‘Thủ lĩnh của sự thay đổi’: Hành trình lớn từ những trái tim nhỏ

Những "thủ lĩnh nhỏ" mang trái tim lớn

“Ban đầu em còn khá lo lắng vì nghĩ mình không đủ tự tin, chưa có nhiều kỹ năng để làm ‘thủ lĩnh’. Nhưng khi đã tham gia CLB, em cảm thấy mình trưởng thành hơn mỗi ngày. Quan trọng nhất là em đang dần tạo ra sự thay đổi, dù rất nhỏ nhưng là những bước đi đầu tiên để sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng. CLB giúp em tin rằng: Tuổi trẻ cũng có thể tạo ra điều tốt đẹp cho xã hội”, em Hoàng Bảo Minh (học sinh lớp 8A2, Trường THCS Thanh Hà, tỉnh Hoà Bình) bày tỏ.

Không ít học sinh như em Hoàng Bảo Minh từng bước vào CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” với sự e dè, tự ti vì nghĩ rằng mình “chưa đủ giỏi để làm thủ lĩnh”. Nhưng sau một thời gian đồng hành cùng CLB, em đã dám đứng lên trình bày ý tưởng, dám phát biểu trước đám đông, mơ về một tương lai em trở thành người truyền cảm hứng cho người khác.

“Khi tham gia CLB Thủ lĩnh của sự thay đổi, điều khiến em ấn tượng và thích thú nhất chính là những buổi sinh hoạt mà em được thoải mái bày tỏ ý kiến, chia sẻ quan điểm cá nhân mà không sợ bị đánh giá. Đó là cảm giác rất mới mẻ và thoải mái với em. Một hoạt động em rất nhớ là tham gia cuộc thi “Sáng tác sản phẩm truyền thông nâng cao nhận thức về bình đẳng giới cho trẻ em vùng dân tộc thiểu số và miền núi”, do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hòa Bình.

CLB không chỉ là nơi để học hỏi kỹ năng mềm như thuyết trình, làm việc nhóm, lãnh đạo… mà còn là nơi em tìm thấy cảm hứng, kết nối với những người bạn cùng lý tưởng và khám phá ra tiềm năng bên trong mình. Em cũng học được cách làm việc nhóm hiệu quả, biết lắng nghe, chia sẻ và phối hợp với các bạn để cùng đạt được mục tiêu chung... Quan trọng hơn hết, em học được tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và biết suy nghĩ nhiều hơn cho người khác”, em Hoàng Bảo Minh chia sẻ.

Trong những buổi sinh hoạt, các thầy cô, hướng dẫn viên trong CLB không chỉ dạy em cách lập kế hoạch hay thuyết trình, mà còn dạy cách lắng nghe, cách vượt qua nỗi sợ bị đánh giá, nỗi lo lắng khi đứng trước đám đông. Em Bùi Tuyết Mai (học sinh lớp 8A2, trường THCS Thanh Hà, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình) lần đầu tiên làm MC trước hàng trăm đại biểu, sự run rẩy ban đầu đã được thay thế bằng nụ cười và ánh mắt lấp lánh niềm tin. Cầm micro trên tay, em không chỉ dẫn chương trình, mà còn dẫn bản thân đến với sự trưởng thành, với một hình ảnh mới: Một cô gái mạnh mẽ, biết ước mơ và dám thể hiện.

“Đó không chỉ là một buổi dẫn chương trình mà còn là bước ngoặt giúp em tin vào chính mình hơn. Khi tham gia CLB em cảm thấy rất vui và có động lực. Vui vì được gặp gỡ những người bạn cùng chí hướng, luôn tràn đầy năng lượng và sẵn sàng hành động vì điều tốt đẹp. Có động lực vì em thấy mình không còn chỉ là một cá nhân đơn lẻ, mà là một phần trong tập thể có thể tạo ra ảnh hưởng thật sự. Em cũng học được cách làm việc nhóm, giao tiếp tự tin và quản lý thời gian hiệu quả. Từ đó giúp em dần vượt qua nỗi sợ đứng trước đám đông và biết cách chịu trách nhiệm với công việc của mình. Quan trọng nhất, em hiểu rằng mỗi người trẻ đều có thể tạo ra sự thay đổi tích cực cho cộng đồng”, em Bùi Tuyết Mai chia sẻ.

