'Giấy thông hành' để chanh leo phát triển bền vững

Chất lượng chính là mẫu số chung trong mọi giải pháp phát triển chanh leo. Từ giống cây, quy trình canh tác, thu hoạch, chế biến đến xuất khẩu - mỗi khâu đều đòi hỏi tiêu chuẩn cao, minh bạch và đồng bộ.

chanh-26825.jpg
Vườn chanh leo tại Gia Lai áp dụng phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp IPHM nhằm giảm chi phí sản xuất, hạn chế hóa chất độc hại và nâng cao chất lượng nông sản.

Năm 2023 được xem là “cú sốc” lớn nhất của ngành chanh leo khi giá rớt thê thảm xuống chỉ còn 2.000 - 3.000 đồng/kg, khiến hàng loạt vườn cây bị phá bỏ. Cơn “sốt” trước đó từng biến Gia Lai và nhiều tỉnh Tây Nguyên thành “thủ phủ chanh leo” với diện tích tăng nóng, nhưng sự phát triển thiếu quy hoạch, sản xuất manh mún và chất lượng không đồng đều đã khiến thị trường nhanh chóng khủng hoảng. Đó là lời cảnh tỉnh cho cả người trồng lẫn doanh nghiệp: nếu không đặt chất lượng lên hàng đầu, ngành hàng triệu đô này sẽ còn tiếp tục đối diện rủi ro.

Hiện nay, giá chanh leo đã tăng trở lại trên 10.000 đồng/kg, nhiều thị trường quốc tế mở cửa, song tâm lý dè dặt vẫn hiện hữu. Nông dân ngần ngại đầu tư vì lo ngại “được mùa mất giá”, còn doanh nghiệp khẳng định chỉ thu mua khi sản phẩm đạt chuẩn chất lượng và có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Chất lượng - điều kiện tiên quyết

chanh-leo-26825-13.jpg
Công ty Cổ phần Quốc tế Thông Đỏ (Gia Lai) mỗi năm cung cấp 4 - 5 triệu cây giống đạt chuẩn.

“Doanh nghiệp có thể hỗ trợ vốn, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, nhưng chỉ với điều kiện người trồng đảm bảo chất lượng từ khâu giống, quy trình canh tác đến truy xuất nguồn gốc. Chất lượng chính là ‘giấy thông hành’ để chanh leo có chỗ đứng trên thị trường”, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Nafoods (Nafoods Group) nhấn mạnh.

Nafoods hiện liên kết hơn 2.000 hộ dân thông qua 28 hợp tác xã với hơn 2.500 ha chanh leo đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang châu Âu và Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Hùng cho rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu, bởi sản xuất vẫn còn manh mún, nhiều vùng trồng chưa được cấp mã số, tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch còn cao tới 20 - 30%. “Nếu không tổ chức lại sản xuất và kiểm soát chất lượng từ gốc, ngành hàng sẽ khó bứt phá”, ông Hùng nói.

Ở góc độ khác, ông Lê Văn Tuyến, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quốc tế Thông Đỏ, đơn vị cung cấp giống chanh leo hàng đầu tại tỉnh Gia Lai khẳng định, chất lượng cây giống là yếu tố sống còn. Nếu giống nhiễm bệnh, lai tạp thì dù chăm sóc tốt, vườn cây vẫn khó đạt năng suất. Người trồng có thể mất cả vụ chỉ vì khâu đầu vào không đảm bảo”.

Hiện Thông Đỏ mỗi năm cung cấp 4 - 5 triệu cây giống, đáp ứng diện tích khoảng 3.000 - 4.000 ha. Tất cả đều được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc gia, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng. “Chúng tôi kiên định quan điểm: chỉ có giống chuẩn mới tạo ra sản phẩm đạt chuẩn, và chỉ khi sản phẩm đạt chuẩn, doanh nghiệp chế biến mới chấp nhận thu mua”, ông Tuyến nói.

chanh-leo-26825-12.jpg
Giống chanh leo của Công ty Cổ phần Quốc tế Thông Đỏ tại Gia Lai cho chất lượng quả đảm bảo cung ứng thị trường trong và ngoài nước.

Còn theo ông Lưu Quốc Thạnh, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quicornac, sự e dè của nông dân là dễ hiểu sau những biến động vừa qua. “Trồng bao nhiêu là đủ” phải được tính toán trên cơ sở dự báo thị trường, chứ không thể chạy theo phong trào. Ông Thạnh đề xuất bốn giải pháp: khuyến khích sản xuất hữu cơ; kiểm soát chặt nguồn giống; phát triển giống lai tạo rải vụ để giảm áp lực mùa vụ; và tăng cường công tác dự báo thị trường để hướng dẫn nông dân sản xuất theo nhu cầu thực tế.

