Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang

Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang

Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y nằm trên địa bàn xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái được đánh giá là quần thể di tích quan trọng, lưu giữ nhiều di vật khảo cổ học quý hiếm, thuộc nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau. Điều đáng nói là di tích này đang rơi vào cảnh hoang hóa.

Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang ảnh 1 Khu vực xung quanh di tích đã trở thành nơi chăn thả gia súc của người dân. Ảnh: TTXVN

Nơi lưu giữ nhiều di vật khảo cổ học quý hiếm

Ông Hoàng Tiến Long, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Yên Bái cho biết, Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y nằm trên địa bàn xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên được phát hiện năm 1995. Năm 2001, di tích được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích quốc gia. Trải qua 8 lần khai quật di tích đã phát lộ nhiều giá trị văn hóa khảo cổ quý giá. Di tích được Viện Khảo cổ Việt Nam đánh giá là quần thể di tích quan trọng, lưu giữ nhiều di vật khảo cổ học quý hiếm, thuộc nhiều thời kỳ lịch sử khác nhau, từ thời nguyên thủy đến thời kỳ lịch sử phong kiến tự chủ.

Cũng theo ông Hoàng Tiến Long, điều đặc biệt là nhiều hiện vật khai quật ở đây có hình dạng và niên đại giống những hiện vật kiến trúc đất nung được khai quật ở Hoàng thành Thăng Long. Đó là các vật liệu kiến trúc gồm gạch, ngói, đá chân cột, lá đề, sen, cúc..., tượng đất nung linh vật các loại: đầu rồng, phượng, uyên ương, lân, voi, garuda... cùng đồ thờ, đồ gốm sứ, tiền đồng... Nhiều di vật mang phong cách vương triều. Chính giá trị lịch sử văn hóa đó cùng các điểm tương đồng của hiện vật khai quật về hình dạng và niên đại giống những hiện vật được khai quật ở Hoàng thành Thăng Long nên quần thể khu di tích này còn được gọi là Hoàng thành Yên Bái.

Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang ảnh 2Nhiều hiện vật khai quật có hình dạng và niên đại giống với những hiện vật kiến trúc đất nung được khai quật ở Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: TTXVN

Các nhà khoa học lịch sử nhận định, đây là quần thể kiến trúc Phật giáo quy mô lớn, như một Trung tâm văn hóa Phật giáo thời bấy giờ. Đặc biệt, trong quá trình khai quật các nhà khoa học đã tìm thấy 2 bài minh bằng chữ Hán, khắc vào tháp đất nung đã cung cấp thông tin rất quý. Đó là Hoàng Lục Thiện ở Thượng Lâm Trường, sinh năm Mậu Ngọ (năm 1258), năm 45, tuổi đã cung tiến cho chùa Thượng Miện 40 tòa tháp cửu phẩm liên hoa, loại bảo tháp biểu tượng của nhà Phật. Cây tháp đất nung lớn Hắc Y mang đậm ảnh hưởng của nghệ thuật thời Lý với những đường nét hoa văn mềm mại, tinh tế và độc đáo.

Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y cho thấy, đạo Phật là quốc đạo đã được triều đại Lý - Trần mở rộng, kinh dinh thành công tới tận vùng rừng núi, vốn là địa bàn chiến lược trong sự nghiệp bảo vệ đất nước. Theo đoán định của nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, vùng đất này có thể là đại bản doanh hoặc trang ấp của thủ lĩnh được triều đình cử trấn giữ miền biên viễn phía Bắc, khi xây dựng bản doanh đã dựng chùa để phật tử là binh lính và gia tộc có nơi hành đạo. Điều này có thể liên quan đến vai trò của Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật (1255 - 1330), là bậc thân vương tôn quý, có tài thao lược đánh quân Nguyên, thu phục các thổ tù, biết nhiều ngôn ngữ các dân tộc, được dân miền núi nể phục, khi ông trấn giữ trại Thu Vật, dọc lưu vực sông Chảy. Việc Hoàng Lục Thiện cung tiến bảo tháp chứng tỏ sự thần phục của trăm họ với triều đình...

Không chỉ có giá trị quan trọng về lịch sử và văn hóa, quần thể di tích này còn là nơi có danh lam thắng cảnh như núi Bạch Mã... uy nghi, hùng vĩ cùng với đó là dòng nước ngòi Đại Cại nhập vào sông Chảy, đầu nguồn thắng cảnh hồ Thác Bà. Ở đây còn có ngôi đền Đại Cại nổi tiếng về linh thiêng, nhân dân khắp nơi tới chiêm bái. Nơi này còn tạo nên khung cảnh sơn thủy hữu tình, tiềm năng lớn trong phát triển du lịch văn hóa, tâm linh của tỉnh Yên Bái.

Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang ảnh 3Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái rơi vào cảnh hoang hóa. Ảnh: TTXVN phát

Hoang tàn khu di tích

Theo bà Nông Thu Hà, Phó Chủ tịch UBND huyện, Trưởng ban Quản lý Di tích lịch sử - khảo cổ học Hắc Y huyện Lục Yên, từ khi phát hiện đến nay, tỉnh và huyện Lục Yên đã đầu tư nhiều lần bằng các nguồn vốn khác nhau để xây dựng đền Đại Cại, chùa Đại Cại, cổng Tam quan, nhà ở cho tăng, ni bằng ngồn vốn xã hội hóa... Đặc biệt, năm 2009, huyện Lục Yên đầu tư để gia cố hàng rào dây thép gai và làm mái che bằng tôn khung thép tại các hố khai quật dưới chân núi Hắc Y, không khác một "bảo tàng" ngoài trời ở khu vực này. Hằng năm, huyện tổ chức Lễ hội Đền Đại Cại với hàng chục nghìn du khách đến tham quan, chiêm bái. Điều đó khẳng định: Công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại đền Đại Cại đã có những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, tại các khu vực khảo cổ như "bảo tàng" ngoài trời dưới chân núi Hắc Y khi chúng tôi đến đã chìm khuất bởi cỏ chè vè, lau lách. Để vào quan sát khu vực này, chúng tôi phải dùng cây gạt cỏ dại. Các di vật là những tảng đá kê chân cột vẫn còn được giữ nguyên mặc dù không có người trông coi, bảo vệ.

Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái đang bị bỏ hoang ảnh 4 Di tích lịch sử - khảo cổ học cấp quốc gia Hoàng thành Yên Bái rơi vào cảnh hoang hóa. Ảnh: TTXVN

Ngoài khu "bảo tàng" ngoài trời vài chục mét, một đơn vị của Tập đoàn Lực Việt Nam đã xây móng cột điện truyền tải cao thế với diện tích hàng chục mét vuông, còn lại trở thành bãi đất chăn thả gia súc, bãi trồng ngô... Riêng khu vực khảo cổ trên đồi Hắc Y nơi phát hiện nhiều di vật lịch sử văn hóa đã trở thành một cánh rừng rậm rạp. 

Lý giải điều này, ông Phùng Trung Hải, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện Lục Yên cho biết, nhiều năm nay, do không được đầu tư kinh phí nên đơn vị không thuê người trông coi, phát dọn cỏ dại, làm vệ sinh. Vì vậy, tại hố khai quật ngoài trời dưới chân núi Hắc Y cỏ mọc um tùm. Còn khu vực đồi Hắc Y, nơi phát hiện các di vật khảo cổ học quý hiếm, Bảo tàng tỉnh Yên Bái đưa các di vật về trưng bày, lưu giữ. Toàn bộ đất đồi trong khu vực này là đất giao cho người dân canh tác từ xưa nên hiện là rừng trồng, rừng khoanh nuôi của nhân dân trong khu vực.

Về Dự án truyền tải điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã xây dựng ngay trong khu đất liền kề với các hố khai quật núi Hắc Y, ông Hải cho rằng, không hiểu vị trí đó có nằm trong vùng lõi của quần thể khu di tích hay không.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Yên Bái Lê Thị Thanh Bình cho biết, Sở đã thành lập đoàn Thanh tra tới Lục Yên để tìm hiểu vấn đề này khi có kết luận sẽ cung cấp thông tin cho báo chí.

Quần thể Di tích lịch sử khảo cổ học Hắc Y gồm hàng loạt các di tích như: Chùa Dõng, Ao vua, Trường đua, chùa Thượng Miện, đồi Hắc Y (Pù Lường Lục), miếu Hắc Y, đền Hắc Y (xây mới)... đã được xếp hạng Di tích cấp quốc gia. Lẽ ra nơi đây phải được bảo vệ, tôn tạo nhưng trên thực tế khu di tích này phần nhiều lại rơi vào cảnh hoang hóa, xâm hại. Rất mong các cấp chính quyền, ngành chức năng tỉnh Yên Bái sớm có giải pháp để bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Đức Tưởng

Đức Tưởng ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Bảo tồn, phát huy tinh hoa âm nhạc truyền thống Việt Nam

Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Hơn 700 tư liệu, hiện vật tái hiện 195 năm lịch sử Thái Nguyên

Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.