Dù mới chỉ là học sinh THCS, nhưng các thành viên CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” đã sớm ý thức được vai trò của mình với cộng đồng. Như em Giàng Thị Mai (học sinh lớp 9B Trường TH và THCS Suối Giàng) đã trở thành một “tuyên truyền viên nhỏ”, mang những hiểu biết về sức khỏe sinh sản, an toàn giao thông, quyền trẻ em… chia sẻ với bạn bè, người thân. Các em không chờ đến khi trưởng thành mới làm điều ý nghĩa. Các em bắt đầu ngay từ bây giờ, từ những thay đổi nhỏ, gieo mầm hy vọng cho chính bản thân và vùng đất mình đang sống.

Em Hảng Thị Thảo lớp 8B, Trường TH và THCS Suối Giàng (tỉnh Yên Bái) chia sẻ: “Em rất vui và hạnh phúc vì được tham gia CLB. Em đã được tham gia CLB 2 năm, tại đây, em được thể hiện năng khiếu của bản thân với những người xung quanh và biết cách tự bảo vệ mình và những người bạn xung quanh”.

Mỗi buổi sinh hoạt, mỗi cuộc trò chuyện đều gieo vào lòng các em một hạt giống của sự tự tin, lòng nhân ái và khát vọng vươn lên. Trong ánh mắt của Hoàng Bảo Minh, Bùi Tuyết Mai, Giàng Thị Mai hay Hảng Thị Thảo… và nhiều em nhỏ khác trong CLB, hiện lên niềm vui rạng rỡ khi nhận ra: “Mình có thể trở thành người thay đổi chính cộng đồng nơi mình sinh ra”.

Những dẫn trình viên tâm huyết

Phía sau những thành quả tích cực của CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” là tâm huyết thầm lặng của những thầy cô, những dẫn trình viên như cô Hoàng Thị Tuyết Chinh, Phó Hiệu trưởng, Trưởng nhóm dẫn trình viên tại Trường THCS Thanh Hà, tỉnh Hòa Bình. Không chỉ dẫn dắt, cô còn là người bạn đồng hành, là người lắng nghe và thấu hiểu các em bằng ánh mắt, giọng nói và cả nụ cười thân thương. Với cô, CLB không chỉ là một sân chơi, mà là không gian an toàn để học sinh được phép sai, được sửa và được tỏa sáng. Nhờ đó, những “thủ lĩnh nhỏ” từng rụt rè đã dần dạn dĩ hơn, biết sống có trách nhiệm, biết hành động vì tập thể, vì cộng đồng.

“Ở lứa tuổi THCS, các em đang trong giai đoạn tâm sinh lý phát triển, dễ chạm vào cảm xúc nhưng cũng rất dễ thu mình lại. Tôi luôn tôn trọng và khích lệ các em, để các em cảm thấy được trao quyền, được tin tưởng. Tôi muốn các em hiểu rằng việc tham gia CLB không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cơ hội để học kỹ năng, sống có ước mơ và biết cách thay đổi cuộc sống của chính mình và những người xung quanh, đặc biệt tại vùng đồng bào DTTS còn nhiều thiệt thòi”, cô Hoàng Thị Tuyết Chinh bộc bạch.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất với cô Tuyết Chinh là câu chuyện của một học sinh dân tộc Mường, thành viên CLB. Trong giờ giải lao tại cuộc thi “Sáng tác sản phẩm truyền thông nâng cao nhận thức về bình đẳng giới cho trẻ em vùng dân tộc thiểu số và miền núi”, do Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Hòa Bình tổ chức, em đã xung phong thổi sáo trúc biểu diễn và nhận được sự tán thưởng từ Ban tổ chức.

