Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Dân tộc Lào

Tên tự gọi: Thay, Thay Duồn, Thay Nhuồn.

Tên gọi khác: Phu Thay, Phu Lào.

Nhóm địa phương: Lào Bốc (Lào Cạn) và Lào Nọi (Lào Nhỏ).

Dân số: 14.928 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (ngữ hệ Thái - Ka Ðai).

Lịch sử: Người Lào có nguồn gốc di cư từ Lào sang.

Hoạt động sản xuất: Người Lào làm ruộng nước với kỹ thuật dẫn thuỷ nhập điền hợp lý. Ngoài ra họ còn làm nương, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Tiểu thủ công nghiệp gia đình của dân tộc đặc biệt phát triển. Họ làm gốm bằng bàn xoay với các sản phẩm như chum vại, vò, ché, nồi với chất lượng tốt. Nghề dệt thổ cẩm tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao, thể hiện thẩm mỹ tinh tế. Nghề rèn, nghề chạm bạc... cũng góp phần thu nhập đáng kể cho nhiều gia đình. Hái lượm còn có vai trò nhất định đối với đời sống kinh tế của người Lào.

Ăn: Người Lào ăn nếp là chính. Về thực phẩm họ ưa ăn các món chế biến từ cá; đặc biệt có món Pàđẹc (cá ướp) rất nổi tiếng.

Mặc: Phụ nữ Lào mặc váy thắt ngang ngực, buông ngang tầm bắp chân. Gấu váy thêu hoa văn màu tươi sáng rực rỡ. áo nữ ngắn, để hở phần ngực trên. Chiếc trâm bạc cài tóc hay khăn piêu đội đầu của phụ nữ Lào cũng được chạm khắc hoặc thêu thùa khéo léo. Nam phục Lào có nhiều nét tương đồng với người Thái.

: Người Lào cư trú xen kẽ với người Thái, người Lự, người Khơ Mú ở các huyện Ðiện Biên, Phong Thổ (Lai Châu) và Sông Mã (Sơn La). Họ ở nhà sàn, lòng rộng, thoáng đãng, cột kèo được chạm khắc tinh vi. Mái nhà thường kéo dài tạo nên hiên để đặt khung cửi và các công cụ làm vải.

Phương tiện vận chuyển: Người Lào quen gùi, gánh đôi dậu, đặc biệt giỏi đi thuyền trên sông, ở một số nơi họ còn sử dụng ngựa thồ.

Quan hệ xã hội: Trước kia xã hội người Lào tuy phụ thuộc hệ thống tổ chức hành chính của phong kiến Thái nhưng được tự quản ở cấp bản. Mỗi bản có một người đứng đầu gọi là chẩu bản đại diện cho lợi ích cộng đồng. Thiết chế tự quản chi phối nhiều tới hoạt động kinh tế, đời sống tâm linh và đạo đức truyền thống.

Cũng như người Thái, người Lào quan niệm mỗi người có ba quan hệ họ hàng chính: ải Noọng - Lung Ta - Dinh Xao. Các dòng họ đều có tục kiêng cấm liên quan đến tô tem giáo.

Cưới xin: Theo nguyên tắc hôn nhân thuận chiều. Con trai phía họ Dinh Xao được phép và khuyến khích lấy con gái phía họ Lung Ta, nhưng nghiêm cấm lấy ngược lại. Không có tục hôn nhân anh em chồng hoặc hôn nhân chị em vợ. Gia đình của người Lào dù lớn hay nhỏ mang tính phụ quyền rõ rệt mặc dầu người phụ nữ vẫn được đề cao. Sau hôn nhân, cô dâu cư trú bên nhà chồng. Gia đình của họ thường bền vững, ít có trường hợp đa thê, ngoại tình hay ly dị. Quan hệ trong mỗi nhà thường hoà hiếu, con cái được chăm sóc như nhau không phân biệt trai gái.

Sinh đẻ: Phụ nữ mang thai và sinh đẻ được chăm sóc và quan tâm chu đáo. Họ cũng phải tuân theo nhiều kiêng cấm trong ăn uống cũng như hành vi ứng xử. Trẻ sơ sinh được đặt tên sau một tháng.

Ma chay: Tục thiêu xác chỉ thực hiện đối với người đứng đầu bản (chầu bản). Các trường hợp khác đều thổ táng. Lễ thiêu xác chầu bản do chẩu hua (ông sư) chủ trì với các nghi thức Phật giáo đã được hoà nhập và cải biến hợp với truyền thống tộc người. Người Lào không khóc trong các đám tang bởi họ quan niệm sự chết chỉ là quá trình thay đổi thế giới.

Lễ tết: Người Lào theo Phật lịch và ăn tết vào tháng 4 âm lịch hàng năm (Bun Pi May). Hàng tháng, vào ngày rằm và ba mươi có tục dâng lễ lên tháp theo nghi thức Phật giáo, lễ vật chỉ có hoa quả. Họ cũng có nhiều nghi thức tín ngưỡng khác liên quan đến nông nghiệp như lễ cầu mưa (Xo Nặm Phôn) hay có tục ăn cơm mới.

