Phát huy lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng cùng chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, xã Quản Bạ (Tuyên Quang) đang phát triển mô hình liên kết trồng ớt chỉ địa giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền. Mô hình không chỉ giúp hình thành vùng nguyên liệu tập trung mà còn mang lại doanh thu từ 160-200 triệu đồng/ha, cao gấp 3-4 lần so với trồng ngô, góp phần nâng cao thu nhập và tạo động lực phát triển kinh tế vùng cao.
Giữa những ngày tháng Bảy, trên những cánh đồng ớt chỉ địa ở thôn Quyết Tiến, xã Quản Bạ (Tuyên Quang), người dân tất bật thu hái những lứa quả chín đỏ. Tiếng cười nói rộn ràng xen lẫn những sọt ớt đầy ắp tạo nên không khí nhộn nhịp của một vụ mùa bội thu. Ngay sau khi thu hoạch, sản phẩm được doanh nghiệp thu mua tại vùng trồng, giúp người dân không còn nỗi lo tìm đầu ra.
Gia đình ông Vương Văn Chi, người dân tộc Nùng, thôn Quyết Tiến là một trong những hộ đầu tiên tham gia mô hình. Với hơn 1,5 ha ớt chỉ địa, sau khoảng hai tháng bước vào vụ thu hoạch, gia đình ông đã bán được gần 6 tấn quả, thu về hơn 40 triệu đồng. Vụ thu hoạch còn kéo dài đến hết tháng 12 nên sản lượng và doanh thu dự kiến còn tiếp tục tăng.
Ông Vương Văn Chi chia sẻ: "Trước đây gia đình chủ yếu trồng ngô và lúa nên thu nhập không cao. Khi tham gia mô hình, chúng tôi được doanh nghiệp hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật, đến kỳ thu hoạch thì thu mua ngay tại ruộng nên rất yên tâm sản xuất. Mới thu hoạch khoảng hai tháng đã bán được hơn 40 triệu đồng. So với trồng ngô và lúa thì cây ớt cho hiệu quả cao hơn nhiều".
Không chỉ gia đình ông Chi, nhiều hộ dân ở Quyết Tiến cũng mạnh dạn chuyển diện tích đất trồng ngô, lúa sang trồng ớt chỉ địa. Điều khiến bà con yên tâm nhất là toàn bộ sản phẩm đều được doanh nghiệp liên kết thu mua. Người dân chỉ tập trung chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng.
Có được kết quả này là nhờ sự đồng hành của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình sản xuất. Ngay từ đầu vụ, doanh nghiệp cung cấp giống, hỗ trợ vật tư, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thường xuyên cử cán bộ xuống đồng ruộng theo dõi, hướng dẫn người dân. Khi đến vụ thu hoạch, toàn bộ sản phẩm đạt tiêu chuẩn được thu mua theo hợp đồng liên kết.
Ông Vàng Thống Cáo, Giám đốc Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Thiên Phú SH, xã Quản Bạ (Tuyên Quang) cho biết, từ năm 2025, doanh nghiệp triển khai mô hình trồng thử nghiệm tại Quản Bạ. Qua thực tế sản xuất, cây ớt chỉ địa thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, nhiều hộ chăm sóc đúng quy trình đạt năng suất từ 4-6 kg quả/cây.
Từ hiệu quả tại Quản Bạ, doanh nghiệp đã mở rộng liên kết với hơn 200 hộ dân trên diện tích hàng trăm ha tại các xã Lũng Cú, Tùng Vài, Nghĩa Thuận và một số địa phương khác, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ sản xuất và tiêu thụ.
Ông Vàng Thống Cáo cho hay, chúng tôi xác định muốn phát triển bền vững thì phải xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định. Doanh nghiệp đồng hành với người dân từ khâu cung cấp giống, hỗ trợ kỹ thuật đến bao tiêu sản phẩm. Khi người dân yên tâm sản xuất thì doanh nghiệp cũng chủ động được nguồn nguyên liệu để chế biến và mở rộng thị trường.
Xã Quản Bạ hiện có trên 4.000 ha đất nông nghiệp, diện tích gieo trồng hằng năm khoảng 6.000 ha; trong đó, hơn 2.000 ha là các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Riêng cây ớt chỉ địa được phát triển với diện tích trên 30 ha, bước đầu cho hiệu quả rõ rệt.
Ông Vàng Minh Chương, Trưởng phòng Kinh tế xã Quản Bạ khẳng định, nếu một ha trồng ngô chỉ đạt doanh thu khoảng 50-60 triệu đồng thì cây ớt chỉ địa có thể đạt từ 160-200 triệu đồng/ha, cao gấp 3-4 lần. Mô hình không chỉ nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác mà còn tạo việc làm cho lao động hái ớt tại địa phương với thu nhập khoảng 200.000 đồng/người/ngày trong mùa thu hoạch.
Thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp quy hoạch vùng trồng phù hợp, mở rộng diện tích ớt chỉ địa, tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật và vận động người dân tham gia mô hình liên kết. Đồng thời, tiếp tục phát triển các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao gắn với nhu cầu thị trường, từng bước xây dựng vùng sản xuất hàng hóa ổn định, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.
Từ hiệu quả của mô hình liên kết giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền, cây ớt chỉ địa đang mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho các xã vùng cao của tỉnh Tuyên Quang. Qua đó không chỉ nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác, mô hình còn góp phần hình thành vùng sản xuất hàng hóa, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân…/
