Những ngày đầu tháng 8, tại nhiều trường tiểu học ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Đắk Lắk, các lớp tăng cường tiếng Việt cho trẻ chuẩn bị vào lớp Một diễn ra trong không khí gần gũi, nhẹ nhàng. Từ những con chữ đầu tiên, các em được làm quen với tiếng Việt, trường lớp và nền nếp học tập, tạo tâm thế vững vàng trước khi bước vào năm học mới.
Những con chữ đầu đời
Trường Tiểu học Nguyễn Du (xã Ea Wer, tỉnh Đắk Lắk) nằm giữa buôn Tua A, thuộc địa bàn thôn đặc biệt khó khăn, với hơn 85% học sinh là người dân tộc thiểu số. Những ngày đầu tháng 8, hai lớp tăng cường tiếng Việt dành cho học sinh chuẩn bị vào lớp Một được tổ chức từ thứ Hai đến thứ Sáu.
Không khí lớp học trở nên sôi động khi giáo viên liên tục động viên học sinh đọc từng con chữ. Mỗi lần một em đọc bài tốt, cô giáo lại khen thưởng bằng những hình dán nhỏ; các bạn cùng lớp đồng loạt vỗ tay. Những âm đầu A, B, C được các em đọc to, rõ hơn qua từng buổi học.
Học sinh Y Khoa Hmok hào hứng chia sẻ, ở lớp con được học chữ cái, con có bạn mới. Con rất thích đến trường và rất vui vì cô tặng hình dán khi con đọc giỏi.
Theo cô Vũ Thị Đào, giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Du, đây là năm đầu tiên nhà trường triển hai tăng cường tiếng Việt theo chương trình mới. Thông qua các buổi học, giáo viên giúp học sinh dân tộc thiểu số tập nói, nghe và hiểu tiếng phổ thông; làm quen với các ký hiệu, yêu cầu của chương trình lớp Một; đồng thời giới thiệu về trường, lớp, phòng học, giúp các em làm quen với thầy cô, bạn bè để không bị bỡ ngỡ khi bước vào năm học chính thức.
Trường Tiểu học Lý Tự Trọng (xã Đắk Phơi, tỉnh Đắk Lắk) có hơn 70% học sinh là người dân tộc Ê Đê, M’nông, thuộc địa bàn thôn đặc biệt khó khăn. Năm nay, trường huy động 5 lớp học tăng cường tiếng Việt. Cô Nguyễn Thị Loan, giáo viên Trường Tiểu học Lý Tự Trọng cho biết, nhiều em có hoàn cảnh gia đình khó khăn, có em sống với ông bà, cha mẹ đi làm xa; thậm chí có gia đình người thân chưa biết tiếng phổ thông. Điều này khiến việc tiếp cận môi trường học tập của trẻ gặp nhiều trở ngại. Do đó, giáo viên phải đồng hành ngay từ những ngày đầu. Các hoạt động học tập được đan xen với trò chơi để tạo tâm lý vui vẻ, giúp học sinh làm quen môi trường mới. Qua các buổi tăng cường tiếng Việt, các em được học cách chào hỏi, làm quen chữ cái, tô chữ và từng bước tiếp cận những nội dung học tập của lớp Một.
Cô Lương Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lương Thế Vinh (xã Ea Wer, tỉnh Đắk Lắk) chia sẻ, để lớp học tăng cường đạt hiệu quả, giáo viên được chủ động lựa chọn hình thức tổ chức dạy học phù hợp với khả năng tiếp thu của từng học sinh. Sau một tuần học, nhiều em đã có kỹ năng viết vững vàng hơn, nét chữ tốt hơn và tự tin giao tiếp với bạn bè, thầy cô.
Năm nay, thời gian tổ chức tăng cường tiếng Việt được kéo dài hơn so với trước, từ khoảng một tuần lên ba tuần, mỗi tuần 5 buổi. Thời lượng tăng giúp giáo viên có thêm điều kiện kèm cặp, uốn nắn từng học sinh, theo sát quá trình hình thành kỹ năng viết, đồng thời giúp các em làm quen dần với thầy cô, trường lớp và nền nếp học tập trước khi bước vào năm học chính thức.
Chính sách tạo nền tảng lâu dài
Đắk Lắk là địa phương có tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao, địa bàn rộng, nhiều vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, bãi ngang. Theo kế hoạch nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông đại trà trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026 - 2030, đến năm 2030, 100% học sinh người dân tộc thiểu số chuẩn bị vào lớp Một được bảo đảm các điều kiện về tăng cường tiếng Việt theo chương trình giáo dục phổ thông. UBND tỉnh yêu cầu, Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường tổ chức các lớp bồi dưỡng phương pháp dạy học dành riêng cho vùng khó khăn, trong đó có phương pháp dạy lớp ghép, dạy tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số và tăng cường tiếng Việt trước khi vào lớp Một.
Cùng với đó, HĐND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành nghị quyết quy định về nhân sự, kinh phí thực hiện việc dạy và học tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một. Theo nghị quyết, các cơ sở giáo dục tổ chức dạy tiếng Việt được bố trí giáo viên có chuyên môn phù hợp; địa phương ưu tiên giáo viên biết tiếng dân tộc, am hiểu văn hóa bản địa và được tập huấn phương pháp dạy tiếng Việt như ngôn ngữ thứ hai. Mỗi trẻ em được hỗ trợ một bộ tài liệu học tiếng Việt cùng kinh phí mua đồ dùng học tập tối đa 150.000 đồng. Thời gian hỗ trợ thực hiện tối đa một tháng trong dịp Hè trước khi trẻ chính thức vào lớp Một.
Phó Chủ tịch UBND xã Ea Wer Phan Thanh Việt cho biết, địa phương đã ban hành văn bản triển khai đến cán bộ, nhân viên; xây dựng kế hoạch cụ thể, thống kê số lượng học sinh, lớp học, giáo viên và kinh phí thực hiện. Xã yêu cầu các trường phối hợp với đội ngũ thôn, buôn tuyên truyền, vận động phụ huynh là người dân tộc thiểu số đưa con em đến trường.
Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Võ Thị Minh Duyên, tăng cường tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số trước khi vào lớp Một là giải pháp mang tính nền tảng, góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng miền. Khi được chuẩn bị tốt về ngôn ngữ và kỹ năng học tập, học sinh sẽ tự tin hơn trong giao tiếp, nhanh chóng hòa nhập với môi trường học đường mới và có cơ hội tiếp cận giáo dục bình đẳng hơn. Để phát huy hiệu quả, các trường học cần duy trì việc tăng cường tiếng Việt đều đặn trong năm học thông qua nhiều hoạt động giáo dục khác nhau.
Từ những lớp học nhỏ ở vùng khó khăn, những con chữ đầu tiên đang trở thành bước đệm để học sinh dân tộc thiểu số tự tin bước vào lớp Một. Với sự đồng hành của nhà trường, gia đình, địa phương cùng chính sách hỗ trợ cụ thể, việc tăng cường tiếng Việt được kỳ vọng tạo nền tảng ngôn ngữ vững chắc, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và mở rộng cơ hội học tập bình đẳng cho trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.
