Khai mạc triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý" tại Lâm Đồng
Nguyễn Lang
Vào 9 giờ sáng ngày 3/7/2017, tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia khu vực 4, số 2 Yết Kiêu, phường 5, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng sẽ khai mạc triển lãm "Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý".
Tài liệu lưu trữ được đưa ra triển lãm là di sản vô giá của dân tộc, có giá trị đặc biệt đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hiện nay, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV đang bảo quản hơn 2.600 mét giá tài liệu được hình thành từ thời kỳ phong kiến, Pháp thuộc và của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, trong đó có khối tài liệu Mộc bản Triều Nguyễn, được UNESCO công nhận là Di sản tư liệu thế giới vào năm 2009. Đó là khối tài liệu vừa độc đáo về chất liệu và phương pháp chế tác, vừa phong phú đa dạng về nội dung; có giá trị trên nhiều phương diện, phản ánh chân thực đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử. Nhằm tăng cường công tác phát huy giá trị khối tài liệu quý giá này, trong thời gian qua, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV đã phối hợp với các cơ quan, địa phương trong cả nước tổ chức nhiều cuộc trưng bày, triển lãm nhằm đưa tài liệu lưu trữ đến gần hơn với công chúng. Được sự đồng ý của Bộ Thông tin Truyền thông và Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV tổ chức triển lãm tài liệu lưu trữ chuyên đề “Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”.
Đảo Hoàng Sa ở phía Đông cù lao Ré. Trong đảo có bãi cát vàng kéo dài không biết mấy ngàn dặm, tục gọi là bãi Vạn lý Trường Sa (Mộc bản sách Đại Nam nhất thống chí, quyển 6, mặt khắc 18). Nguồn ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV
Luật Biển Việt Nam quy định rõ trong Điều 1, Chương I rằng: “Quần đảo Hoàng Sa, quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền Quốc gia của Việt Nam”. Điều này có bằng chứng lịch sử và cơ sở pháp lý từ lâu đời. Dù vậy nhưng đã có những tranh chấp, xung đột, xâm chiếm trái phép xảy ra trong lịch sử. Thời gian gần đây, vấn đề tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông ngày càng có nhiều diễn biến rất phức tạp, khó lường, gây sự phẫn nộ với dư luận trong nước, thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Mục đích của cuộc Triển lãm lần này là nhằm tuyên truyền sâu rộng đến du khách trong nước và quốc tế hiểu và tiếp cận góc độ pháp lý một cách cơ bản nhất về chủ quyền của Việt Nam đối với 02 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Tại triển lãm lần này, Ban tổ chức đưa ra các tư liệu tiêu biểu được chọn lựa trong hàng vạn tư liệu, thư tịch cổ của Việt Nam được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm. Đặc biệt, lần đầu tiên 9 phiên bản Mộc bản Triều Nguyễn khắc về chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa được công bố.
