Công tác trồng rừng tại tỉnh Gia Lai đã và đang được triển khai rất quyết liệt song còn tồn tại nhiều bất cập dẫn đến hiệu quả chưa cao.
Để thực hiện công tác trồng rừng, trong giai đoạn 2017-2021, tỉnh Gia Lai bố trí tổng kinh phí tạm ứng trồng rừng sản xuất được hỗ trợ theo Quyết định số 38/2016/QĐ-TTg, ngày 14/9/2016 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành một số chính sách bảo vệ, phát triển rừng và đầu tư hỗ trợ kết cấu hạ tầng, giao nhiệm vụ công ích đối với các công ty nông, lâm nghiệp là hơn 65 tỷ đồng. Từ nguồn vốn này, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, giai đoạn 2017-2021, địa phương đã trồng được gần 31.000 ha rừng. Tuy nhiên, qua công tác giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh cho thấy, công tác trồng rừng vẫn chưa hiệu quả. Số lượng rừng chết, kém phát triển chiếm tỷ lệ rất lớn.
Công ty TNHH một thành viên Lâm nghiêp Kông Chro cấp cây giống cho người dân trồng rừng. Nguồn:gialai.gov.vn
Huyện Krông Pa, địa phương có gần 74 ngàn ha rừng tự nhiên, trên 1.700 ha rừng trồng và gần 27.000 ha đất chưa có rừng. Để thực hiện công cuộc phủ xanh đất trống, đồi trọc, tăng sinh kế và tạo công ăn việc làm cho người dân, huyện đã ký hợp đồng trồng rừng giai đoạn 2018-2020 với 300 hộ dân, trên diện tích trên 400 ha. Theo báo cáo của Ủy ban nhân dân huyện, khi tiến hành nghiệm thu đối với diện tích rừng trồng giai đoạn 2018-2021, chỉ có 65 ha đạt yêu cầu về tỷ lệ sống, diện tích, mật độ... (chiếm hơn 20% so với diện tích đã trồng).
Trong năm 2018, huyện Krông Pa đã chi trên 330 triệu đồng để 149 hộ trồng gần 145 ha keo lai; trong đó có tới 92 ha cây bị chết, không đạt yêu cầu để nghiệm thu. Năm 2019, huyện chi 415 triệu để trồng 105 ha keo lai, bạch đàn; trong đó có tới 76 ha cây đã chết, không đạt yêu cầu để nghiệm thu; 28 ha có tỷ lệ cây sống dưới 50%; 37 ha có tỷ lệ cây sống trên 50%. Tương tự, công tác trồng rừng tại huyện Chư Pưh cũng cho thấy tính hiệu quả thấp. Trong giai đoạn 2017-2021, huyện Chư Pưh đã hỗ trợ để người dân trồng được trên 327 ha rừng. Đến nay, có tới 245 ha mà tỷ lệ cây sống thấp hơn 50% so với tổng diện tích đã trồng. Ngoài ra, nhiều địa phương khác như huyện Ayun Pa, Phú Thiện… diện tích rừng trồng cũng bị chết nhiều.
Từ thực tế của các địa phương cho thấy, nguyên nhân khiến việc trồng rừng kém hiệu quả chủ yếu do yếu tố thời tiết, diện tích rừng trồng ở xa, kinh phí chi trả cho công tác trồng rừng thấp khiến người tham gia trồng rừng không mấy mặn mà.
Ông Nguyễn Minh Tứ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Chư Pưh lý giải: Nguyên nhân rừng trồng bị chết, kém phát triển chủ yếu là do cây bị nắng hạn, sâu bệnh. Bên cạnh đó, còn rất nhiều khó khăn trong công tác trồng rừng như chất lượng rừng không đảm bảo, tỷ lệ cây sống tốt thấp; diện tích rừng giảm dần qua các đợt nghiệm thu; diện tích manh mún phân tán; cây sinh trưởng phát triển tốt chỉ ở 1- 2 năm đầu sau đó bắt đầu có hiện tượng héo ngọn và chết dần gây hoang mang trong nhân dân…
Theo ông Hồ Văn Thảo - Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Krông Pa, tỷ lệ rừng trồng đạt tiêu chuẩn thấp giai đoạn 2018- 2021 là do diện tích manh mún, rải rác gây khó khăn cho công tác theo dõi và triển khai các biện pháp kỹ thuật. Thời tiết nắng nóng, cây trồng không hợp thổ nhưỡng nên sinh trưởng kém và bị các loài động vật phá hoại. Đặc biệt, phần lớn các hộ dân tham gia trồng rừng không có vốn đầu tư, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn kinh phí hỗ trợ của tỉnh trong khi suất đầu tư cho trồng rừng thấp (giai đoạn 2018- 2020 chỉ 7 triệu đồng/chu kỳ; từ năm 2021 chỉ còn 2,5 triệu đồng/chu kỳ trồng rừng) nên hầu hết người dân thiếu mặn mà khi tham gia trồng rừng.
Được biết, tổng diện tích tự nhiên của tỉnh Gia Lai là 1.510.013 ha, phân bổ cho mục đích lâm nghiệp đến năm 2030 là 723.156 ha (chiếm 46,62%). Tỷ lệ che phủ (kể cả cây cao su, cây trồng thân gỗ khác) chỉ đạt 47%, tỷ lệ che phủ rừng ở mức 40,79%.
Vườn keo lá tràm chuẩn bị đem trồng của Ban Quản lý rừng phòng hộ Mang Yang. Nguồn:gialai.gov.vn
Để công tác trồng rừng đạt hiệu quả cao, góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, các địa phương cho rằng, quan trọng nhất vẫn là mức hỗ trợ trong công tác trồng rừng. Để người dân gắn bó với công tác trồng rừng, các cấp, ngành cần xem xét nâng định mức hỗ trợ cho 1 chu kỳ trồng rừng; cần có chính sách hỗ trợ đối với những hộ dân tự bỏ vốn trồng rừng trên diện tích nằm ngoài quy hoạch 3 loại rừng; nghiên cứu trồng thử nghiệm một số loài cây lâm nghiệp phù hợp với đất rừng của các địa phương để bổ sung vào cơ cấu cây trồng trong quá trình phục hồi rừng; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ nhận giao rừng, trồng rừng để thuận lợi trong việc quản lý và vay vốn phát triển chăn nuôi dưới tán rừng...
Liên quan đến vấn đề này, ông Lưu Trung Nghĩa, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết: Sở sẽ làm việc lại với Sở Tài chính để trình Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí nguồn kinh phí trồng rừng thay thế. Thời gian tới, Sở sẽ đôn đốc các đơn vị để thực hiện việc giao đất, giao rừng cho người dân được tốt hơn; đồng thời kiến nghị nâng mức hỗ trợ về công tác trồng rừng cho người dân.
Quang Thái