Theo ông Đoàn Ngọc Có, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, một trong những nguyên nhân khiến chanh leo phát triển thiếu bền vững trong thời gian qua là chưa có quy hoạch vùng trồng hợp lý, dẫn đến diện tích tăng nóng rồi lại phá bỏ hàng loạt. Do đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai đang rà soát để quy hoạch không vượt quá 30.000 ha toàn vùng, đồng thời đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây là điều kiện bắt buộc nếu muốn xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc và nhiều nước khác.

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp cũng khuyến khích hình thành hiệp hội chanh leo để làm đầu mối liên kết nông dân - doanh nghiệp - nhà quản lý. Hiệp hội sẽ có trách nhiệm công bố thông tin thị trường, khuyến cáo diện tích sản xuất, cũng như đề xuất chính sách hỗ trợ nông dân và hợp tác xã.

“Nhà nước không thể bao cấp đầu ra, nhưng sẽ tạo khung pháp lý minh bạch, quản lý chặt chất lượng giống và có chế tài với các cơ sở sản xuất không đảm bảo an toàn. Chỉ khi đó, người dân mới yên tâm gắn bó với cây chanh leo, doanh nghiệp cũng thuận lợi trong chế biến và xuất khẩu”, ông Có cho biết thêm.

Cơ hội và thách thức phía trước

chanh-leo-26825-11.jpg
Sản phẩm chanh leo của Gia Lai đảm bảo chất lượng để cung ứng cho thị trường trong và ngoài nước.

Hiện Việt Nam nằm trong nhóm nước dẫn đầu thế giới về sản lượng chanh leo, sánh cùng Colombia, Ecuador, Peru… Sản phẩm đã có mặt tại hơn 20 quốc gia; trong đó có Thụy Sĩ, Pháp, Hà Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc. Đặc biệt, từ năm 2024, Trung Quốc đã mở cửa cho chanh leo Việt Nam xuất khẩu chính ngạch qua tất cả cửa khẩu, không còn giới hạn ở bảy cửa khẩu như trước.

Đây là cơ hội lớn nhưng cũng đầy thách thức. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Nafoods cho biết, để được thị trường tỷ dân chấp nhận, bắt buộc mỗi lô hàng phải có mã số vùng trồng, mã cơ sở đóng gói và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Đây là việc nông dân khó làm một mình, rất cần sự đồng hành của doanh nghiệp và sự quản lý từ nhà nước. Nếu làm tốt, chanh leo Việt Nam có thể cạnh tranh sòng phẳng với các nước Nam Mỹ ngay trên đất Trung Quốc, ông Hùng chia sẻ.

Nafoods đang triển khai dự án OTAS nhằm hỗ trợ nông dân đảm bảo truy xuất mã vùng trồng hiệu quả, chi phí hợp lý. Hệ sinh thái khép kín được xây dựng từ khâu giống, canh tác, thu mua đến chế biến, phân phối toàn cầu. Ông Hùng tin tưởng rằng, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng, chanh leo Việt Nam sẽ không còn chỉ là một cơn sốt ngắn hạn, mà sẽ trở thành ngành hàng bền vững, mang lại sinh kế ổn định cho nông dân”, ông Hùng nói.

Có thể thấy, chất lượng chính là mẫu số chung trong mọi giải pháp phát triển chanh leo. Từ giống cây, quy trình canh tác, thu hoạch, chế biến đến xuất khẩu – mỗi khâu đều đòi hỏi tiêu chuẩn cao, minh bạch và đồng bộ. Bài học năm 2023 cho thấy chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, cả chuỗi giá trị sẽ sụp đổ, người nông dân và doanh nghiệp đều chịu thiệt.

Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến sức khỏe và truy xuất nguồn gốc, ngành chanh leo Việt Nam chỉ có một con đường là phát triển dựa trên chất lượng. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị xuất khẩu, mà còn giúp nông dân ổn định thu nhập, doanh nghiệp mở rộng thị trường, Nhà nước quản lý hiệu quả.

“Chỉ khi lấy nông dân làm gốc, chất lượng làm kim chỉ nam và có sự chung tay giữa nhà nước - doanh nghiệp - người dân, ngành chanh leo Việt Nam mới thực sự vươn lên mạnh mẽ, đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế”, ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh./.