“Sau tiết mục, em nói rằng trước đó rất lo lắng, nhưng chính sự tin tưởng và động viên của thầy cô đã giúp em tin rằng mình cũng có thể làm được, có thể truyền cảm hứng cho mọi người xung quanh, dù không bắt đầu từ điều gì rực rỡ”, cô Tuyết Chinh tự hào kể. Hiện nay, em đã ra trường, theo học tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Tây Bắc và vẫn thường xuyên liên lạc, gửi lời tri ân đến các thầy cô trong trường.

Nói về điều tâm đắc khi đồng hành cùng các em học sinh trong CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi”, cô Tuyết Chinh cho biết, đó chính là môi trường năng động, đầy cảm hứng và tinh thần vì cộng đồng. Ở đó, các em học sinh, đặc biệt là học sinh nữ dân tộc thiểu số không chỉ được học hỏi kỹ năng lãnh đạo, giao tiếp và làm việc nhóm, mà còn có cơ hội áp dụng những kiến thức ấy vào thực tế, thông qua các dự án xã hội do chính các thành viên đề xuất và triển khai. Bên cạnh đó là sự kết nối giữa các thành viên. Điều cô trân quý nhất không chỉ là kiến thức hay kỹ năng, mà là hành trình trưởng thành trong một cộng đồng đầy nhiệt huyết và ý nghĩa.

“Mỗi thành viên mang một màu sắc riêng, nhưng cùng chia sẻ khát vọng vươn lên. Ở đó, các em học được cách lắng nghe, biết thấu hiểu và trưởng thành trong một cộng đồng đầy yêu thương”, cô Tuyết Chinh chia sẻ.

Sau hai năm triển khai, CLB đã tạo ra những thay đổi rõ rệt trong nhận thức và kỹ năng sống của các em. “Nhiều em từng rụt rè nay đã dạn dĩ điều phối hoạt động nhóm, làm trưởng nhóm dự án. Các em không còn chỉ học thuộc lý thuyết mà bắt đầu đặt câu hỏi, đề xuất giải pháp, biết quan tâm đến người khác và hành động vì cộng đồng. Có em từng nói với tôi rằng: ‘Trước đây em chỉ nghĩ cho bản thân, còn bây giờ em muốn làm điều gì đó có ích cho mọi người’. Tôi nghe mà xúc động vô cùng. Cùng với đó, CLB tạo ra một không gian tích cực để các em kết nối và phát triển toàn diện, từ việc cùng nhau tổ chức sự kiện, thảo luận chủ đề xã hội, đến các hoạt động ngoại khóa, các em học được cách làm việc nhóm, quản lý thời gian, xử lý tình huống và cả thất bại, những bài học quý giá mà nhà trường đôi khi không thể truyền tải hết. Tôi tin rằng CLB không chỉ giúp các em phát triển bản thân, mà còn gieo trong các em một hạt mầm về trách nhiệm xã hội”, cô Tuyết Chinh tâm huyết nói.

Trong thời gian tới, cô Tuyết Chinh mong muốn mở rộng mô hình CLB đến nhiều trường hơn, nhất là ở những nơi còn thiếu sân chơi kỹ năng mềm cho học sinh. Cô đang ấp ủ kế hoạch xây dựng tài liệu truyền thông về bình đẳng giới, định kiến giới, tổ chức các buổi tập huấn dành cho giáo viên, đồng thời kết nối với các tổ chức giáo dục và tình nguyện viên trẻ để mang đến thêm nhiều nguồn lực cho CLB.

“Để những tác động kết quả tích cực của CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” được lan tỏa sâu rộng hơn trong các ngôi trường trên cả nước, tôi mong rằng tiếp tục nhận được sự quan tâm hơn nữa của Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam thông qua những kế hoạch, hướng dẫn cụ thể và tăng cường hỗ trợ kinh phí để nhiều hoạt động, chương trình ý nghĩa được nối tiếp tổ chức vì các em học sinh nói chung, các em học sinh dân tộc thiểu số nói riêng… Khi đó, các CLB có thể giao lưu liên trường, cùng lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa những giá trị nhân văn mà dự án 8 theo đuổi”, cô Tuyết Chinh chia sẻ.

