Giữ lửa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mông trên đỉnh Hang Kia – Pà Cò

Nằm trong vùng núi cao của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, xã Hang Kia và Pà Cò là nơi sinh sống của cộng đồng dân tộc Mông, một dân tộc có nền văn hóa lâu đời với những giá trị truyền thống đặc sắc. Trong đó, nghề dệt, thêu thổ cẩm là một phần quan trọng trong đời sống của người dân nơi đây.

z6139056283636_5b8249f03f87a9701fc0c3acea9e9b4d.jpg
Nghề dệt, thêu thổ cẩm là một phần quan trọng trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông ở Hanh Kia - Pà Cò. Ảnh: Hoàng Tâm

Nghề dệt thổ cẩm đã có mặt từ lâu đời và được truyền lại qua nhiều thế hệ. Nghề này không chỉ thể hiện sự khéo léo, tinh xảo trong thủ công mỹ nghệ mà còn phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa của đồng bào Mông.

DSC02774.JPG
Nguyên liệu để đồng bào Mông làm nên những tấm thổ cẩm rực rỡ là những sợi lanh, sợi bông... có từ tự nhiên. Ảnh: Hoàng Tâm

Người Mông ở Hang Kia - Pà Cò dệt thổ cẩm chủ yếu từ các nguyên liệu tự nhiên như cây bông, cây lanh... Quy trình dệt bắt đầu từ việc trồng và thu hoạch nguyên liệu, sau đó kéo sợi, nhuộm màu và dệt thành những tấm vải thổ cẩm.

DSC02632.JPG
Chiếc váy của phụ nữ Mông là niềm tự hào của đồng bào và được sử dụng hàng ngày cũng như các dịp lễ, Tết. Ảnh: Hoàng Tâm

Bước đầu tiên trong quy trình là trồng nguyên liệu. Các loại cây như bông, lanh, được trồng ngay trong khu vực xung quanh làng. Sau khi thu hoạch, sợi được kéo mịn và chuẩn bị cho công đoạn nhuộm màu. Người Mông Hang Kia thường sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như vỏ cây, lá cây để tạo ra các màu sắc xanh, đỏ, vàng, đen… Các màu sắc này không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn thể hiện sự gắn bó của người Mông với thiên nhiên và môi trường sống của họ.

DSC02758.JPG
Sợi lanh được đem đi lu cho mềm trước khi đưa vào khung cửi dệt. Ảnh: Hoàng Tâm

Sau khi có sợi và màu nhuộm, người thợ tiến hành dệt thổ cẩm. Thổ cẩm của người Mông ở Hang Kia - Pà Cò nổi bật với các họa tiết hình học đa dạng và phong phú, phản ánh sự sáng tạo và tình yêu thiên nhiên của cộng đồng. Mỗi họa tiết trên tấm vải không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn mang đậm ý nghĩa văn hóa.

DSC02744.JPG
Bà con đồng bào Mông tỉ mẩn se sợi lạnh để đưa vào dệt thành những tấm vải kỳ công. Ảnh: Hoàng Tâm

Các hoa văn này có thể mô phỏng hình ảnh của cây cối, động vật, hay những hình ảnh liên quan đến tín ngưỡng, tâm linh của người Mông. Đặc biệt, những bộ trang phục thổ cẩm của người Mông Hang Kia - Pà Cò thường được sử dụng trong các dịp lễ hội, cưới hỏi, và các sự kiện quan trọng trong đời sống cộng đồng.

DSC02679.JPG
Bà con đồng bào Mông cần mẫn bên khung cửi những lúc nhàn rỗi để bảo tồn nghề truyền thống. Ảnh: Hoàng Tâm

Ngoài giá trị thẩm mỹ, thổ cẩm của đồng bào Mông còn mang trong mình những giá trị tâm linh. Các họa tiết thêu, in trên thổ cẩm có thể là biểu tượng của sự bình an, may mắn, hoặc sự bảo vệ khỏi những điều xui xẻo. Người Mông tin rằng những hình vẽ này có thể giúp họ kết nối với thế giới tâm linh và các vị thần linh, mang lại sự phồn thịnh cho gia đình và cộng đồng.