Có thể bạn quan tâm

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Trồng dâu tây - hướng phát triển kinh tế mới ở xã biên giới Dào San

Cây dâu tây đang dần trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao tại nhiều địa phương của tỉnh Lai Châu. Tại xã biên giới Dào San, mô hình trồng dâu tây đang mở ra hướng phát triển mới, giúp người dân nâng cao thu nhập, từng bước thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Để giấc mơ không đứt đoạn giữa đại ngàn

Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nông dân trồng mía liên kết đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt

Nhằm thích ứng với tình hình nắng hạn kéo dài, nhiều nông dân trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk đã liên kết với doanh nghiệp để đầu tư hệ thống tưới nước nhỏ giọt. Ứng dụng công nghệ này, người dân không chỉ giải quyết “bài toán” chống hạn mà còn nâng cao năng suất cây mía, đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Đồng bào Cơ Tu phát triển kinh tế dưới tán rừng

Giữa đại ngàn phía Tây thành phố Đà Nẵng, những cánh rừng pơ mu vẫn vươn lên giữa mây núi, trầm mặc và bền bỉ qua hàng trăm năm. Ở đó, người Cơ Tu không chỉ sống cùng rừng, mà còn giữ rừng như một phần máu thịt. Từ những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, đến những mô hình sinh kế mới dưới tán rừng, một cách tiếp cận bền vững đang dần hình thành, mở ra hướng đi lâu dài cho vùng cao.

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng bền vững

Trong bối cảnh ngành lúa gạo chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, chi phí tăng và yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trên địa bàn tỉnh An Giang đang mở ra hướng đi mới. Đề án không chỉ đổi mới phương thức canh tác mà còn tái cấu trúc chuỗi giá trị lúa gạo theo hướng sản xuất bền vững, giảm chi phí, giảm phát thải, nâng cao chất lượng hạt gạo và gắn chặt với chuỗi liên kết tiêu thụ.

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Khởi nghiệp thành công với mô hình 'kinh tế nông nghiệp xanh'

Gần đây, nhiều nông dân ở tỉnh An Giang đã khai thác tốt các thế mạnh, nguồn nguyên liệu sẵn có của địa phương để phát triển sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo thu nhập, việc làm cho nhiều công nhân lao động, góp phần chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Hồi chuông cảnh báo từ những vụ đuối nước trẻ em

Chỉ trong vòng vài ngày, trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk liên tiếp xảy ra 3 vụ đuối nước, khiến 5 trẻ em từ 9 - 14 tuổi tử vong. Những mất mát dồn dập không chỉ để lại nỗi đau không thể bù đắp cho các gia đình mà còn đặt ra cảnh báo cấp thiết về nguy cơ đuối nước đang hiện hữu, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng.

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Chuẩn hóa vùng trồng, tạo đà nâng giá trị nông sản Gia Lai

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu, tỉnh Gia Lai đang chuyển hướng mạnh từ phát triển sản lượng sang chuẩn hóa chất lượng thông qua việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Đây được xem là giải pháp căn cơ giúp nông sản địa phương nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường theo hướng bền vững.

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Những 'thầy giáo quân hàm xanh' xóa mù công nghệ nơi biên giới Lai Châu

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian qua, những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ chắc tay súng bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia mà còn đang miệt mài mang “ánh sáng số” đến với đồng bào các dân tộc tại các bản qua mô hình đầy nhân văn: “Thầy giáo quân hàm xanh, đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Tiếng dân tộc - 'Chìa khóa' mở cửa lòng dân biên giới

Trong hai ngày 8 - 9/4/2026, tại tỉnh Lào Cai, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tổ chức thành công Hội thi tiếng Mông trong Bộ đội Biên phòng khu vực 2 năm 2026. Hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm cụ thể hóa chủ trương của Bộ Quốc phòng và Bộ đội Biên phòng về tăng cường học tập ngoại ngữ và tiếng dân tộc thiểu số trong toàn lực lượng.

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Chuyển đổi cơ cấu sản xuất, mở hướng sinh kế cho người dân miền núi

Xác định thế mạnh của từng vùng, địa phương trong chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, thời gian qua, xã Châu Quế (tỉnh Lào Cai) đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chủ động tiếp cận thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm gia tăng giá trị sản xuất. Từ đó, xã xuất hiện nhiều mô hình phát triển kinh tế hiệu quả đem lại giá trị kinh tế cao cho người dân.

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Hành trình 'viết lại' cuộc đời cho cây nấm rơm

Rời phố về quê, chị Nguyễn Hoàng Ngọc Yến (xã Bình Hòa, An Giang) đã chọn cây nấm rơm làm điểm tựa để hiện thực hóa khát vọng nâng tầm nông sản địa phương qua dòng bánh phồng độc đáo. Bằng tư duy đổi mới và tinh thần “khởi nghiệp xanh”, chị Yến không chỉ khẳng định thương hiệu bánh phồng nấm rơm bằng những giải thưởng uy tín mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu cho nông sản quê hương, trở thành điểm sáng trong phong trào khởi nghiệp nông thôn hiện nay.