Tại vùng cao Suối Giàng (tỉnh Yên Bái), nơi học sinh chủ yếu là người Mông, thầy Đào Duy Hưng, dẫn trình viên CLB tại Trường TH và THCS Suối Giàng âm thầm đóng vai trò kết nối. Không ít học sinh là lao động chính trong gia đình, phải giúp cha mẹ hái chè, làm nương khiến việc tham gia sinh hoạt gặp nhiều gián đoạn. Những lúc ấy, thầy Duy Hưng lặn lội đến từng nhà để trao đổi với phụ huynh, thuyết phục gia đình cho con em tham gia CLB. “Khó nhất là rào cản ngôn ngữ vì tôi chưa thông thạo tiếng Mông, nhưng tôi tin, sự chân thành sẽ vượt qua mọi khoảng cách”, thầy Duy Hưng chia sẻ.

Là một dẫn trình viễn, trực tiếp đồng hành cùng các em trong các hoạt động, thầy Đào Duy Hưng luôn cố gắng lập kế hoạch và tổ chức triển khai các hoạt động trong CLB, khuyến khích các em học sinh tham gia nhiều hơn vào các hoạt động của CLB và các hoạt động được triển khai trong trường học và cộng đồng; kết nối với các cơ quan, tổ chức, đoàn thể tại địa phương hỗ trợ giải quyết những mối quan tâm của trẻ. Để thu hút, tạo sự hứng với các bạn nhỏ trong quá trình hoạt động câu lạc bộ tôi giúp các em phát huy sở trường của bản thân như tổ chức trò chơi, vẽ tranh, thảo luận nhóm, đóng kịch, múa hát…

“Tôi cảm thấy hạnh phúc khi chứng kiến từng em trưởng thành, từ ánh mắt e dè ban đầu đến những bước đi đầy tự tin hôm nay. Tôi biết mình đã góp một phần nhỏ vào hành trình trưởng thành ấy”, thầy Duy Hưng bày tỏ đầy tự hào.

Nói về những kế hoạch trong thời gian tới, thầy Đào Duy Hưng cho biết sẽ tiếp tục đồng hành với các em học sinh trong CLB và sẽ có thêm nhiều hoạt động ý nghĩa tại cộng đồng các em sinh sống và học tập.

“Tôi sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình và số lượng thành viên của CLB tại địa phương cũng như tại nhà trường. Tôi mong rằng CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” như tên gọi, sẽ có tác dụng làm thay đổi nhận thức của thế hệ trẻ người dân tộc thiểu số ngay từ trên ghế nhà trường.

Các thành viên CLB sẽ là những hạt nhân tiên phong thay đổi nhận thức, xóa bỏ định kiến giới, từ đó dần xóa bỏ thói quen, tập tục lạc hậu để cùng nhau vươn lên phát triển, qua đó giúp các em có một nền tảng đạo đức tốt, trở thành người có ích cho xã hội. Hơn hết, các em còn đóng vai trò cầu nối chia sẻ những thông tin tích cực đến người thân, bạn bè, lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng xây dựng xã hội văn minh”, thầy Đào Duy Hưng bày tỏ.

Tại Trường THCS và THPT Bắc Hà (xã Lùng Phình, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai), một địa phương thuộc vùng đặc biệt khó khăn của cả nước. Gần 100% học sinh trong trường là con em đồng bào dân tộc thiểu số như: Mông, Phù Lá, Dao. Trước khi CLB được thành lập, nhiều trẻ em, học sinh trong trường chưa được tiếp cận đầy đủ thông tin về quyền trẻ em, bình đẳng giới, và các vấn đề liên quan đến trẻ em. Nhiều em do rào cản ngôn ngữ, mặc cảm, tự ti nên không dám bày tỏ ý kiến cá nhân của riêng mình.