DSC02637.JPG
Những tấm vải lanh trắng sau khi dệt xong sẽ được đem đi vẽ sáp ong, nhuộm chàm... làm nên những nét đặc trưng của nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Mông. Ảnh: Hoàng Tâm
DSC02676.JPG
Những sợi lanh gai góc, xù xì được bàn tay bà con đồng bào Mông dệt thành những tấm thổ cẩm sặc sỡ mang đậm sự sáng tạo và tình yêu thiên nhiên của cộng đồng. Ảnh: Hoàng Tâm

Theo lời kể của bà Sùng Y Mái ở xóm Chà Đáy, xã Pà Cò chia sẻ về quá trình làm nên được một chiếc váy của đồng bào Mông rất cầu kỳ và thú vị. Một chiếc váy Mông được làm từ 6 -7 m vải lanh. Để làm ra một tấm vải lanh phải trải qua rất nhiều công đoạn. Lanh được cắt từ rừng về phơi khô, giã cho mềm rồi mới nối. Trước khi dệt vải, sợi lanh được đem ngâm tro bếp trắng, tro càng trắng bao nhiêu đem ngâm vải lanh càng trắng bấy nhiêu. Lúc đó mới bắt đầu dệt vải. Để miếng vải có được màu trắng tinh giúp chàm bám chắc hơn khi nhuộm thì phải giặt, phơi, sau đó mang đi lu cho mặt vải bóng mịn.

z6139044031153_29bc58f64026545816d624aef6b2aa4d.jpg
Phụ nữ Mông tỷ mẩn thêu hoa văn để làm những bộ trang phục rực rỡ, cầu kỳ. Ảnh: Hoàng Tâm
z6139042548992_7f261bd33a3f77283326ad716e44255f.jpg
Những họa tiết sặc sỡ trên trang phục của đồng bào Mông không chỉ có ý nghĩa đặc biệt mà còn mang giá trị văn hóa trao truyền của đồng bào. Ảnh: Hoàng Tâm
z6139047343517_b94393cf84f00dd110428a6a1ca58c15.jpg
Thổ cẩm nhuộm chàm, in sáp ong là điểm nhấn đặc biệt trong nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Mông. Ảnh: Hoàng Tâm
DSC02129.JPG
Những hoạ tiết thêu của đồng bào Mông đều có ý nghĩa nhân sinh quan với thiên nhiên và thế giới tâm linh của đồng bào. Ảnh: Hoàng Tâm

Tiếp đến là đến công đoạn vẽ sáp ong trên vải, người vẽ đặt vải lên một tấm ván bằng phẳng và nhẵn, một đầu để phần đã vẽ xong, một đầu cuộn vải để tiếp tục vẽ, vẽ đến đâu quấn đến đấy để không bị bẩn. Vẽ xong hoa văn thì bỏ vải vào nồi nước đun sôi, đảo đều tay sao cho lớp sáp bong hết, để lại những nét hoa văn đẹp trên nền vải. Sau khi luộc, vải được mang đi nhuộm chàm và phơi nắng cho khô.

z6139046395170_fa2d67d015a1b0b46be139d2f4408b18.jpg
Bộ trang phục truyền thống của đồng bào Mông được bà con gìn giữ và phát triển như một nét văn hóa trường tồn. Ảnh: Hoàng Tâm
DSC02625.JPG
Chị Sùng Y Múa ở xã Hang Kia, huyện Mai Châu (Hòa Bình) với bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Mông. Ảnh: Hoàng Tâm
DSC02791.JPG
Bà Sùng Y Mái tự hào với những tấm thổ cẩm do chính tay mình làm nên như một giá trị văn hóa đặc sắc để truyền lại cho thế hệ sau. Ảnh: Hoàng Tâm
DSC02843.JPG
Những tấm thổ của đồng bào Mông được du khách ưa chuộng. Ảnh: Hoàng Tâm

Chị Sùng Y Múa ở xã Hang Kia cho biết, nghề nghề dệt thổ cẩm của bà con đồng bào dân tộc Mông còn là một phương thức truyền tải tri thức và kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác. Các bà, các mẹ dạy con cháu từng chi tiết nhỏ trong quá trình làm thổ cẩm, từ cách dệt, thêu cho đến việc chọn nguyên liệu sao cho phù hợp. Chính vì vậy, nghề dệt thổ cẩm không chỉ là một nghề thủ công mà còn là một phương tiện giáo dục, gắn kết tình cảm gia đình và cộng đồng.

