức ngựa và sức người mang vác. Nỗi vất vả cực nhọc đó thể hiện qua câu thơ:

“Quẩy tấu đè vai đè cả cuộc đời
Dấu chân đất in trên đường vạn dặm,...


"Sống trên đá chết vùi trong đá", đồng bào các dân tộc nơi đây vẫn ước ao có một con đường thông thương cho vùng Cao nguyên đá. Con đường đó không chỉ mang lại ánh sáng văn minh cho người dân mà còn xóa đi tính biệt lập làm căn cứ cho những mưu toan và hành vi đen tối của các thế lực thổ ty, chúa đất đã bao năm hà khắc. Chính vì lẽ đó, năm 1959, Trung ương Đảng và Bác Hồ quyết định giao cho Khu tự trị Việt Bắc mở một con đường dài 184 km từ thị xã Hà Giang (nay là thành phố Hà Giang) lên Đồng Văn qua đỉnh Mã Pì Lèng sang Mèo Vạc.

“Đường gian khó mới là đường hạnh phúc
Đường ta mở mới là đường sống thực
Nên gian lao ta có kể gì…
”

Ông Nguyễn Mạnh Thùy, Phó Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong tỉnh Hà Giang mở đầu câu chuyện ký ức của mình bằng những vần thơ khuyết danh xúc động được lưu truyền ngày ấy. Ông Thùy cho biết, bọn phỉ luôn quấy nhiễu, luôn có ý đồ phá hoại quyết tâm làm đường, chúng ra sức tung tin xấu hòng gây lung lạc, chia rẽ niềm tin của đồng bào. Để hoàn thành con đường lịch sử này đã phải huy động một lực lượng lớn thanh niên xung phong của 8 tỉnh miền núi phía Bắc gồm: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Hà Giang, Tuyên Quang và hai tỉnh miền xuôi là Nam Định, Hải Dương. Với 2.246.321 ngày công mở đường, trong đó trên 1,2 triệu ngày công là do thanh niên xung phong, còn lại là lực lượng dân công. Càng lên cao, đi xa thì càng vất vả, hiếm ngọn rau, thiếu nước uống. Mỗi người vào buổi sáng được phát một ca nước, ca nước ấy vừa dùng để đánh răng, rửa mặt xong còn lấy nước đó để đổ lỗ choòng (lỗ được đục bằng cây choòng trên những tảng đá để phá đá). Một tuần mỗi công nhân được nghỉ một ngày để đi hàng chục km tìm nguồn nước tắm. Nước quý hơn vàng. Nhà thơ Xuân Diệu lên thăm công trường đã cảm thán mấy vần thơ:

“Rửa mặt xong nửa ca nước đổ dồn
Chiều rửa chân tay đem ra giặt
Giữ lại hôm sau đổ lỗ choòng”.


Ông Nguyễn Đức Thiện, Chủ tịch Hội Cựu thanh niên xung phong tỉnh Hà Giang nhớ lại: Con đường khởi công từ ngày 10/9/1959, đến ngày 20/3/1963 thì được khơi thông lên đến huyện Đồng Văn. Chuyến xe đầu tiên của Hà Giang lên Đồng Văn là chở muối, dầu, gạo và sách vở cho học sinh... Gần một nghìn đồng bào ở Đồng Văn đến sờ vào cái xe ô tô, đồng bào thấy muối, thấy dầu và thấy gạo, thấy sách vở...  nhiều cụ già đã bật khóc.

Công nhân đục choòng mở lỗ mìn phá đá ở Lũng Cẩm, Sà Phìn, Đồng Văn (1963). Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát
Công nhân đục choòng mở lỗ mìn phá đá ở Lũng Cẩm, Sà Phìn, Đồng Văn (1963). Ảnh: Tư liệu/TTXVN phát

Đoạn cuối con đường từ Đồng Văn sang Mèo Vạc cũng là đoạn đường gian nan nhất. Độ cao khiến Ban chỉ huy công trường phải tổ chức khám tuyển sức khỏe, tuyển 30 thanh niên vào “Đội dũng cảm” để thi công đoạn đèo Mã Pì Lèng. Công trường đã đầu tư trang bị tới 2 tấn dây thừng dùng để căng theo vách núi đá, hàng ngày lực lượng công nhân trong Đội dũng cảm treo mình trên vách đá để đục lỗ choòng, phá từng tấc đá để mở đường với hơn 11 tháng làm việc trong điều kiện treo mình trên vách đá. Quá trình thi công có 14 thanh niên xung phong đã hy sinh, nằm lại vĩnh viễn nơi “miền đá lạnh”.

Sau gần 6 năm đầy gian nan vất vả, chỉ bằng dụng cụ thô sơ, hoàn toàn thủ công, với bàn tay, khối óc và sức lao động cần mẫn, kiên cường, ngày 10/3/1965 đã chính thức khai thông tuyến đường từ Hà Giang lên Đồng Văn và sang Mèo Vạc với chiều dài 184 km.

Ông Nguyễn Cao Vãng - Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Cựu Thanh niên xung phong cho biết, con đường Hạnh Phúc của Hà Giang nằm trong chiến lược của Trung ương Đảng và Bác Hồ. Đây là con đường có ý nghĩa về chính trị, kinh tế và an ninh quốc phòng ở vùng địa đầu của Tổ quốc. Con đường được Bác Hồ kính yêu đặt tên là Hạnh Phúc bởi nó mang lại no ấm cho đồng bào các dân tộc vùng địa đầu của Tổ quốc, đặc biệt là Hà Giang.

Ngày nay, trước sự đổi thay của đồng bào bốn huyện vùng cao, khó ai có thể tin rằng những dụng cụ thô sơ khi xưa mà lớp lớp thanh niên xung phong năm xưa có thể làm nên con đường huyền thoại. Tự hào hơn khi Cao nguyên đá Đồng Văn được tổ chức UNESCO công nhận, gia nhập vào mạng lưới Công viên Địa chất toàn cầu vào cuối năm 2010. Những năm gần đây, lượng khách đến với Hà Giang ngày càng tăng, chỉ riêng năm 2018, lượng khách đến Hà Giang đã đạt trên 1 triệu lượt người; nguồn thu từ du lịch và dịch vụ du lịch đạt gần 1.000 tỷ đồng.
Nguyễn Chiến

Có thể bạn quan tâm

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.