Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những thay đổi trong tổ chức bộ máy ở Tuyên Quang đang dần được người dân cảm nhận qua những việc cụ thể: nhiều thủ tục được tiếp nhận ngay tại xã, hồ sơ có thể nộp trực tuyến, dữ liệu đã số hóa được tái sử dụng, người dân được lựa chọn điểm nộp hồ sơ thuận tiện hơn.
Trên địa bàn miền núi rộng lớn, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều xã vùng cao, biên giới, đưa chính quyền đến gần dân không đơn thuần là rút ngắn khoảng cách về tổ chức, mà còn phải thu hẹp khoảng cách địa lý, công nghệ và khả năng tiếp cận dịch vụ công của mỗi người dân.
Không để địa hình trở thành khoảng cách phục vụ
Xã Lũng Cú nằm ở vùng cực Bắc của Tổ quốc, được thành lập trên cơ sở hợp nhất các xã Lũng Cú, Lũng Táo và Ma Lé trước đây. Xã có diện tích 95,2 km², 37 thôn, hơn 15.000 người thuộc 12 dân tộc cùng sinh sống và trên 31 km đường biên giới. Địa bàn rộng, địa hình núi đá chia cắt, nhiều thôn cách xa trung tâm đặt ra yêu cầu cao đối với hoạt động của chính quyền cơ sở. Với người dân ở những thôn xa, mỗi lần đến trụ sở xã làm thủ tục có thể là một hành trình dài qua nhiều cung đường đèo dốc. Nếu hồ sơ phải bổ sung hoặc đi lại nhiều lần, thời gian và chi phí bỏ ra càng lớn.
Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lũng Cú được kiện toàn, tiếp nhận các thủ tục liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như hộ tịch, chứng thực, đất đai, chính sách xã hội. Cán bộ tại trung tâm tăng cường kiểm tra thành phần hồ sơ ngay từ đầu, hướng dẫn người dân kê khai, sử dụng tài khoản định danh điện tử và thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Nhiều công việc trước đây phải chuyển qua các đầu mối khác nhau nay được tiếp nhận gần dân hơn, góp phần giảm thời gian chờ đợi và số lần đi lại.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú Dương Ngọc Đức trò chuyện, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân trên địa bàn. Ảnh: TTXVN phát
Theo Chủ tịch UBND xã Lũng Cú Trần Đức Chung, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc và trách nhiệm của cấp xã tăng lên rõ rệt. Với địa bàn rộng, nhiều thôn cách xa trung tâm, xã xác định phải chủ động nắm bắt nhu cầu từ cơ sở, hướng dẫn người dân chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, hạn chế việc bà con phải đi lại nhiều lần. Cùng với từng bước hoàn thiện điều kiện làm việc, địa phương chú trọng nâng cao năng lực, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, bảo đảm những nhiệm vụ được phân cấp được giải quyết kịp thời, đúng quy định và thuận lợi cho người dân.
Sau hơn một năm vận hành mô hình mới, Tuyên Quang đã phân cấp, phân quyền 722 nhiệm vụ xuống cấp xã trên nhiều lĩnh vực. Việc trao thêm quyền chủ động cho cơ sở tạo điều kiện để những vấn đề sát sườn như đất đai, hộ tịch, an sinh xã hội được tiếp nhận và xử lý gần dân hơn. Từ đây cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện năng lực đội ngũ, cơ sở vật chất và quy trình phối hợp, bảo đảm nhiệm vụ được chuyển về xã phải đi cùng với điều kiện thực hiện và trách nhiệm rõ ràng.
Từ đầu năm 2026 đến nay, các cơ quan cấp xã trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 448.800 hồ sơ, trong đó hơn 444.200 hồ sơ được nộp trực tuyến, đạt 99,41%; tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng và trước hạn đạt 99,33%. Toàn tỉnh có 2.190 thủ tục hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp, trong đó 1.413 dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Hơn 92% hồ sơ và kết quả giải quyết đã được số hóa, gần 97% dữ liệu số hóa được khai thác, sử dụng lại. Những kết quả bước đầu cho thấy quy trình giải quyết công việc đang được chuẩn hóa và vận hành thông suốt hơn, tạo nền tảng để chính quyền cơ sở nâng cao chất lượng phục vụ.
Thu hẹp khoảng cách số từ cơ sở
Bí thư Tỉnh ủy Hầu A Lềnh và Thiếu tướng Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Công an tỉnh trò chuyện với nhân dân thôn Ngòi Sen, xã Yên Phú. Ảnh: TTXVN phát
Nếu khoảng cách địa lý là trở ngại dễ nhận thấy thì khoảng cách số lại khó nhận diện hơn. Việc có điện thoại thông minh chưa đồng nghĩa với người dân có thể tự tạo tài khoản, kê khai biểu mẫu, tải giấy tờ và hoàn thành một quy trình trực tuyến. Đối với người cao tuổi, người yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số hoặc những người ít có điều kiện tiếp xúc với công nghệ, một thủ tục được đưa lên môi trường số có thể trở thành khó khăn mới nếu thiếu sự hướng dẫn, hỗ trợ.