Nghề dệt, thêu thổ cẩm truyền thống của người Mông ở xã Hang Kia và Pà Cò, huyện Mai Châu, Hòa Bình là một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc Mông. Dù đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh hiện đại, nhưng những nỗ lực bảo tồn và phát triển nghề dệt thổ cẩm vẫn đang được triển khai mạnh mẽ. Chính nhờ đó, nghề dệt thổ cẩm của người Mông ở Hang Kia - Pà Cò đã phát huy tốt nhất những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc gắn với phát triển du lịch như một mục tiêu trong Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hướng đến, mở ra những cơ hội mới cho phát triển kinh tế bền vững trong tương lai.

Hoàng Tâm

(̣Báo ảnh Dân tộc và Miền núi)

Có thể bạn quan tâm

Chùa Ghositaram - Ngôi chùa độc đáo tại Cà Mau

Chùa Ghositaram - Ngôi chùa độc đáo tại Cà Mau

Chùa Ghositaram tại ấp Cù Lao, xã Hưng Hội (Cà Mau) như một "bảo tàng mỹ thuật" thể hiện tài năng của các nghệ nhân Khmer. Ngôi chùa cũng là một trong những điểm đến văn hóa vô cùng độc đáo tại Cà Mau.

Giữ hồn Then, lan tỏa bản sắc văn hóa Kinh Bắc

Giữ hồn Then, lan tỏa bản sắc văn hóa Kinh Bắc

Bắc Ninh là địa phương sở hữu di sản Thực hành Then được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trong dòng chảy văn hóa xứ Kinh Bắc, làn điệu Then vang lên như tiếng gọi của núi rừng, vừa mộc mạc vừa tha thiết. Tại miền đất giàu truyền thống văn hiến này, Then được cộng đồng đón nhận, trân trọng và đưa vào đời sống như một nét đẹp văn hóa; góp phần làm phong phú thêm bức tranh đa sắc màu của vùng đất này.

Kết nối du lịch biển đảo với văn hóa đại ngàn Tây Nguyên

Kết nối du lịch biển đảo với văn hóa đại ngàn Tây Nguyên

Sau khi hợp nhất, không gian phát triển du lịch của tỉnh Đắk Lắk được mở rộng, tạo cơ hội cho các đơn vị, doanh nghiệp du lịch, lữ hành, lưu trú kết nối tiềm năng, lợi thế ở khu vực Đông - Tây. Du khách được trải nghiệm nhiều cung bậc cảm xúc của biển xanh, cát trắng, nắng vàng và đại ngàn Tây Nguyên hùng vĩ cùng những bản sắc văn hóa đặc trưng của đồng bào miền núi.

Lưu giữ nghề truyền thống làm lân sư rồng

Lưu giữ nghề truyền thống làm lân sư rồng

Tây Ninh đang từng ngày gìn giữ và phát huy nghề truyền thống làm đầu lân cùng nghệ thuật múa lân sư rồng. Bằng đôi bàn tay khéo léo, các nghệ nhân tỉ mỉ tạo hình những chiếc đầu lân rực rỡ, hòa với nghệ thuật múa lân sư rồng trong các dịp lễ, Tết và chương trình nghệ thuật, tạo nên nét đẹp văn hóa gắn liền với đời sống tinh thần người dân, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa đặc trưng của địa phương.

Trải nghiệm dệt thổ cẩm ở làng nghề Xí Thoại, tỉnh Đắk Lắk

Trải nghiệm dệt thổ cẩm ở làng nghề Xí Thoại, tỉnh Đắk Lắk

Thôn Xí Thoại (xã Xuân Lãnh, tỉnh Đắk Lắk) được biết đến là nơi lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Ba Na. Không chỉ là nét đẹp văn hóa mang tính bản sắc, nghề dệt ở đây còn là điểm nhấn thu hút du khách trong hành trình khám phá bản sắc văn hóa.

Trải nghiệm nét văn hóa, truyền thống đặc trưng của các dân tộc

Trải nghiệm nét văn hóa, truyền thống đặc trưng của các dân tộc

Ngày 31/7, thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ ngày 1 - 29/8/2025 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) sẽ diễn ra nhiều hoạt động tháng 8 với chủ đề “Về Làng trải nghiệm nét văn hóa truyền thống”.

