HĐND tỉnh Gia Lai khóa XIII ngày 29/5 đã thông qua Nghị quyết quy định chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống trên địa bàn tỉnh nhằm tạo điều kiện cho người dân ổn định nơi ở, phát triển sản xuất, từng bước nâng cao đời sống; góp phần giảm nghèo bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo nghị quyết, đối tượng thụ hưởng là cá nhân người dân tộc thiểu số thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo đang sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không có, không còn hoặc thiếu đất ở, đất sản xuất; cộng đồng dân cư là đồng bào dân tộc thiểu số có nhu cầu về đất sinh hoạt cộng đồng.
Đối với đất ở, trường hợp không có, không còn hoặc thiếu đất ở so với hạn mức giao đất ở sẽ được Nhà nước giao đất ở theo hạn mức do UBND tỉnh quy định hoặc được chuyển mục đích sử dụng đất từ loại đất khác đang sử dụng hợp pháp sang đất ở. Việc giao đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất được thực hiện theo chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
Đối với đất sản xuất, hộ đồng bào dân tộc thiểu số không có, không còn hoặc diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng thấp hơn 50% hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương sẽ được xem xét giao tiếp đất nông nghiệp trong hạn mức và không thu tiền sử dụng đất.
Trong trường hợp địa phương không còn quỹ đất nông nghiệp để giao, các địa phương ưu tiên giao khoán diện tích đất nông nghiệp do Nhà nước quản lý hoặc diện tích có nguồn gốc từ các lâm trường, công ty lâm nghiệp; nếu không thể bố trí đất nông nghiệp nhưng người dân có nhu cầu sản xuất, kinh doanh thì được xem xét cho thuê đất phi nông nghiệp và hưởng chính sách miễn, giảm tiền thuê đất theo qui định.
Một điểm đáng chú ý của nghị quyết là qui định trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong việc bảo đảm quỹ đất phục vụ sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào dân tộc thiểu số. Theo đó, UBND cấp xã có trách nhiệm bố trí quỹ đất sinh hoạt cộng đồng với diện tích từ 200m2 trở lên và khu thể thao từ 500m2 trở lên, phù hợp với phong tục, tập quán, tín ngưỡng, bản sắc văn hóa và điều kiện thực tế từng địa bàn.
Theo Ban Dân tộc HĐND tỉnh Gia Lai, toàn tỉnh hiện có hơn 3,55 triệu người; trong đó hơn 831 nghìn người là đồng bào dân tộc thiểu số (chiếm khoảng 23,4% dân số toàn tỉnh). Đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tập trung tại nhiều thôn, làng và phân bố ở các khu vực miền núi, vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới.
Báo cáo tổng kết thực hiện chính sách đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại địa bàn Bình Định (cũ) trước khi sáp nhập cho thấy nhiều kết quả tích cực. Một số địa phương đã thực hiện miễn tiền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hỗ trợ đất sản xuất cho người dân. Cụ thể, xã Vĩnh Thịnh đã miễn tiền sử dụng đất cho 15 trường hợp; xã Vĩnh Sơn cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho 15 hộ dân có nhu cầu. Tại xã An Vinh, địa phương đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 651 thửa đất với tổng diện tích khoảng 619ha cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số.
Ngoài hỗ trợ đất đai, nhiều địa phương còn lồng ghép các chương trình tạo sinh kế cho người dân. Cụ thể như xã Vĩnh Thịnh đã hỗ trợ chuyển đổi nghề cho 35 gia đình và phối hợp giao khoán bảo vệ rừng cho 453 hộ dân trong điều kiện quỹ đất sản xuất còn hạn chế.
Tuy nhiên, quá trình triển khai chính sách thời gian qua cũng gặp không ít khó khăn. Quỹ đất công ích, đất ở và đất sản xuất tại nhiều địa phương miền núi còn hạn chế; một số khu vực địa hình phức tạp, khó bố trí đất tập trung. Công tác đo đạc, lập hồ sơ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại một số nơi còn chậm. Nhiều hộ dân sử dụng đất từ lâu nhưng chưa có giấy tờ hợp pháp hoặc chưa xác định rõ nguồn gốc đất. Bên cạnh đó, nguồn lực đầu tư, kinh phí thực hiện và đội ngũ cán bộ chuyên môn ở cơ sở còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai chính sách.
Việc HĐND tỉnh Gia Lai thông qua nghị quyết mới được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để triển khai các chính sách hỗ trợ đất đai trên phạm vi toàn tỉnh sau sáp nhập; giúp đồng bào dân tộc thiểu số có điều kiện ổn định cuộc sống, phát triển sản xuất, bảo tồn không gian văn hóa cộng đồng. Qua đó, nghị quyết góp phần bảo đảm an sinh xã hội, giữ vững ổn định chính trị và thúc đẩy phát triển bền vững tại các địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.