Thờ cúng: Mỗi gia đình đều có nơi thờ tổ tiên. Mỗi bản làng có một ông thầy cúng (món) chuyên việc cúng khi có người đau ốm. Phật giáo ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa và xã hội người Lào.

Học: Người Lào có chữ theo mẫu tự Sanscrit. Hiện nay vẫn còn nhiều sách viết trên lá cọ do các thầy cúng (mo lắm) giữ. Xưa, con trai đều phải kinh qua học sách Phật từ 3 đến 7 năm. Học xong thầy đặt cho học trò là Siêng nghĩa là người đã giỏi chữ.

Văn nghệ: Người Lào có vốn văn học dân gian phong phú với nhiều huyền thoại, cổ tích, dân ca... Phụ nữ Lào không chỉ hát hay mà còn rất giỏi các điệu dân vũ. Do sống xen kẽ lâu đời với người Thái, văn nghệ dân gian Lào ít nhiều chịu ảnh hưởng của văn hoá Thái. Chính điều đó đã làm cho văn nghệ của họ thêm phong phú.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Lào

Có thể bạn quan tâm

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Đẩy lùi hủ tục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Tuyên Quang

Không áp đặt, không mệnh lệnh hành chính, bằng sự kiên trì tuyên truyền, vận động, nhiều địa phương ở Tuyên Quang đã tạo chuyển biến tích cực trong xóa bỏ hủ tục, xây dựng nếp sống văn minh, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Đưa giáo dục pháp luật đến với đồng bào dân tộc thiểu số

Tại xã Dũng Tiến (Phú Thọ), công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được đổi mới theo hướng bám sát thực tiễn, phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng và kết hợp hiệu quả với các nền tảng số để đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Đẩy mạnh tuyên truyền, giảm tảo hôn ở vùng cao

Tại tỉnh Điện Biên, tình trạng tảo hôn vẫn xảy ra ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số do điều kiện kinh tế, trình độ dân trí và tập quán lạc hậu. Để từng bước đẩy lùi tình trạng này, các địa phương đang đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân.

Xây dựng 'xã không ma túy' ở vùng biên

Xây dựng 'xã không ma túy' ở vùng biên

Ma túy từng là nỗi lo thường trực ở nhiều bản làng vùng biên Điện Biên. Bằng sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, lực lượng Công an và người dân, nhiều địa phương đang từng bước xây dựng "xã không ma túy", tạo chuyển biến rõ nét về an ninh trật tự, mang lại cuộc sống bình yên cho đồng bào nơi phên dậu Tổ quốc.

Lào Cai giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn ở cơ sở

Lào Cai giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn ở cơ sở

Sau sáp nhập, chính quyền địa phương hai cấp vận hành theo hướng tinh gọn, nhưng nhiều xã, phường của tỉnh Lào Cai vẫn gặp khó khăn về thiếu cán bộ chuyên môn ở các lĩnh vực trọng yếu như đất đai, y tế, xây dựng. Điều này dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao. Việc giải bài toán thiếu cán bộ chuyên môn đang là yêu cầu đặt ra cho các địa phương.

Điểm tựa nơi phên dậu Tổ quốc

Điểm tựa nơi phên dậu Tổ quốc

Nơi những vùng biên còn nhiều gian khó, mỗi mái nhà mới được dựng lên không chỉ giúp người dân an cư, mà còn góp thêm một điểm tựa để giữ gìn biên cương Tổ quốc.

Vùng cao Điện Biên chủ động ứng phó mùa mưa lũ

Vùng cao Điện Biên chủ động ứng phó mùa mưa lũ

Mùa mưa đã bắt đầu tại tỉnh Điện Biên, kéo theo nguy cơ lũ quét, sạt lở đất ở nhiều địa bàn vùng cao. Trước những diễn biến thời tiết cực đoan, các địa phương đang chủ động triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai, đồng thời đẩy nhanh sắp xếp dân cư khỏi vùng nguy hiểm nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Sức bật kinh tế của xã vùng biên phía Tây Lâm Đồng

Sức bật kinh tế của xã vùng biên phía Tây Lâm Đồng

Từ một xã biên giới đặc biệt khó khăn, Quảng Trực - xã vùng biên phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang từng bước "thay da đổi thịt". Nhờ mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phát huy lợi thế đất đỏ bazan để phát triển cây mắc ca, cà phê gắn với chuỗi liên kết sản xuất và đầu tư hạ tầng, diện mạo vùng biên đang ngày một khởi sắc.

