Nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nâng cao thu nhập cho người dân, xã Sơn Dương (Tuyên Quang) đã đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, hình thành nhiều mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Từ những diện tích canh tác kém hiệu quả, các địa phương đã chủ động lựa chọn cây trồng phù hợp, tổ chức sản xuất theo hướng tập trung gắn với liên kết tiêu thụ. Qua đó, tư duy sản xuất của người dân từng bước thay đổi, hướng tới sản xuất hàng hóa, nâng cao giá trị trên một đơn vị diện tích.
Cuối năm 2025, tại các thôn Tú Thịnh, Tân Phú, Tân Tiến (xã Sơn Dương), nhiều hộ dân là thành viên Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm đã chuyển đổi diện tích chè già cỗi sang trồng dứa.Việc chuyển đổi được thực hiện đồng bộ, có sự liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp trong bao tiêu sản phẩm, tạo niềm tin cho người dân.
Theo ông Trần Ngọc Khởi, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm, qua khảo sát thực tế tại một số địa phương, cây dứa có năng suất bình quân từ 45 - 60 tấn/ha, giá thu mua ổn định nhờ doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm. Với mức thu nhập đạt từ 120 - 150 triệu đồng/ha/năm, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng trước đây, cây dứa được đánh giá là phù hợp với điều kiện đất đồi của địa phương.
Hợp tác xã đã chủ động liên kết với doanh nghiệp để triển khai mô hình trồng dứa thử nghiệm. Nhờ chuẩn bị kỹ lưỡng về giống, kỹ thuật và quy trình chăm sóc, cây dứa sinh trưởng, phát triển tốt, thích nghi với điều kiện tự nhiên của xã. Đến nay, tất cả thành viên hợp tác xã đã chuyển đổi sang trồng dứa với tổng diện tích khoảng 15 ha, bước đầu hình thành vùng sản xuất tập trung.
Chị Nguyễn Thị Mỵ ở thôn Tân Tiến là một trong những hộ tham gia mô hình. Chị chia sẻ, trước đây gia đình chủ yếu trồng chè, tuy nhiên cây đã già cỗi, năng suất thấp. Khi chuyển sang trồng dứa, nhận thấy cây sinh trưởng tốt, gia đình rất phấn khởi và kỳ vọng mang lại thu nhập cao hơn, góp phần cải thiện đời sống.
Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ, Thương mại Nông lâm nghiệp Farm cho biết thêm, hiện cây dứa đang trong giai đoạn sinh trưởng thuận lợi, hợp tác xã mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đặc biệt về kỹ thuật và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Ngoài cây dứa, mô hình trồng chanh tứ thì cũng đang được nhiều hộ dân trên địa bàn xã Sơn Dương lựa chọn, từng bước thay thế các loại cây trồng truyền thống kém hiệu quả.
Gia đình anh Phạm Văn Tuấn ở thôn Tân Thịnh là một trong những hộ tiên phong chuyển đổi mô hình. Trước đây, hơn 4 ha đất đồi của gia đình chủ yếu trồng chè và sắn, song hiệu quả kinh tế không cao. Tháng 6/2025, anh quyết định cải tạo đất, chuyển sang trồng chanh tứ thì. Sau thời gian chăm sóc, cây phát triển tốt, bước đầu cho thu hoạch.
Theo anh Tuấn, chanh tứ thì có ưu điểm dễ chăm sóc, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, cho quả quanh năm nên nguồn thu ổn định hơn so với các loại cây trồng cũ. Đây là hướng đi phù hợp để nâng cao hiệu quả sản xuất trên diện tích đất đồi.
Gia đình anh Tô Đức Phương cũng ở thôn Tân Thịnh đã chuyển đổi 3 ha chè sang trồng chanh tứ thì. Anh Phương cho hay, việc chuyển đổi không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn mở ra hướng liên kết sản xuất trong tương lai, khi các hộ cùng trồng một loại cây sẽ thuận lợi trong việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung, phục vụ thu mua, chế biến.
Việc đa dạng hóa cây trồng không chỉ giúp người dân giảm rủi ro trong sản xuất mà còn tạo điều kiện để hình thành các chuỗi liên kết bền vững giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đây là yếu tố quan trọng để phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị gia tăng.
Hiện nay, trên địa bàn xã Sơn Dương đã hình thành hơn 10 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tập trung vào các lĩnh vực như: trồng rau trong nhà màng, cây ăn quả theo hướng hữu cơ, nuôi trồng thủy sản tuần hoàn, chăn nuôi an toàn sinh học... Các mô hình này đang phát huy hiệu quả, góp phần thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp địa phương.
Theo ông Phùng Việt Hưng, Chủ tịch UBND xã Sơn Dương, từ thực tiễn triển khai các mô hình, địa phương xác định rõ định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng lựa chọn các loại cây trồng, vật nuôi có năng suất, giá trị kinh tế cao và phù hợp với điều kiện địa phương để tập trung phát triển.
Trong thời gian tới, xã Sơn Dương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng hiệu quả, ưu tiên các loại cây có khả năng thích nghi tốt, cho giá trị kinh tế cao như: dứa, chanh tứ thì và một số cây ăn quả khác. Đồng thời, địa phương sẽ xây dựng kế hoạch cụ thể để hỗ trợ người dân về giống, kỹ thuật, từng bước mở rộng diện tích, hình thành các vùng sản xuất tập trung gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, xã cũng chú trọng thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm; đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất; nâng cao chất lượng nông sản theo tiêu chuẩn an toàn, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Việc phát triển và nhân rộng các mô hình kinh tế hiệu quả không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để địa phương thực hiện thành công mục tiêu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững gắn với xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tới./.