Hơn nữa, các em cũng thiếu cơ hội rèn luyện các kỹ năng sống cơ bản như giao tiếp, làm việc nhóm, xử lý tình huống, và tự bảo vệ bản thân. Kỹ năng nhận diện và phòng ngừa các rủi ro (như bạo lực, xâm hại, buôn bán người…) còn yếu, khiến các em dễ trở thành nạn nhân. Đặc biệt, nhiều em không có cơ hội phát triển các kỹ năng thể hiện bản thân, làm cho các em trở nên rụt rè, ngại ngùng khi giao tiếp hoặc từ chối tham gia các hoạt động của nhà trường.

Bên cạnh đó, các em học sinh trong trường cũng thiếu các sân chơi, câu lạc bộ, không gian an toàn và tích cực để học tập, chia sẻ và phát triển kỹ năng. Vì vậy, vẫn còn có nhiều em, đặc biệt là trẻ em gái, bị hạn chế về mặt học tập, phải nghỉ học sớm và không được tiếp tục học lên THPT sau khi tốt nghiệp lớp 9. Một số trường hợp tảo hôn trong khi ngồi trên ghế nhà trường vẫn còn xảy ra.

Sau khi thành lập CLB, các em học sinh tại trường đã tích cực hoạt động với nhiều hình thức phong phú. CLB đã tổ chức được 27 buổi sinh hoạt cho các thành viên, trong đó có 4 buổi đặc biệt với 60 thành viên tham gia; tham gia giao lưu với các Câu lạc bộ Thủ lĩnh của toàn huyện Bắc Hà trong 3 buổi với 74 thành viên tham dự; tổ chức 6 buổi tuyên truyền quy mô toàn trường với khoảng 2.500 lượt học sinh và phụ huynh tham dự, tập trung vào các nội dung như: An toàn giao thông, an toàn mạng xã hội, bạo lực học đường, tảo hôn, sức khỏe sinh sản tại trường và xã. Đặc biệt, câu lạc bộ đã tổ chức 2 buổi đối thoại giữa Ban Giám hiệu nhà trường, chính quyền xã, phụ huynh và học sinh, với khoảng 152 lượt người tham gia.

Ngoài ra, câu lạc bộ còn sử dụng các hình thức sinh hoạt sáng tạo như thành lập nhóm Zalo, lập trang Page tuyên truyền, sân khấu hóa các hoạt động, và tham gia vào các sự kiện, hoạt động do Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp tổ chức. Những hoạt động này đã tạo ra một sân chơi bổ ích, giúp các em học sinh hiểu rõ hơn về các vấn đề xã hội và các quyền lợi của mình.

Tỉ lệ học sinh nhà trường tốt nghiệp lớp 9 tiếp tục học tập tại các trường phổ thông được nâng cao hơn so với thời gian trước (đạt trên 85%); Trong đó nhiều em tham gia vào câu lạc bộ đã thi đỗ và học tập tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú huyện và tỉnh. Cùng với sự tuyên truyền của CLB, nhà trường và chính quyền địa phương, nhận thức của phụ huynh và học sinh về tảo hôn đã thay đổi đáng kể. Hiện nay, các học sinh trong trường gần như không còn trường hợp tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.

Tại Hòa Bình, Yên Bái, Lào Cai… nơi những bản làng vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng các em học sinh đang dần trở thành người truyền cảm hứng, lan tỏa tinh thần chủ động, trách nhiệm và yêu thương đến bạn bè, thầy cô và cộng đồng thông qua CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi”. Nhờ sự dẫn dắt tận tâm của những người thầy, người cô như cô Hoàng Thị Tuyết Chinh, thầy Đào Duy Hưng, CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” không chỉ là nơi nuôi dưỡng kỹ năng mà còn là vườn ươm của những trái tim biết yêu thương và cống hiến. CLB đang từng ngày nâng bước các em tỏa sáng theo cách riêng của mình, từ những ‘chiếc vỏ ốc’ khép kín dần bung nở thành những bông hoa rừng đầy bản lĩnh…