Đồng thuận sắp xếp thôn vùng biên Xứ Lạng

Đồng thuận sắp xếp thôn vùng biên Xứ Lạng

Nhằm tinh gọn bộ máy ở cơ sở và tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, từ 1.646 thôn, tổ dân phố trước đây, tỉnh Lạng Sơn đã sắp xếp, tinh gọn xuống còn 923 thôn, tổ dân phố. Ở địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, đa số người dân đều bày tỏ đồng thuận vì lợi ích lâu dài của việc sắp xếp đơn vị dân cư.

Siết lại công tác lưu trú cho người nước ngoài để phòng chống tội phạm

Siết lại công tác lưu trú cho người nước ngoài để phòng chống tội phạm

Thời gian gần đây, công an tỉnh Lào Cai đã phát hiện một số ổ nhóm, đối tượng người nước ngoài thuê nhà dân, khách sạn, cơ sở lưu trú, chủ yếu trên địa bàn phường Lào Cai để tổ chức hoạt động lừa đảo trên không gian mạng. Thực tế này cho thấy, việc siết chặt quản lý lưu trú, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ kiểm tra, giám sát từ cơ sở có người nước ngoài thuê lưu trú là giải pháp then chốt để chủ động nhận diện, ngăn chặn các ổ nhóm tội phạm từ sớm, từ xa.

Phụ nữ Tuyên Quang tích cực học tập nâng cao kỹ năng số

Phụ nữ Tuyên Quang tích cực học tập nâng cao kỹ năng số

Chuyển đổi số đang hiện diện trong mọi mặt của đời sống, từ đô thị đến vùng sâu, vùng xa. Tại Tuyên Quang, nhiều hội viên phụ nữ đang chủ động học tập, nâng cao kỹ năng số để ứng dụng công nghệ vào lao động, sản xuất, kinh doanh và cuộc sống hằng ngày.

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Điện Biên nỗ lực trong phòng chống nạn tảo hôn

Tảo hôn vẫn là một trong những vấn đề nhức nhối tại nhiều địa bàn vùng cao của tỉnh Điện Biên. Hệ lụy này không chỉ kéo theo đói nghèo, thất nghiệp mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tương lai của trẻ em và chất lượng dân số.

Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội

Lai Châu - Đánh thức tiềm năng, khơi nguồn cơ hội

Lai Châu - miền đất nơi hội tụ những giá trị khác biệt về vị trí địa chiến lược, tài nguyên thiên nhiên, bản sắc văn hóa và khát vọng phát triển. Với quy hoạch đồng bộ, hạ tầng từng bước hoàn thiện cùng quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư, Lai Châu đang mở ra cơ hội mới cho các nhà đầu tư trong hành trình phát triển bền vững.

Lào Cai phân công đảng viên phụ trách giúp đỡ hộ nghèo

Lào Cai phân công đảng viên phụ trách giúp đỡ hộ nghèo

Để góp phần đẩy nhanh quá trình xóa đói, giảm nghèo, Đảng ủy, chính quyền phường Nam Cường (tỉnh Lào Cai) đã phân công đảng viên, cơ quan, đơn vị... trực tiếp phụ trách, giúp đỡ từng hộ gia đình phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo.

Chạm công nghệ - mở tương lai

Chạm công nghệ - mở tương lai

Phát huy tinh thần xung kích, sáng tạo, tuổi trẻ Lai Châu đang tích cực tham gia xây dựng chính quyền số, xã hội số và phát triển kinh tế số. Những việc làm thiết thực của đoàn viên, thanh niên góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng quê hương ngày càng văn minh, hiện đại.

Vĩnh Long: Đảm bảo vùng nguyên liệu bưởi da xanh xuất khẩu

Vĩnh Long: Đảm bảo vùng nguyên liệu bưởi da xanh xuất khẩu

Lô bưởi da xanh đầu tiên của Vĩnh Long vừa chinh phục thị trường Australia, mở thêm cơ hội xuất khẩu cùng cánh cửa chính ngạch sang Trung Quốc. Đây là động lực để địa phương đẩy mạnh xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao chất lượng và giá trị cho loại trái cây đặc sản.

Nâng cao giá trị và thương hiệu khóm Tắc Cậu

Nâng cao giá trị và thương hiệu khóm Tắc Cậu

Để giải bài toán tiêu thụ cho hàng triệu trái khóm Tắc Cậu đang rớt giá, bà con An Giang đã tự mở lối đi riêng bằng cách khôi phục nghề làm bánh truyền thống. Dù còn nhiều khó khăn về máy móc, những nỗ lực tự thân này đang thắp lên hy vọng đổi đời cho nông sản địa phương nơi đây.

Tái hiện nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Chăm

Tái hiện nghi thức sinh hoạt văn hóa truyền thống của dân tộc Chăm

Những nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội và phong tục truyền thống đặc sắc của đồng bào Chăm được tái hiện sinh động tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI. Sự kiện góp phần tôn vinh, lan tỏa và gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng Chăm.