Thắp lửa truyền thống, đánh thức bản sắc văn hóa dân tộc S’tiêng

Thắp lửa truyền thống, đánh thức bản sắc văn hóa dân tộc S’tiêng

Đồng bào dân tộc S’tiêng với kho tàng văn hóa phong phú đang đứng trước thách thức trong việc gìn giữ và truyền dạy cho thế hệ mai sau. Trước thực trạng này, tại Khu bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo (xã Bom Bo, tỉnh Đồng Nai), chính quyền địa phương đang nỗ lực thắp lại ngọn lửa truyền thống, đánh thức tình yêu và ý thức bảo tồn văn hóa trong mỗi người trẻ.

Nghệ An: Giải mã nghi thức buộc chỉ cổ tay và lễ đặt tên của người Ơ Đu

Nghệ An: Giải mã nghi thức buộc chỉ cổ tay và lễ đặt tên của người Ơ Đu

Trải qua hàng trăm năm người Ơ Đu tại bản Văng Môn (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) đã bảo lưu, gìn giữ và trao truyền được nhiều tập tục, nghi thức văn hóa, tín ngưỡng, nét sinh hoạt mang giá trị bản sắc văn hóa rất độc đáo, riêng có. Trong đó, nghi thức cột chỉ cổ tay và lễ đặt tên đều nằm trong Lễ đón tiếng sấm đầu năm, vốn là những nghi lễ tâm linh, tín ngưỡng độc đáo trong hệ thống lễ tục vòng đời của người Ơ Đu; thể hiện văn hóa ứng xử hài hòa giữa con người với thiên nhiên, hướng về cội nguồn, tri ân các vị tiền bối đã có công khai phá, bảo vệ bản mường, tạ ơn trời đất.

Đưa di sản vào đời sống đương đại, phát triển du lịch bền vững

Đưa di sản vào đời sống đương đại, phát triển du lịch bền vững

Ngày 14/7, tại xã Khổng Lào, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu và UBND xã Khổng Lào tổ chức Lễ công bố Quyết định và trao chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025 cho tỉnh Lai Châu.

Đặc sắc nghệ thuật chế tác khèn Mông ở vùng cao Lào Cai

Đặc sắc nghệ thuật chế tác khèn Mông ở vùng cao Lào Cai

Với đồng bào Mông ở vùng cao Lào Cai, cây khèn là nhạc cụ truyền thống quan trọng và độc đáo không thể thiếu trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Nghệ thuật chế tác khèn đã trở thành nghề truyền thống quan trọng được người Mông nơi rẻo cao gìn giữ và quảng bá sản phẩm tới du khách trong, ngoài nước.

Bảo tồn, phát triển văn hóa Khmer gắn với phát triển du lịch

Bảo tồn, phát triển văn hóa Khmer gắn với phát triển du lịch

Tại Bạc Liêu, đồng bào dân tộc Khmer có trên 78.000 người, chiếm 7,6% dân số. Đồng bào nơi đây có đời sống tinh thần phong phú với những ngôi chùa Khmer kiến trúc lộng lẫy, các loại hình nghệ thuật truyền thống và nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Duy trì mức sinh thay thế, bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực

Duy trì mức sinh thay thế, bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực

Vĩnh Phúc hiện là một trong nhiều địa phương trên cả nước có mức sinh chênh lệch giữa các vùng, đối tượng ngày càng lớn. Trước tình hình đó, tỉnh đã nỗ lực triển khai các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình; từ đó đạt mức sinh thay thế, góp phần ổn định quy mô dân số.

Khai thác thế mạnh xuất khẩu sản phẩm nông - thủy sản có lợi thế cạnh tranh

Khai thác thế mạnh xuất khẩu sản phẩm nông - thủy sản có lợi thế cạnh tranh

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tiền Giang Lưu Văn Phi cho biết: Hiện nay, tỉnh nỗ lực khai thác những tiềm năng và thế mạnh xuất khẩu các sản phẩm nông - thủy sản có lợi thế cạnh tranh; tích cực nắm bắt cơ hội, mở rộng thị trường, nhằm đảm bảo tăng trưởng xuất khẩu bền vững, thu hút ngoại tệ.

