Công tác bảo tồn văn hóa của đồng bào Khmer ở Việt Nam được đánh giá cao

Trong những ngày qua, Thông tấn xã Campuchia (AKP) và nhiều cơ quan báo chí truyền thông trên đất nước Chùa Tháp đăng tải nhiều bài viết đánh giá cao hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer ở quốc gia láng giềng Việt Nam.

Dân tộc Khmer

Tên tự gọi: Người Khmer.

Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.

Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.

Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.

Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).

Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.

Trang phục bắt mắt, nhiều màu sắc góp phần tôn lên vẻ đẹp của phụ nữ Khmer Nam Bộ. Ảnh An Hiếu (2).JPG
Trang phục bắt mắt, nhiều màu sắc góp phần tôn lên vẻ đẹp của phụ nữ Khmer Nam Bộ. Ảnh An Hiếu

: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.

Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.

Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.

Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.

Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.

Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.

Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.

Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.

Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.

Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.

Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).

Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.

Các nghệ nhân người Khmer (Cà Mau) diễn tấu với các nhạc cụ trong dàn nhạc trống lớn. Ảnh Huỳnh Lâm.jpg
Các nghệ nhân người Khmer (Cà Mau) diễn tấu với các nhạc cụ trong dàn nhạc trống lớn. Ảnh Huỳnh Lâm

Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Khmer

Có thể bạn quan tâm

Giúp nông dân tiêu thụ nông sản chủ lực qua thương mại điện tử

Giúp nông dân tiêu thụ nông sản chủ lực qua thương mại điện tử

Ngày 25/7, tại xã Chi Lăng, Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và UBND các xã Chi Lăng, Cai Kinh tổ chức Chương trình quảng bá, xúc tiến tiêu thụ nông sản chủ lực tỉnh Lạng Sơn qua thương mại điện tử với chủ đề "Na và nông sản Lạng Sơn - Lan tỏa giá trị, thương hiệu vươn xa".

Bữa cơm sum vầy tri ân các gia đình liệt sĩ

Bữa cơm sum vầy tri ân các gia đình liệt sĩ

Ngày 25/7, nhân dịp kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/72026), Tỉnh Đoàn Lạng Sơn đã tổ chức nhiều hoạt động ý nghĩa, trong đó “Bữa cơm sum vầy - Ấm áp yêu thương” tại gia đình Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Kim, 95 tuổi, phường Đông Kinh, đã thể hiện tình cảm của tuổi trẻ Lạng Sơn với những gia đình có công với đất nước.

Những thương binh vượt khó làm kinh tế giỏi ở vùng cao Hưng Khánh

Những thương binh vượt khó làm kinh tế giỏi ở vùng cao Hưng Khánh

Từng xông pha trong lửa đạn, cống hiến tuổi trẻ, xương máu cho độc lập, tự do của dân tộc, nhưng khi trở về với cuộc sống đời thường, nhiều thương binh, bệnh binh ở xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai lại tiếp tục nỗ lực trên “mặt trận” làm kinh tế, góp phần vào sự phát triển của địa phương.

Đổi thay trên quê hương chiến khu cách mạng Mường Thàng

Đổi thay trên quê hương chiến khu cách mạng Mường Thàng

Từng là vùng chiến khu cách mạng ghi dấu những năm tháng đấu tranh gian khổ, xã Mường Thàng hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới. Những con đường mới, công trình hạ tầng được đầu tư và đời sống người dân ngày càng khởi sắc đang mở ra một hành trình phát triển mới cho vùng đất giàu truyền thống cách mạng.

Đảng viên trẻ vùng cao tiên phong trong phát triển kinh tế

Đảng viên trẻ vùng cao tiên phong trong phát triển kinh tế

Với sức trẻ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến, đội ngũ đảng viên trẻ ở vùng cao Điện Biên đang phát huy vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới và lan tỏa các phong trào thi đua tại cơ sở. Những việc làm thiết thực của họ đang góp phần làm thay đổi diện mạo vùng cao.