Mở lối làm giàu từ hộ nông dân đến chi hội nghề nghiệp

Mở lối làm giàu từ hộ nông dân đến chi hội nghề nghiệp

Với hiệu quả kinh tế từ nuôi dê thương phẩm, Hội Nông dân xã Thọ Phong (Quảng Ngãi) đã thành lập Chi hội nghề nghiệp chăn nuôi dê, mở ra hướng đi mới cho phát triển kinh tế bền vững. Mô hình nuôi dê tại Thọ Phong không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn khẳng định sức mạnh liên kết, giúp nông dân cải thiện thu nhập và ổn định cuộc sống.

Chuyển đổi số, nâng giá trị nhung hươu

Chuyển đổi số, nâng giá trị nhung hươu

Sản phẩm nhung hươu ở Hà Tĩnh từ lâu trở thành thương hiệu đặc sắc. Tại vùng nuôi hươu sao các xã miền núi Hương Sơn, Quang Diệm, Sơn Giang..., không khí thu hoạch nhung hươu diễn ra nhộn nhịp. Khác với trước đây, hiện nay nhờ ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ chế biến sâu, đặc sản “tứ đại danh dược” này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế cho người dân mà còn dễ dàng tiếp cận người tiêu dùng cả nước.

Chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Giữa đại ngàn núi rừng, hai ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở tại các xã A Lưới 3, A Lưới 4 (thành phố Huế) đang dần hình thành với quy mô khang trang, hiện đại. Đây là hai trong những công trình được Đảng, Nhà nước đầu tư xây dựng ở các xã vùng biên gồm: A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4, A Lưới 5.

Khoa học kỹ thuật nâng giá trị cây thanh trà Vĩnh Long

Khoa học kỹ thuật nâng giá trị cây thanh trà Vĩnh Long

Phường Đông Thành, tỉnh Vĩnh Long là vùng trồng đặc sản thanh trà của địa phương với hai loại chủ yếu là ngọt và chua - loại trái cây từng được xác lập Kỷ lục Việt Nam với 135 món ẩm thực độc đáo được chế biến từ nguyên liệu này.

Nhà nông xây dựng thương hiệu hồ tiêu sạch hữu cơ

Nhà nông xây dựng thương hiệu hồ tiêu sạch hữu cơ

Với quyết tâm xây dựng vị thế cho hạt tiêu sạch, nhà nông ở tỉnh Đồng Nai đã chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang canh tác theo hướng hữu cơ vi sinh. Chính sự thay đổi từ tư duy đến hành động chính tại mỗi nông hộ trồng hồ tiêu đang góp phần nâng tầm giá trị nông sản địa phương, đồng thời mở ra hướng đi làm giàu bền vững.

Mang tri thức, thắp lên hy vọng ở miền biên viễn

Mang tri thức, thắp lên hy vọng ở miền biên viễn

Giữa núi rừng biên giới, Bộ đội Biên phòng đóng quân nơi bản Piêng Vai, xã Mỹ Lý (tỉnh Nghệ An) đang rất nỗ lực mang ánh sáng tri thức đến với bà con. Trong lớp học xóa mù chữ do Đồn Biên phòng Mỹ Lý tổ chức, những người phụ nữ Mông lần đầu tiên cầm bút, tập ghép vần, viết tên mình.

Chuyện nuôi ngựa thoát nghèo ở vùng biên Lạng Sơn

Chuyện nuôi ngựa thoát nghèo ở vùng biên Lạng Sơn

Hơn 10 năm qua, nhờ chăn nuôi ngựa bạch, gia đình ông Phùng Văn Lén ở thôn Vinh Tiên, xã Thống Nhất, tỉnh Lạng Sơn đã có của ăn của để. Thu nhập hằng năm ổn định, cao gấp nhiều lần so với làm kinh tế đồi rừng, giúp gia đình ông xây được nhà kiên cố và mua sắm đầy đủ trang thiết bị phục vụ đời sống, sinh hoạt.

Phát triển vùng trồng hoa, cây cảnh gắn với du lịch nông thôn

Phát triển vùng trồng hoa, cây cảnh gắn với du lịch nông thôn

Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, việc hình thành các vùng sản xuất chuyên canh hoa, cây cảnh gắn với du lịch nông thôn đang mở ra hướng đi mới cho nhiều địa phương. Tại Hưng Yên, hướng đi này bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế và xã hội rõ rệt.

Nuôi ong bạc hà thời công nghệ số trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Nuôi ong bạc hà thời công nghệ số trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Trên Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang), nghề nuôi ong bạc hà từ lâu đã gắn bó với đời sống của người dân vùng cao, trở thành sinh kế quan trọng dựa vào điều kiện tự nhiên đặc thù. Trong bối cảnh hiện nay, cùng với quá trình chuyển đổi số trong nông nghiệp, nghề nuôi ong truyền thống đang được nâng tầm nhờ ứng dụng công nghệ 4.0, góp phần bảo tồn giá trị bản địa, nâng cao chất lượng sản phẩm và khẳng định thương hiệu mật ong bạc hà Cao nguyên đá Đồng Văn.