Tỉnh Phú Thọ có nhiều sản vật đặc trưng, mang đậm dấu ấn vùng miền. Trước đây, phần lớn nông sản được sản xuất nhỏ lẻ, chủ yếu phục vụ thị trường trong tỉnh và khu vực lân cận. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) đã tạo động lực để các địa phương khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế, từng bước đổi mới phương thức sản xuất và tư duy phát triển sản phẩm.
Từ hộ gia đình, hợp tác xã đến doanh nghiệp, các chủ thể OCOP ngày càng chú trọng nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, bao bì, đầu tư chế biến và xây dựng thương hiệu. Việc gắn sản phẩm với câu chuyện văn hóa, vùng đất và nguồn nguyên liệu cũng góp phần tạo bản sắc riêng, nâng giá trị và sức cạnh tranh, đưa nông sản địa phương từng bước vươn ra thị trường rộng lớn hơn.
Tại Hợp tác xã Trà hoa vàng Long Thanh, xã Đạo Trù, lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái vùng núi Tam Đảo được khai thác để phát triển cây trà hoa vàng theo hướng hàng hóa. Hợp tác xã từng bước xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, hướng dẫn người dân chăm sóc, thu hái theo quy trình phù hợp, bảo đảm chất lượng nguyên liệu ngay từ đầu vào.
Từ nguồn nguyên liệu địa phương, hợp tác xã đầu tư chế biến thành nhiều sản phẩm như trà túi lọc, trà sấy khô; đồng thời chuẩn hóa quy trình, hoàn thiện bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Qua đó, giá trị sản phẩm được nâng lên, từng bước hình thành thương hiệu trà hoa vàng gắn với vùng đất Tam Đảo.
Chị Lưu Thị Tám, Giám đốc Hợp tác xã Trà hoa vàng Long Thanh cho biết, năm 2023, sản phẩm trà hoa vàng của hợp tác xã được công nhận đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh. Đây là sự ghi nhận về chất lượng, đồng thời mở thêm cơ hội để sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng và mở rộng thị trường. Từ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, hợp tác xã đã từng bước chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng và phát triển sản phẩm theo hướng hàng hóa, có thương hiệu và tiêu chuẩn rõ ràng.
Hiện trà hoa vàng tươi có giá từ 1 - 1,3 triệu đồng/kg, trà hoa vàng sấy khô từ 14 - 15 triệu đồng/kg. Việc phát triển cây trà hoa vàng theo hướng hàng hóa không chỉ nâng giá trị cây trồng mà còn tạo thêm việc làm, thu nhập cho người dân. Mở rộng vùng nguyên liệu gắn với sản xuất bền vững cũng góp phần bảo tồn nguồn gen cây dược liệu bản địa, khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên và mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp cho người dân vùng núi Tam Đảo.
Bên cạnh xây dựng thương hiệu, Chương trình OCOP tại Phú Thọ còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị các giống cây trồng bản địa gắn với xây dựng nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc. Tại xã Xuân Lãng, gạo Phú Xuân của Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Nhân Lý là một minh chứng rõ nét.
Phát huy lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng, hợp tác xã liên kết với nông dân xây dựng vùng sản xuất tập trung, kiểm soát các khâu từ lựa chọn giống, chăm sóc đến thu hoạch. Nhờ đó, chất lượng gạo được duy trì ổn định, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.
Từ những hạt gạo tròn đều, trắng trong, dẻo thơm đặc trưng, gạo Phú Xuân được đầu tư bao bì, tem nhãn và truy xuất nguồn gốc. Sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2020, cấp chứng nhận nhãn hiệu tập thể năm 2021 và tiếp tục được công nhận OCOP 3 sao năm 2024, góp phần nâng giá trị, mở rộng đầu ra và tăng thu nhập cho người trồng lúa.
Bà Lê Thị Hương, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ Nông nghiệp Nhân Lý cho biết, hợp tác xã đẩy mạnh cơ giới hóa, đầu tư máy móc, cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ thành viên trong sản xuất. Đồng thời, hợp tác xã chủ động kết nối các đơn vị thu mua, mở rộng thị trường, đưa gạo Phú Xuân và một số nông sản địa phương tiêu thụ ổn định trong và ngoài tỉnh; một số sản phẩm còn tham gia chuỗi xuất khẩu thông qua doanh nghiệp liên kết.
Từ sản phẩm gắn với vùng đất và tập quán canh tác lâu đời, gạo Phú Xuân đang từng bước được chuẩn hóa, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường. Đây cũng là hướng đi để các giống cây trồng bản địa vừa được gìn giữ, vừa trở thành nguồn lực phát triển kinh tế nông nghiệp, nâng cao thu nhập cho người dân.
Hiện Phú Thọ có 689 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 5 sản phẩm đạt 5 sao. Chương trình OCOP đã tạo động lực để các địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp đổi mới tư duy sản xuất, chú trọng chất lượng, mẫu mã, thương hiệu và mở rộng thị trường. Giá trị hàng hóa của nhiều sản phẩm sau khi tham gia chương trình tăng khoảng 15-20%, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Ông Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ cho biết, OCOP góp phần chuyển sản xuất từ nhỏ lẻ sang hàng hóa, chú trọng tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Việc gắn sản phẩm với vùng nguyên liệu, điều kiện tự nhiên và giá trị văn hóa đặc trưng cũng tạo dư địa nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Xác định sản xuất phải gắn với thị trường, Phú Thọ đẩy mạnh xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm OCOP vào hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời hỗ trợ các chủ thể phát triển kênh bán hàng trên sàn thương mại điện tử. Nhiều sản phẩm đặc trưng như bưởi Đoan Hùng, cam Cao Phong, mỳ gạo Hùng Lô… ngày càng mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thời gian tới, Phú Thọ tiếp tục phát triển OCOP theo chiều sâu, tập trung ổn định vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng thị trường. Từ những sản vật gắn với vùng đất và tập quán sản xuất lâu đời, việc chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và nâng giá trị đang giúp nông sản Phú Thọ vươn xa, đồng thời tạo sinh kế, nâng thu nhập và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển bền vững./.
