Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tuyên Quang đang tiếp tục hoàn thiện tổ chức ở cơ sở thông qua việc sắp xếp lại thôn, bản, tổ dân phố. Đây không chỉ là bước tinh gọn đầu mối quản lý ở cơ sở mà còn tạo tiền đề để hoàn thiện mô hình quản trị địa phương theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.
Là một trong những địa phương triển khai sớm, xã Tân Quang đã xây dựng kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận, đồng thời tổ chức rà soát toàn diện về dân cư, cơ sở hạ tầng, nhà văn hóa, tổ chức Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể để xây dựng phương án phù hợp với thực tiễn. Theo dự thảo đề án, xã dự kiến sắp xếp 28 thôn hiện có thành 14 thôn mới, trong đó giữ nguyên 3 thôn đáp ứng tiêu chuẩn hoặc có yếu tố đặc thù về địa hình, dân cư. Đặc biệt, toàn bộ phương án đều được công khai lấy ý kiến Nhân dân tại 28/28 thôn trước khi hoàn thiện.
Ông Hoàng Trung Nguyên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Quang cho biết, việc sắp xếp nhằm giảm số lượng thôn, hình thành các đơn vị dân cư có quy mô phù hợp, thuận lợi cho công tác lãnh đạo, điều hành và tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội.
Tại xã Lũng Cú, xã biên giới nơi cực Bắc của Tổ quốc, nơi có địa hình chia cắt, dân cư phân tán, nhiều thôn chỉ có vài chục hộ, theo Đề án của UBND xã, Lũng Cú dự kiến sắp xếp từ 37 thôn xuống còn 16 thôn, trong đó có 1 thôn giữ nguyên. Phương án được xây dựng trên cơ sở bảo đảm tính liên vùng, liên địa bàn, phù hợp điều kiện tự nhiên, giao thông, quy mô hộ gia đình và phong tục tập quán của từng khu dân cư. Sau sắp xếp, phần lớn các thôn đều đạt tiêu chuẩn về quy mô hộ gia đình, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Ông Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú cho biết, địa phương xác định việc sắp xếp hướng tới sự hài hòa giữa yêu cầu tinh gọn bộ máy với giữ gìn không gian văn hóa truyền thống của từng cộng đồng dân cư. Mọi phương án đều được nghiên cứu kỹ trên cơ sở điều kiện thực tế, bảo đảm người dân thuận lợi hơn trong sinh hoạt, sản xuất cũng như tiếp cận các dịch vụ công.
Không chỉ Tân Quang và Lũng Cú, xã Phố Bảng cũng là địa bàn có nhiều yếu tố đặc thù khi triển khai chủ trương này. Là xã biên giới nằm trong vùng lõi Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, Phố Bảng có nhiều thôn quy mô nhỏ, dân cư phân tán. Theo phương án dự kiến, xã sẽ sắp xếp từ 37 thôn xuống còn 14 thôn. Đến nay, việc lấy ý kiến Nhân dân đã hoàn thành tại 37/37 thôn với sự đồng thuận cao. Sau sắp xếp, số người tham gia hoạt động ở thôn dự kiến giảm 135 người, trong khi hệ thống nhà văn hóa tiếp tục được khai thác phục vụ sinh hoạt cộng đồng, tránh lãng phí cơ sở vật chất.
Cùng với việc sắp xếp đơn vị thôn, từng nơi đều xây dựng đồng bộ phương án kiện toàn tổ chức Đảng, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và đội ngũ người hoạt động không chuyên trách. Việc lựa chọn cán bộ được thực hiện theo hướng ưu tiên những người có uy tín, năng lực, am hiểu địa bàn và có khả năng vận động quần chúng, đồng thời tạo điều kiện giải quyết đầy đủ chế độ, chính sách đối với những trường hợp dôi dư theo quy định.
Bên cạnh đó, các phương án xử lý tài sản công, nhà văn hóa, quỹ thôn, hồ sơ, sổ sách cũng được xây dựng chi tiết nhằm tạo điều kiện sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất hiện có, tránh thất thoát, lãng phí sau sắp xếp. Chủ trương tổ chức lại thôn, bản, tổ dân phố cũng được tỉnh Tuyên Quang xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở và tạo dư địa phát triển trong giai đoạn mới. Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026 của UBND tỉnh cũng xác định tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp là nhiệm vụ xuyên suốt để phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn. Quan điểm chỉ đạo của Tỉnh ủy Tuyên Quang là xây dựng chính quyền hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; trong đó việc tổ chức lại thôn, bản, tổ dân phố được xác định là khâu quan trọng để hoàn thiện tổ chức ở cơ sở, tạo nền tảng để bộ máy mới vận hành thông suốt, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn./.
