Những ngày qua, mưa lớn kéo dài khiến tuyến đường đất độc đạo dài hơn 20 km nối trung tâm xã Nga My với các bản Xốp Kho, Na Kho, Na Ngân, nằm trong vùng đệm Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, xảy ra nhiều điểm sạt lở. Đặc biệt, đoạn từ bản Xốp Kho vào bản Na Ngân dài hơn 15 km bị đất đá, cây rừng từ taluy dương sạt xuống chắn đường, trong khi nhiều điểm suối Nậm Ngân nước dâng cao, chảy xiết khiến bản người dân Na Ngân bị cô lập hoàn toàn từ chiều 20/8.
Ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch UBND xã Nga My, Nghệ An cho biết, tuyến đường từ trung tâm xã vào bản Na Ngân hiện còn khoảng 16 km đường đất, từ bản Xốp Kho trở đi. Đây là tuyến độc đạo không chỉ phục vụ đời sống, sản xuất của người dân mà còn là đường cứu hộ, cứu nạn phục vụ công tác phòng, chống cháy rừng. Tuy nhiên, sau mỗi đợt mưa lớn kéo dài, tuyến đường thường xuyên xảy ra sạt lở, nguy cơ chia cắt, cô lập bản Na Ngân rất cao.
Bản Na Ngân có hơn 150 hộ với gần 740 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Thái. Bản nằm giữa thung lũng, bao quanh bởi dãy núi Pù Hiêng và đại ngàn Pù Huống. Đường vào bản vắt lưng chừng núi, nhiều đoạn chênh vênh bên vực sâu suối Nậm Ngân và có 4 vị trí giao cắt với dòng suối tại khe Đền, khe Pông, khe Hưng...
Theo ông Lương Văn Ùn, Trưởng bản Na Ngân, trên tuyến đường từ Xốp Kho vào bản có nhiều dốc cao, vách vực nguy hiểm như dốc Nứa, Co Pọng, Xốp Na, Pu Pà Hịa. Mặt đường tại nhiều vị trí hẹp, trơn trượt, tiềm ẩn nguy cơ sạt lở, sụt trượt đất đá và cây rừng. Đáng lo ngại, cách bản Xốp Kho khoảng 4 km có 3 điểm sạt lở lớn, đất đá và cây rừng tràn xuống mặt đường. Cách bản Na Ngân khoảng 11 km, khu vực gần dốc Co Pọng, cũng xảy ra một điểm sạt lở lớn. Đặc biệt, đoạn từ dốc Nứa đến dốc Xốp Na xuất hiện nứt gãy, sụt trượt mặt đường xuống taluy âm hơn 1 m trên chiều dài hơn 20 m, có nguy cơ tiếp tục sụt trượt nếu mưa lớn. Ngoài những điểm sạt lở lớn, trên tuyến còn hàng chục vị trí đất đá sạt xuống, đá lăn, cây rừng gãy đổ, gây khó khăn cho việc đi lại.
Tình trạng cô lập khiến người dân Na Ngân lo lắng nhất là nguy cơ thiếu lương thực nếu mưa lớn tiếp tục kéo dài. Do thường xuyên đối mặt với mưa lũ, sạt lở trong những năm qua, người dân đã chủ động tích trữ lương thực, thực phẩm. Tuy nhiên, đời sống còn nhiều khó khăn, kinh tế chủ yếu tự cung, tự cấp nên lượng dự trữ hiện chỉ đủ sử dụng khoảng 4-5 ngày.
Để hỗ trợ nhau trong thời gian bị chia cắt, Ban quản lý bản đã vận động người dân đoàn kết, giúp đỡ các gia đình khó khăn; đồng thời đề nghị các hộ kinh doanh tạp hóa thực hiện “cơ chế mở”, bán chịu hàng hóa thiết yếu như rau, củ, quả, trứng... cho người dân và không tăng giá trong thời gian đường bị chia cắt, hàng hóa từ bên ngoài chưa thể vận chuyển vào bản.
“Trong thời gian bị cô lập, dân bản sẽ đoàn kết, hỗ trợ nhau, đặc biệt quan tâm các gia đình khó khăn, quyết không để gia đình nào rơi vào tình trạng thiếu đói”, ông Lương Văn Ùn, Trưởng bản Na Ngân cho biết.
Bên cạnh nguy cơ thiếu lương thực, người dân còn lo ngại mất điện kéo theo mất liên lạc với bên ngoài. Trong trường hợp xảy ra tình huống khẩn cấp, việc thông tin, báo cáo với chính quyền cấp trên và tiếp nhận hỗ trợ sẽ gặp nhiều khó khăn. Đặc biệt, nếu có người ốm đau, bệnh tật cần đưa đi cấp cứu, việc tiếp cận cơ sở y tế sẽ rất khó khăn do đường giao thông bị chia cắt và nhiều đoạn tuyến tiềm ẩn nguy hiểm.
Theo Chủ tịch UBND xã Nga My Lô Khăm Kha, cuối năm 2025, bản Na Ngân từng bị cô lập gần một tháng do tuyến đường xảy ra hàng chục điểm sạt lở taluy dương, sụt trượt mặt đường xuống vực suối Nậm Ngân và cây rừng gãy đổ chắn lối đi. Hiện tại, mực nước tại ngầm tràn Xốp Kho đã giảm, người dân có thể qua lại. Chính quyền địa phương đang khẩn trương thành lập các đoàn công tác tiếp cận bản Na Ngân, bước đầu tổ chức tiếp tế, động viên người dân; đồng thời kiểm tra thực tế các điểm sạt lở và khu vực có nguy cơ xung quanh bản để xây dựng phương án ứng phó.
Trước mắt, xã Nga My dự kiến huy động máy móc chuyên dụng san gạt, ủi đất đá, cưa hạ cây đổ chắn đường, từng bước giải phóng hiện trường, phấn đấu thông tuyến tạm thời để sớm khôi phục việc đi lại và tiếp tế cho người dân.
Chính quyền địa phương khuyến cáo người dân bản Na Ngân tuyệt đối không chủ quan trước nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét. Các hộ dân ở ven suối, dưới chân taluy hoặc nơi xuất hiện dấu hiệu sạt trượt cần chủ động di chuyển đến vị trí an toàn. Không đi qua điểm sạt lở, không vượt suối khi nước dâng cao, chảy xiết. Không tắm, đánh bắt cá, vớt củi trong mùa mưa lũ. Các gia đình cần quản lý chặt trẻ em, chủ động dự trữ lương thực, nước uống, thuốc men, duy trì liên lạc với chính quyền và chấp hành ngay yêu cầu sơ tán khi có cảnh báo, nhằm bảo đảm an toàn tính mạng.
Trong điều kiện mùa mưa bão còn diễn biến phức tạp, việc sớm khắc phục các điểm sạt lở, duy trì thông tin liên lạc, bảo đảm lương thực và xây dựng phương án cứu hộ, cứu nạn cho bản Na Ngân là cần thiết, nhằm hạn chế nguy cơ người dân bị cô lập kéo dài giữa đại ngàn Pù Huống./.