Xã Yên Phú là một trong những địa phương đang tiếp tục cụ thể hóa chuyển đổi số bằng những công việc gắn trực tiếp với quyền lợi của người dân. Cùng với áp dụng công cụ theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ, sử dụng mã QR để công khai thông tin, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, tháng 8/2026, xã triển khai Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa dữ liệu về sức khỏe, trẻ em và bảo trợ xã hội. Những thông tin còn thiếu, sai, trùng lặp hoặc chưa phản ánh đúng thực tế được rà soát, xác minh và cập nhật, qua đó phục vụ tốt hơn công tác chăm sóc sức khỏe, bảo vệ trẻ em và thực hiện chính sách an sinh xã hội.
Trong chiến dịch, Yên Phú phấn đấu trên 90% trẻ em dưới 16 tuổi được tạo lập, cập nhật hồ sơ trước ngày 30/9/2026; các nhiệm vụ rà soát, liên thông và đồng bộ dữ liệu được triển khai để hoàn thành mục tiêu chung trước ngày 15/10/2026. Việc chuẩn hóa dữ liệu không đơn thuần là một phần việc kỹ thuật, mà nhằm hạn chế bỏ sót đối tượng, bảo đảm chính sách đến đúng người, đồng thời tạo thuận lợi hơn trong cung cấp dịch vụ công. Đây cũng là bước tiếp nối kết quả cải cách hành chính năm 2025, khi 100% hồ sơ thủ tục hành chính của xã Yên Phú được giải quyết đúng và trước hạn; tỷ lệ số hóa hồ sơ và mức độ hài lòng của người dân đều đạt 100%; chỉ số cải cách hành chính xếp thứ hai trong 124 xã, phường của tỉnh.
Bí thư Đảng ủy xã Yên Phú Nguyễn Văn Ước cho biết, địa phương xác định lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của chính quyền. Việc ứng dụng công nghệ phải hướng đến giải quyết những nhu cầu thực tế, giúp thủ tục rõ ràng, công khai, thuận tiện hơn và bảo đảm các chính sách được thực hiện đúng đối tượng. Đối với người cao tuổi, người ít sử dụng công nghệ, cán bộ và các tổ công nghệ số cộng đồng phải hướng dẫn cụ thể, giúp người dân từng bước tiếp cận, sử dụng dịch vụ công trực tuyến thay vì chỉ thao tác thay.
Tuyên Quang hiện duy trì 3.926 tổ công nghệ số cộng đồng, phủ khắp các xã, phường, thôn và tổ dân phố. Các tổ hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công, tài khoản định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt; hỗ trợ hộ kinh doanh, hợp tác xã giới thiệu sản phẩm trên môi trường số. Tại địa bàn vùng cao, đây là lực lượng trực tiếp đưa kỹ năng số đến với người dân bằng những công việc gần gũi, gắn với nhu cầu hằng ngày.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tuyên Quang Phan Đăng Đông cho rằng, chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi người dân có khả năng tiếp cận và được thụ hưởng những tiện ích do công nghệ mang lại. Vì vậy, cùng với tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, kết nối và khai thác dữ liệu, tỉnh chú trọng phổ cập kỹ năng số, phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng. Đối với tỉnh miền núi có địa bàn rộng, điều kiện giữa các khu vực còn chênh lệch, quá trình chuyển đổi số phải được triển khai phù hợp với từng nhóm dân cư, không để người dân vùng cao, người cao tuổi và người yếu thế bị bỏ lại phía sau.
Tỉnh đang tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, phấn đấu cắt giảm 50% thời gian giải quyết và chi phí tuân thủ; cung cấp trực tuyến toàn trình đối với 100% thủ tục đủ điều kiện. Danh mục thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc địa giới đã được ban hành, tạo điều kiện để người dân lựa chọn điểm nộp hồ sơ thuận tiện thay vì phải trở về nơi cư trú.
Kết quả cải cách hành chính năm 2025 cho thấy Tuyên Quang đạt 90,01 điểm Chỉ số cải cách hành chính, xếp thứ 18/34 tỉnh, thành phố; Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt 83,44%, xếp thứ 16/34. Kết quả giải quyết hồ sơ là một thước đo quan trọng, nhưng chất lượng phục vụ còn được thể hiện ở việc người dân có phải đi lại nhiều lần hay không, hồ sơ có được hướng dẫn đầy đủ ngay từ đầu, vướng mắc có được xử lý đến cùng và những người còn hạn chế về kỹ năng số có được hỗ trợ kịp thời hay không.
Sau một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bộ máy ở cơ sở đã từng bước ổn định, nhiều nhiệm vụ được đưa về gần dân hơn. Khoảng cách từ một số thôn, bản đến trụ sở chính quyền vẫn còn xa trên những cung đường miền núi, nhưng khoảng cách trong phục vụ đang được rút ngắn bằng trách nhiệm của cán bộ, sự hỗ trợ của công nghệ và những cách làm hướng về cơ sở. Khi người dân không phải đi lại nhiều lần, người cao tuổi được hướng dẫn tận tình, hồ sơ được giải quyết đúng hẹn và kiến nghị được lắng nghe, chính quyền gần dân không còn là yêu cầu trên văn bản mà trở thành điều có thể cảm nhận trong đời sống hằng ngày./.