'Chìa khóa' để bắt kịp xu thế cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4

'Chìa khóa' để bắt kịp xu thế cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4

Ngày 6/6, UBND tỉnh Lai Châu và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông đã ký kết thỏa thuận hợp tác đẩy mạnh công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh giai đoạn 2025 - 2030.

Phát huy vai trò khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới

Phát huy vai trò khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong tình hình mới

Ngày 4/6, tại tỉnh Sóc Trăng, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Hậu Giang và thành phố Cần Thơ phối hợp tổ chức Hội nghị đóng góp ý kiến vào dự thảo Đề án sắp xếp, hợp nhất Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị - xã hội và hội quần chúng 3 tỉnh, thành phố (hội nghị lần thứ 3).

Truyền thông Campuchia ca ngợi sức sống mới ở vùng đồng bào Khmer Nam Bộ

Truyền thông Campuchia ca ngợi sức sống mới ở vùng đồng bào Khmer Nam Bộ

Trong những ngày đầu tháng này, các phương tiện truyền thông Campuchia đăng tải nhiều chủ đề bài viết đính kèm hình ảnh đa dạng, giới thiệu về cuộc sống mới với nhiều khởi sắc, đổi thay toàn diện trong vùng đồng bào Khmer tại các tỉnh, thành vùng đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam.

Đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác trong nông nghiệp

Đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác trong nông nghiệp

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tiền Giang Trần Hoàng Nhật Nam, nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế hợp tác trong nông nghiệp, địa phương đã tổ chức được mạng lưới 198 hợp tác xã nông nghiệp - thủy sản, thu hút gần 55.000 thành viên; giải quyết công ăn việc làm cho gần 2.000 lao động. Đến đầu tháng 6/2025, các hợp tác xã trên lĩnh vực nông nghiệp - thủy sản đã đạt doanh thu khoảng 140 tỷ đồng, tăng gần 25% so với cùng kỳ năm trước.

Các tỉnh Tây Nam Bộ tập trung thực hiện hoàn thành công tác dân tộc

Các tỉnh Tây Nam Bộ tập trung thực hiện hoàn thành công tác dân tộc

Ngày 30/5, tại Sóc Trăng, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổ chức Hội nghị tổng kết công tác thi đua khen thưởng Cụm thi đua số 6 (gồm 10 địa phương: Vĩnh Long, Trà Vinh, Long An, Kiên Giang, An Giang, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ) về công tác dân tộc.

Hiệu quả từ mô hình 'Họ đạo bình yên - gia đình hòa thuận' của đồng bào K’Ho

Hiệu quả từ mô hình 'Họ đạo bình yên - gia đình hòa thuận' của đồng bào K’Ho

Được thành lập từ năm 2019, mô hình “Họ đạo bình yên - Gia đình hạnh phúc” ở buôn B’laosire thuộc tổ dân phố 14, phường B’Lao (thành phố Bảo Lộc, Lâm Đồng) được đánh giá cao bởi tính hiệu quả. Từ nhiều năm qua, mô hình góp phần bảo đảm an ninh trật tự, người dân tập trung làm ăn phát triển kinh tế, hàng chục hộ vươn lên thoát nghèo, Họ đạo được Bộ Công an khen thưởng vào năm 2024.

Yên Lạc “giữ lửa” nghề chằm áo tơi truyền thống

Yên Lạc “giữ lửa” nghề chằm áo tơi truyền thống

Chiếc áo mộc mạc, được làm từ những tàu lá cọ khô, không chỉ là vật dụng che mưa nắng quen thuộc của người dân thôn Yên Lạc (xã Quang Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh) suốt hàng trăm năm, mà còn là biểu tượng của sự cần cù, khéo léo và nét đẹp văn hóa đậm đà bản sắc. Giữa nhịp sống hối hả, nghề chằm áo tơi truyền thống vẫn được người dân lặng lẽ “giữ lửa”, trao truyền qua bao thế hệ, bảo tồn một phần hồn quê hương trong từng sợi lá.

Tết mùa mưa đặc sắc của dân tộc Hà Nhì

Tết mùa mưa đặc sắc của dân tộc Hà Nhì

Đồng bào dân tộc Hà Nhì có nhiều phong tục đặc sắc, trong đó có Tết mùa mưa (Dế Khừ Chà) là một trong bảy Tết trong năm theo phong tục cổ truyền của người Hà Nhì.