Lễ Mạng Ma - Nghi lễ tâm linh của người Xinh Mun

Vào độ xuân về khi hoa ban nở trắng rừng, người Xinh Mun ở Sơn La lại tổ chức Lễ Mạng Ma – một nghi lễ tâm linh truyền thống cầu sức khỏe, giải hạn, thể hiện niềm tin sâu sắc vào sự kết nối giữa con người với thần linh, tổ tiên và vạn vật thiên nhiên.

Theo quan niệm của người Xinh Mun, con người có thể tồn tại khỏe mạnh là nhờ sự hội tụ đầy đủ các linh hồn. Khi một phần hồn bị lưu lạc, người đó sẽ ốm đau, bệnh tật. Do đó, mỗi khi bản làng có người ốm lâu ngày không rõ nguyên nhân, gia súc bị dịch bệnh, hay khi thầy mo - người trung gian giữa trần thế và thần linh - cảm thấy bản thân yếu đi, thì sẽ tổ chức nghi lễ Mạng Ma để gọi hồn, cầu sức khỏe và hóa giải tai ương.

phu-0757.jpg
Bà con trong bản đến dự lễ.

Nghi lễ Mạng Ma thường diễn ra vào mùa xuân - thời điểm cây cối đâm chồi nảy lộc, măng đắng nhú lên dưới tán rừng, báo hiệu một năm mới bắt đầu. Sau khi thầy mo chính xin được ngày lành tháng tốt, gia đình và dân bản cùng nhau chuẩn bị lương thực, thực phẩm, rượu cần và các lễ vật truyền thống. Đồng thời, họ mời họ hàng bên ngoại, các con nuôi của thầy mo đỡ đầu và bà con trong bản cùng đến dự lễ.

phu-1200.jpg
Trước khi nghi lễ, bà con dựng cây "Xặng bok" chuẩn bị cho nghi lễ.

Trung tâm nghi lễ là cây “Xặng bok” - biểu tượng cho các tầng trời đất, được dựng bằng một thân tre cao 4 - 5m. Trên cây tre buộc các vật phẩm tượng trưng như: Dây rau rừng bò khai, hoa ban, bông lúa, ve sầu, chim én, cá gỗ, cùng 4 tấm phên đan hình xương cá. Dưới gốc cây là hai chum rượu cần, măng đắng, hai chiếc gậy gỗ, cùng các mô hình thu nhỏ thể hiện đời sống lao động như nhà sàn, cày bừa, ô dù, con vật nuôi… Tất cả tạo nên một không gian mang đậm sắc màu văn hóa tâm linh và sinh hoạt của người Xinh Mun.

phu-0983.jpg
Cây “Xặng bok” - biểu tượng cho các tầng trời đất

Lễ chính có sự hiện diện của hai thầy mo: Một người là thầy mo đỡ đầu - bậc cao niên giàu kinh nghiệm, và một người là thầy mo được đỡ đầu - người tổ chức lễ. Hai thầy cùng chủ trì các nghi lễ cúng dâng lễ vật, mời thần linh, tổ tiên về dự lễ, cầu cho sức khỏe, cuộc sống sung túc, mùa màng tươi tốt, lúa ngô đầy bồ, đàn gia súc sinh sôi, bản làng bình yên.

phu-0754.jpg
Các thầy mo thực hiện nghi lễ "Mượng ma".
phu-0887.jpg
Gia chủ dâng lễ vật lên tổ tiên, thần linh.

Khi lễ cúng hoàn tất, tiếng trống, chiêng, “bàn sang”, “tăng bu” vang lên rộn ràng. Bà con dân bản cùng nhau múa xòe mừng lễ vật được thần linh chứng giám. Những trò diễn dân gian độc đáo lần lượt được tái hiện: Kéo thuyền, diễn Lác gừa (kéo co), To miềng (đấu kiếm), gieo mạ, hái trứng, bắt tổ ong, cày bừa... tạo nên một không khí lễ hội vừa trang nghiêm, vừa rộn ràng, vui tươi.

phu-0897.jpg
Thầy mo cùng mọi người dự lễ "Mạng ma" nhảy múa quanh cây "Xặng bok".
phu-0974.jpg
Phần hội của nghi lễ diễn ra sôi nổi, vui vẻ.

Điểm đặc biệt trong nghi lễ Mạng Ma là sự kế tục tâm linh: Mỗi thầy mo hành nghề đều phải có một thầy mo đỡ đầu - người sẽ truyền dạy, “hợp hồn, hợp tuổi” và làm lễ cho người kế tục. Khoảng 5 - 10 năm một lần, thầy mo lại tổ chức nghi lễ Mạng Ma để “gia cố” mối liên kết linh thiêng đó và cầu phúc cho dân bản. Đây cũng là dịp để con cháu thể hiện lòng hiếu kính với ông bà tổ tiên và tri ân vị thần linh che chở cho dòng tộc.

phu-0796.jpg
Bà con dân bản cùng nhau múa xòe và diễn trò chơi cày bừa tại nghi lễ.
phu-1017.jpg
phu-1033.jpg
phu-1065.jpg
phu-1095.jpg
Những trò diễn dân gian độc đáo lần lượt được tái hiện: Kéo thuyền, diễn Lác gừa (kéo co), To miềng (đấu kiếm), gieo mạ.
phu-1170.jpg
Cuối cùng là Lễ cảm ơn các thần linh đã tham dự.

Năm 2020, Lễ Mạng Ma của người Xinh Mun đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc của một tộc người ít người, đồng thời là động lực để người dân tiếp tục gìn giữ, phát huy bản sắc giữa dòng chảy hiện đại hóa.

Lê Phú/Báo Tin tức và Dân tộc

Có thể bạn quan tâm

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Không chỉ bảo tồn những nghề thủ công và phong tục truyền thống, đồng bào Cơ Tu ở Tà Lang - Giàn Bí (Đà Nẵng) còn chủ động đưa văn hóa bản địa vào phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, những giá trị văn hóa được tiếp nối, lan tỏa và trở thành nguồn lực tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Sáng 19/11, nhân kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, Bảo tàng tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng”.

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Ngày 15/11, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa tái hiện Lễ hội Rija Praong với các nghi thức tín ngưỡng, tiếng trống Ginăng, kèn Saranai và những điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm đến đông đảo người xem.

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Trong hai ngày 14 và 15/11/2026, sự kiện “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” diễn ra tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Chiều 14/11, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Dao Thanh Y đến từ Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng Mun - Cầu an với những nghi thức truyền thống đặc sắc, gửi gắm ước vọng bình an, hạnh phúc, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Trước nguy cơ mai một trang phục truyền thống, chính quyền địa phương và đồng bào Ca Dong tại Quảng Ngãi đang nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, để trang phục dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.