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người có công

Lan tỏa nghĩa tình chăm lo người có công

Tỉnh Thái Nguyên đang thực hiện chính sách ưu đãi đối với trên 154.000 người có công với cách mạng. Hằng tháng chi trả trợ cấp ưu đãi cho gần 21.000 người, kinh phí trên 860 tỷ đồng/năm.

Xây dựng xã không ma túy ở vùng cao

Xây dựng xã không ma túy ở vùng cao

Thời gian qua, Công an xã Khao Mang, tỉnh Lào Cai chủ động nhiều giải pháp trong phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, xây dựng môi trường xã hội an toàn, văn minh.

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Người dân vùng cao Thanh Hóa rất cần nước sạch sinh hoạt

Nhiều năm qua, dù được đầu tư xây dựng nhiều công trình nước sinh hoạt tập trung phục vụ người dân, song, tới nay hơn một nửa các công trình cấp nước tại các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa đã không phát huy hiệu quả và bị hư hỏng nặng, không bảo đảm công năng để đáp ứng được nhu cầu cung cấp nước sinh hoạt cho người dân theo thiết kế, ảnh hưởng tới việc cấp nước, dẫn đến nhiều người dân miền núi đang sống trong tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt.

Đảm bảo chỗ ăn ở cho người dân tránh lũ

Đảm bảo chỗ ăn ở cho người dân tránh lũ

Lũ dữ quét qua Mường Than khiến nhiều gia đình phải trắng tay, hơn 1.000 người dân phải đi tránh lũ. Việc bố trí ăn ở, sinh hoạt tạm thời được tỉnh Lai Châu và chính quyền địa phương thực hiện chu đáo dù số lượng bà con tránh lũ rất lớn.

Thiên tai, mưa lũ và bài toán ứng phó

Thiên tai, mưa lũ và bài toán ứng phó

Từ ngày 15 đến ngày 18/7, mưa lớn tại Lai Châu, Điện Biên, Sơn La và Lào Cai đã làm 8 người chết và mất tích (5 người chết, 3 người mất tích) và 10 người bị thương. Lũ dữ đã cuốn phăng trên 255 tỷ đồng, nhiều công trình, nhà cửa bị hư hỏng, nhiều diện tích cây trồng, vật nuôi trôi theo dòng nước cuốn.

Khi phụ nữ Mông trở thành tuyên truyền viên pháp luật

Khi phụ nữ Mông trở thành tuyên truyền viên pháp luật

Tại khu vực biên giới tỉnh Nghệ An, Câu lạc bộ "Phụ nữ với pháp luật" ở bản Phá Lõm đang phát huy hiệu quả thiết thực. Nhờ cách tuyên truyền gần gũi bằng chính tiếng Mông của lực lượng Biên phòng, những người phụ nữ vùng cao không chỉ được nâng cao hiểu biết mà còn trực tiếp trở thành những tuyên truyền viên nòng cốt, góp phần giữ gìn bình yên cho bản làng nơi biên cương.

Tình cảm của người dân hướng về tâm lũ Mường Than

Tình cảm của người dân hướng về tâm lũ Mường Than

Ngay sau khi cơn lũ đi qua, hàng loạt chuyến xe chở đầy hàng hóa cứu trợ từ khắp nơi đã nối đuôi nhau hướng về xã Mường Than, tỉnh Lai Châu. Sự sẻ chia kịp thời từ cộng đồng, doanh nghiệp và các lực lượng vũ trang đang trở thành điểm tựa vững chắc, tiếp thêm sức mạnh để đồng bào vùng tâm lũ gượng dậy sau thiên tai.

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Không áp đặt, không mệnh lệnh hành chính, bằng sự kiên trì tuyên truyền, vận động, nhiều địa phương ở Tuyên Quang đã tạo chuyển biến tích cực trong xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Tại xã Dũng Tiến (Phú Thọ), công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được đổi mới theo hướng bám sát thực tiễn, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng và kết hợp hiệu quả với các nền tảng số để đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Tại tỉnh Điện Biên, tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số do điều kiện kinh tế, trình độ dân trí và tập quán lạc hậu. Để từng bước đẩy lùi tình trạng này, các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân.