Vua Gia Long cho lấy Cai cơ Võ Văn Phú làm Thủ ngự cửa biển Sa Kỳ, sai chiêu mộ dân ngoại tịch lập làm đội Hoàng Sa, năm 1803 (Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhất kỷ, quyển 22, mặt khắc 2). Nguồn ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV
Triển lãm thông qua các nhóm tài liệu, hiện vật cơ bản sau: 1) Tư liệu trước Triều Nguyễn và dưới Triều Nguyễn. 2) Tư liệu giai đoạn Chính quyền Pháp đại diện thực thi chủ quyền ở Đông Dương. 3) Tư liệu giai đoạn quản lý của Việt Nam Cộng Hòa trước 1975. 4) Tư liệu thực thi chủ quyền của nhà nước CHXHCN Việt Nam từ sau khi Việt Nam thống nhất. 5) Tư liệu lịch sử của phương Tây về Trung Quốc và tư liệu của chính Trung Quốc chứng minh Trung Quốc không có Hoàng Sa, Trường Sa. 6) Tư liệu của phương Tây về Việt Nam và tư liệu của Việt Nam chứng minh chủ quyền của mình đối với Hoàng Sa, Trường Sa. 7) Tư liệu về lịch sử bảo vệ biển đảo và trận hải chiến Hoàng Sa tháng 1 năm 1974 và tư liệu hiện vật về sự thật lịch sử của trận Gạc Ma năm 1988. 8) Những công trình nhiên cứu của các học giả Việt Nam và quốc tế qua các thời kỳ; những hình ảnh Hoàng Sa, Trường Sa trong trái tim Việt Nam và thế giới hôm nay. Vua Gia Long sai thủy quân và đội Hoàng Sa đi thuyền ra đảo Hoàng Sa để thăm dò, đo đạc thủy trình, năm 1816 (Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhất kỷ, quyển 52, mặt khắc 15). Nguồn ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV Nội dung triển lãm bao gồm 4 phần: Phần thứ nhất: Giới thiệu các văn bản chứng minh chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Đây là các văn bản liên quan đến quá trình khai phá, xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Các văn bản có niên đại từ thế kỷ thứ XVI cho đến đầu thế kỷ XX được trích ra từ những bộ chính sử của triều đình nhà Lê Trịnh ở đàng ngoài, triều đình nhà Nguyễn ở đàng trong, triều đình Tây Sơn … Bên cạnh đó, còn có các công trình nghiên cứu của các học giả nho giáo đương thời như Lê Quý Đôn, Đỗ Bá Tự, Phan Huy Chú, Nguyễn Thông… Phần thứ hai: Giới thiệu các bản đồ Việt Nam thời quân chủ và bản đồ xuất bản tại phương Tây từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XIX chứng minh chủ quyền của Việt Nam tại 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Phần thứ ba: Giới thiệu bản đồ của Trung Quốc qua từng thời kỳ do các nước phương Tây và Trung Quốc xuất bản. Những bản đồ này có niên đại từ thế kỷ thứ XVI đến thế kỷ thứ XX. Trên các bản đồ này, có những lúc Trung Quốc rất rộng lớn bao gồm cả Mông Cổ, Tây Tạng… Nhưng có một đặc điểm chung là lãnh thổ cực Nam của Trung Quốc chỉ đến đảo Hải Nam là kết thúc. Phần thứ tư: Giới thiệu các tư liệu, hiện vật liên quan đến quá trình xác lập, thực thi chủ quyền đối với 2 quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thời Pháp thuộc và Việt Nam Cộng hòa. Vua Minh Mạng cho dựng đền thờ thần ở đảo Hoàng Sa tỉnh Quảng Ngãi, năm 1835 (Mộc bản sách Đại Nam thực lục chính biên đệ nhị kỷ, quyển 154, mặt khắc 4). Nguồn ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV Ngoài ra, thông qua nội dung cuộc triển lãm, công chúng sẽ hiểu hơn về tinh thần bất khuất của cha ông ta, qua đó hiểu về trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người dân Việt Nam đối với biển đảo, nêu cao lòng yêu nước, xây dựng lòng tin, tình cảm tự tôn dân tộc, tinh thần đoàn kết, trung thành với Đảng, với Nhà nước. Đồng thời, khẳng định quyết tâm sắt đá của Đảng, Nhà nước, Nhân dân và Quân đội ta trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, bảo vệ không gian sinh tồn đời đời của tổ tiên để lại.
Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.
Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.
Lào Cai có 34 nhóm ngành dân tộc anh em, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 57,6% dân số toàn tỉnh với kho tàng di sản văn hóa hết sức đa dạng, phong phú và đặc sắc.
Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.
Ngày 6/9, tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm “Không gian Du lịch, Văn hóa - Hội nhập và lan tỏa”. Đây là một trong các hoạt động hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia - Gia Lai 2026.
Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9/2026, khách du lịch đến Sơn La ước đạt 385.000 lượt; trong đó, khách quốc tế đạt gần 3.760 lượt và khách nội địa đạt 381.240 lượt; doanh thu ước đạt hơn 304 tỷ đồng.
Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.
Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.
Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.
Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm.
Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.
Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.
Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.
Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.
Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.
Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.
