Từ 20 cây ổi không hạt mua về trồng thử sau một lần tham dự hội chợ nông nghiệp tại Hà Nội, anh Nguyễn Văn Thắng, sinh năm 1987, trú tại xóm Đình Thắng, xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An đã từng bước gây dựng vườn ổi rộng hơn 7 sào. Trải qua những năm đầu không ít lần thất bại do chưa nắm vững đặc tính sinh trưởng và kỹ thuật chăm sóc. Tuy nhiên, anh Thắng vẫn kiên trì học hỏi, điều chỉnh phương pháp canh tác để cây thích nghi với điều kiện đất đồi. Đến nay, vườn ổi cho sản lượng khoảng 20 tấn quả/năm, doanh thu khoảng 600 triệu đồng, tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho lao động địa phương.
Vượt qua những vụ mùa thất bại
Hơn 10 năm trước, trong một lần đến Hội chợ nông nghiệp tại Hà Nội, anh Nguyễn Văn Thắng chú ý đến giống ổi không hạt. Qua tìm hiểu, nhận thấy giống cây này có những ưu điểm riêng, trong khi điều kiện đất đai của gia đình có thể phù hợp, anh quyết định mua 20 cây về trồng thử.
Quyết định đưa một giống cây mới về vùng đất đồi ở Quỳ Hợp khi đó là lựa chọn không dễ dàng. Kinh nghiệm trồng ổi của anh gần như chưa có, trong khi đặc tính của giống ổi không hạt đòi hỏi quy trình chăm sóc tương đối tỉ mỉ. Anh vừa trồng, vừa quan sát sự sinh trưởng của cây, đồng thời tìm hiểu thêm về kỹ thuật bón phân, tưới nước, tạo tán và phòng trừ sâu bệnh.
Những năm đầu, việc trồng ổi không diễn ra thuận lợi như kỳ vọng. Theo anh Thắng, có thời điểm cây sinh trưởng kém, tỷ lệ đậu quả thấp, quả không đạt chất lượng. Một phần nguyên nhân là anh chưa nắm đầy đủ kỹ thuật, chưa hiểu hết yêu cầu về dinh dưỡng, nước tưới cũng như cách điều chỉnh tán cây phù hợp.
"Thời gian đầu gần như thất bại hoàn toàn. Có những vụ bỏ nhiều công sức nhưng hiệu quả không được như mong muốn. Khi ấy tôi mới nhận ra muốn trồng được cây này phải nắm chắc kỹ thuật, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm trồng các loại cây khác", anh Thắng chia sẻ.
Trong quá trình tìm cách khắc phục, anh có thêm sự hỗ trợ của em trai đã tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp, đang công tác tại địa phương, có thể tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật nhân giống và chăm sóc cây. Từ những trao đổi đó, anh từng bước điều chỉnh quy trình sản xuất, đồng thời chủ động học hỏi qua thực tế từng vụ.
Anh Thắng đã tập trung tìm hiểu đặc tính sinh trưởng của cây, cách tạo tán, điều tiết nước và dinh dưỡng, bảo vệ quả cũng như thời điểm thu hoạch. Những kinh nghiệm chưa thành công được anh ghi chép, rút kinh nghiệm và áp dụng cho vụ sau.
Khoảng 5-7 năm trở lại đây, vườn ổi không hạt của gia đình anh thường xuyên cho thu hoạch với sản lượng ổn định. Diện tích hiện đã lên hơn 7 sào, mỗi năm cho khoảng 20 tấn quả.
Giá trị của giống ổi này nằm ở đặc điểm không có hạt, thịt quả giòn, vị ngọt thanh và có mùi thơm đặc trưng. Nhờ chất lượng ổn định, sản phẩm của gia đình anh Thắng được người tiêu dùng ưa chuộng và có giá bán khoảng 30.000 - 35.000 đồng/kg, cao hơn mức khoảng 17.000 - 18.000 đồng/kg của giống ổi có hạt Đài Loan.
Theo anh Thắng, ổi không hạt là loại cây tương đối "khó tính", đòi hỏi người trồng phải nắm được kỹ thuật và thường xuyên theo dõi vườn. Nếu chăm sóc không đúng, cây có thể phát triển không đồng đều, ảnh hưởng đến khả năng ra hoa, đậu quả và chất lượng sản phẩm.
Chủ động tìm đầu ra, nâng giá trị sản phẩm
Cùng với việc hoàn thiện kỹ thuật canh tác, anh Thắng nhận thấy sản xuất hiệu quả phải gắn với thị trường. Vì vậy, thay vì chỉ phụ thuộc vào thương lái đến tận vườn, anh chủ động tìm kiếm khách hàng qua nhiều kênh, trong đó có các nền tảng số.
Nhờ mở rộng kênh tiêu thụ, ổi không hạt của gia đình được đưa đến một số thị trường ngoài tỉnh như Hà Nội, Đà Nẵng, Thái Nguyên… Việc chủ động tìm đầu ra giúp sản phẩm có thị trường ổn định hơn, đồng thời tạo điều kiện để gia đình duy trì và mở rộng diện tích sản xuất.
Đến nay, mỗi năm, vườn ổi cho doanh thu khoảng 600 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí, gia đình có thu nhập khoảng 400 triệu đồng. Mô hình cũng tạo việc làm cho khoảng 5 lao động với mức thu nhập từ 6 - 8 triệu đồng/người/tháng.
Ông Lê Hồng Thắng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳ Hợp, cho biết mô hình trồng ổi không hạt của gia đình anh Nguyễn Văn Thắng là một trong những mô hình sản xuất có hiệu quả của nông dân khu vực miền Tây Nghệ An và là mô hình tiên phong trồng ổi không hạt ở vùng đồi núi xã Quỳ Hợp. Với mức đầu tư không quá lớn nhưng đem lại hiệu quả kinh tế khá, mô hình vừa giúp gia đình nâng cao thu nhập, vừa tạo việc làm cho lao động tại địa phương.
Cũng theo ông Lê Hồng Thắng, tại các hội nghị, Hội Nông dân xã thường mời anh Nguyễn Văn Thắng tham dự để chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, qua đó giúp hội viên có thêm thông tin về cách lựa chọn cây trồng, kỹ thuật chăm sóc và tìm kiếm thị trường.
Từ 20 cây giống ban đầu, sau hơn một thập niên, anh Nguyễn Văn Thắng đã xây dựng được vườn ổi không hạt cho sản lượng khoảng 20 tấn quả mỗi năm. Chặng đường ấy không phải lúc nào cũng thuận lợi. Những lần cây sinh trưởng kém, năng suất thấp, quả chưa đạt yêu cầu do thiếu kinh nghiệm và chưa nắm đầy đủ kỹ thuật đã trở thành bài học để anh điều chỉnh cách làm.
Thực tế đó cũng cho thấy, việc đưa một giống cây mới vào sản xuất không chỉ cần sự mạnh dạn mà còn đòi hỏi người nông dân phải thay đổi cách sản xuất, từ khâu nắm bắt kỹ thuật, kiểm soát chất lượng đến chủ động kết nối thị trường. Đây là những yếu tố giúp nâng giá trị nông sản và tạo thêm sinh kế ngay trên chính quê hương.