Xây dựng 'xã không ma túy' ở vùng biên

Xây dựng 'xã không ma túy' ở vùng biên

Ma túy từng là nỗi lo thường trực ở nhiều bản làng vùng biên Điện Biên. Bằng sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, lực lượng Công an và người dân, nhiều địa phương đang từng bước xây dựng "xã không ma túy", tạo chuyển biến rõ nét về an ninh trật tự, mang lại cuộc sống bình yên cho đồng bào nơi phên dậu Tổ quốc.

Lào Cai giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn ở cơ sở

Lào Cai giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn ở cơ sở

Sau sáp nhập, chính quyền địa phương hai cấp vận hành theo hướng tinh gọn, nhưng nhiều xã, phường của tỉnh Lào Cai vẫn gặp khó khăn về thiếu cán bộ chuyên môn ở các lĩnh vực trọng yếu như đất đai, y tế, xây dựng. Điều này dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao. Việc giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn đang là yêu cầu đặt ra cho các địa phương.

Điểm tựa nơi phên dậu Tổ quốc

Điểm tựa nơi phên dậu Tổ quốc

Nơi những vùng biên còn nhiều gian khó, mỗi mái nhà mới được dựng lên không chỉ giúp người dân an cư, mà còn góp thêm một điểm tựa để giữ gìn biên cương Tổ quốc.

Vùng cao Điện Biên chủ động ứng phó mùa mưa lũ

Vùng cao Điện Biên chủ động ứng phó mùa mưa lũ

Mùa mưa đã bắt đầu tại tỉnh Điện Biên, kéo theo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở nhiều địa bàn vùng cao. Trước những diễn biến thời tiết cực đoan, các địa phương đang chủ động triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai, đồng thời đẩy nhanh sắp xếp dân cư khỏi vùng nguy hiểm nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Sức bật kinh tế của xã vùng biên phía Tây Lâm Đồng

Sức bật kinh tế của xã vùng biên phía Tây Lâm Đồng

Từ một xã biên giới đặc biệt khó khăn, Quảng Trực - xã vùng biên phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang từng bước "thay da đổi thịt". Nhờ mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát huy lợi thế đất đỏ bazan để phát triển cây mắc ca, cà phê gắn với chuỗi liên kết sản xuất và đầu tư hạ tầng, diện mạo vùng biên đang ngày một khởi sắc.

Đồng thuận sắp xếp thôn vùng biên Xứ Lạng

Đồng thuận sắp xếp thôn vùng biên Xứ Lạng

Nhằm tinh gọn bộ máy ở cơ sở và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, từ 1.646 thôn, tổ dân phố trước đây, tỉnh Lạng Sơn đã sắp xếp, tinh gọn xuống còn 923 thôn, tổ dân phố. Ở địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đa số người dân đều bày tỏ đồng thuận vì lợi ích lâu dài của việc sắp xếp đơn vị dân cư.

Siết lại công tác lưu trú cho người nước ngoài để phòng chống tội phạm

Siết lại công tác lưu trú cho người nước ngoài để phòng chống tội phạm

Thời gian gần đây, công an tỉnh Lào Cai đã phát hiện một số ổ nhóm, đối tượng người nước ngoài thuê nhà dân, khách sạn, cơ sở lưu trú, chủ yếu trên địa bàn phường Lào Cai để tổ chức hoạt động lừa đảo trên không gian mạng. Thực tế này cho thấy, việc siết chặt quản lý lưu trú, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, giám sát từ cơ sở có người nước ngoài thuê lưu trú là giải pháp then chốt để chủ động nhận diện, ngăn chặn các ổ nhóm tội phạm từ sớm, từ xa.