Trên mảnh đất xã Bù Đăng (Đồng Nai), người dân vẫn âm thầm giữ gìn những nhịp điệu múa của dân tộc S’tiêng. Các đội múa không chỉ bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn tỉnh mà còn góp phần lan tỏa, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc thiểu số đến thế hệ mai sau.
Phát huy, bảo tồn giá trị truyền thống
Tại thôn Hưng Đăng, mỗi khi biểu diễn, nhóm múa với gần 20 thành viên được phân công ở từng vị trí, tạo nên một chỉnh thể thống nhất. Hầu hết các vũ điệu đều do chính đồng bào S’tiêng tự sáng tác và biên đạo dựa trên hơi thở của nghi lễ tôn giáo, nhịp sống sinh hoạt và lao động sản xuất hằng ngày.
Mỗi điệu múa đều được dàn dựng rất công phu để mỗi cử động đều toát lên ý nghĩa riêng biệt và phù hợp từng hoàn cảnh cụ thể của dân tộc.
Anh Điểu Ôn ở thôn Hưng Đăng đã gắn bó với những điệu múa truyền thống từ thời thơ bé. Anh Ôn luôn trân trọng những giá trị mà cha ông để lại. Trong nhiều năm qua, anh Ôn đã thể hiện nhiều điệu múa dân gian của dân tộc mình.
Anh Điểu Ôn chia sẻ, tất cả những động tác múa đặc trưng vốn bắt nguồn từ chính nhịp sống lao động thuần túy như, phát cỏ, tỉa lúa, giã gạo... Với anh và người dân nơi đây, việc duy trì đội múa là biểu diễn cho bà con trong làng thưởng thức, cũng là cách để thế hệ đi trước làm gương và truyền lửa cho con cháu mai sau gìn giữ trọn vẹn giá trị văn hóa của dân tộc S’tiêng không bị mai một.
Đội múa tại nhà văn hóa cộng đồng thôn Hưng Đăng (xã Bù Đăng) tập biểu diễn múa của dân tộc S’tiêng.
Thời gian qua, sức sống của văn hóa S’tiêng tại thôn Hưng Đăng nói riêng và mảnh đất Bù Đăng nói chung còn được nuôi dưỡng bởi sự sáng tạo không ngừng nghỉ của cộng đồng dân tộc thiểu số. Theo chị Điểu Thị Mưm, điểm độc đáo nhất chính là tinh thần tự biên, tự diễn của đồng bào. Mỗi khi có dịp lễ hội, bà con cùng nhau sáng tạo ra những điệu múa mới mang đậm hơi thở riêng của xóm làng mà không pha tạp hay sao chép từ bất kỳ nơi khác.
Chị Điểu Thị Mưm cho biết: "Chúng tôi luôn tìm cách giữ gìn các điệu múa dân tộc mình. Nhìn thế hệ trẻ hôm nay từng bước tiếp nối, phát huy những nét đẹp ấy chúng tôi rất mừng. Tôi mong muốn, nét đẹp múa, hát, đánh cồng chiêng của dân tộc mình luôn được giữ gìn qua các thế hệ".
Lan tỏa nét đẹp, tạo giá trị bền vững
Tại thôn Hưng Đăng, cộng đồng người Kinh và các dân tộc thiểu số khác cùng hòa mình, thực hiện nhuần nhuyễn từng động tác múa truyền thống. Trong các dịp lễ, Tết hay ngày hội lớn, tất cả cùng nhau biểu diễn, tạo nên một bức tranh văn hóa đa dạng nhưng thống nhất.
Không dừng lại ở biểu diễn trong các lễ hội, bà con còn chủ động tận dụng lợi thế của công nghệ và mạng xã hội lan tỏa những hình ảnh rực rỡ sắc màu này, đưa bản sắc văn hóa S’tiêng đến với bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Đội múa tại nhà văn hóa cộng đồng thôn Hưng Đăng (xã Bù Đăng) tập biểu diễn múa của dân tộc S’tiêng.
Bà Nguyễn Thị Thắm, Trưởng thôn Hưng Đăng cho biết: "Đội múa S’tiêng được hình thành và duy trì hơn 20 năm qua. Tiếp nối mạch nguồn từ thời cha ông, đội múa ra đời với sứ mệnh "ngăn chặn" nguy cơ mai một bản sắc dân tộc. Chúng tôi đang từng bước dẫn dắt để đội múa đi vào nền nếp, quyết tâm giữ gìn bằng được những nét tinh túy nhất như kỹ thuật đánh cồng chiêng và các vũ điệu tự biên đặc trưng". Bà ấp ủ khát vọng đưa văn hóa S’tiêng đi xa hơn nhờ sức mạnh của công nghệ số.
Thông qua các chương trình biểu diễn, đội múa khuyến khích các thành viên đăng tải hình ảnh, video lên Zalo, Facebook. Đây là cách thực tế nhất để đưa điệu múa, bản sắc của người bản địa đến với mọi miền đất nước, giúp mọi người thêm hiểu và yêu quý văn hóa người S’tiêng.
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Bù Đăng cho biết, để bảo tồn văn hóa dân tộc, xã đã giao các phòng, ban và trung tâm dịch vụ xây dựng đề án, phương án phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2030. Theo đề án này, địa phương sẽ phân chia lộ trình cụ thể từng năm nhằm xây dựng các đội cồng chiêng, đội múa hát mang đậm nét đặc trưng của đồng bào S’tiêng.
Ông Tùng nhấn mạnh: Bên cạnh việc bảo tồn, xã còn có kế hoạch đưa các đội văn nghệ đi lưu diễn, tổ chức lễ hội riêng tại Bù Đăng lan tỏa vẻ đẹp này ra toàn tỉnh và cả nước. Về lâu dài, mục tiêu trọng tâm là khai thác tiềm năng du lịch gắn liền với bản sắc truyền thống của đồng bào S’tiêng và tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho địa phương.
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai, các điệu múa dân gian truyền thống của một số dân tộc đang đứng trước nguy cơ mai một. Những nghệ nhân am hiểu về nghệ thuật truyền thống đã cao tuổi, trong khi đội ngũ kế thừa trẻ tuổi vẫn còn ít. Trước thực trạng đó, vấn đề bảo tồn và phát huy di sản múa không chỉ của người S’tiêng và các dân tộc khác trở thành nhiệm vụ cấp bách, cần được sự quan tâm đặc biệt hơn từ các cấp chính quyền.
Tại Bù Đăng, lãnh đạo địa phương đã có bước đi chiến lược khi chú trọng lồng ghép di sản này vào phát triển kinh tế du lịch. Đây là giải pháp để gìn giữ, quảng bá các giá trị truyền thống bền vững, hướng đi thực tiễn nhằm nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn./.
