Tại Ninh Thuận, những ngày này nông dân đang bước vào cao điểm mùa thu hoạch tỏi. Năm nay, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, nguồn nước tưới dồi dào nên hầu hết diện tích các ruộng tỏi cho củ đều, to, đẹp. Tỏi đang bán được giá khiến người trồng tỏi rất phấn khởi.
Bà Nguyễn Thị Thiệu (xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải) cho biết, vừa qua gia đình đã thu hoạch 1 sào tỏi (1.000 m2) được 8 tạ, nhổ tỏi tươi lên bán với giá bình quân 62.000 đồng/kg, cho doanh thu khoảng 50 triệu đồng. “Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, ít mưa, không khí lạnh kéo dài nên cây tỏi phát triển tốt, bán được giá nên bà con trồng tỏi đều có lãi khá để phát triển sản xuất”, bà Thiệu cho hay.
Cùng chung niềm vui, ông Nguyễn Văn Trai (thôn Thái An, xã Vĩnh Hải) cho biết, gia đình trồng 1,5 sào tỏi (1.500m2) đã nhổ tỉa được một phần diện tích, dự kiến toàn bộ vườn tỏi sẽ cho thu hoạch trên 1,3 tấn. Tỏi khô bán có giá hơn nên ông Trai đang phân loại để phơi khô và chỉ bán một phần tỏi tươi. “Tỏi tươi sau khi nhổ tại ruộng rũ đất cát cho sạch đem phơi vài nắng chà vỏ cho trắng củ tỏi rồi buộc thành chùm to, tiếp tục phơi khoảng 1 tháng khi lớp vỏ lụa ngoài bóng mịn, bám vào tép tỏi chắc mẩy thì mới xuất bán”, ông Trai chia sẻ.
Ông Nguyễn Khắc Phòng, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Thái An (xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải) cho biết, thôn Thái An là vùng trồng tỏi truyền thống của Ninh Thuận. Người dân địa phương trồng tỏi vào vụ Bấc, bắt đầu xuống giống từ tháng 9 – 10 Dương lịch và thu hoạch vào tháng 2 – 3 của năm sau. “Thái An nằm ở hướng Đông Bắc của tỉnh với ba mặt giáp biển, khí hậu vào Đông lạnh hơn so với các vùng khác mà cây tỏi là cây chịu lạnh nhờ vậy sinh trưởng phát triển hơn những vùng khác. Một số bà con xuống giống trồng sớm cho năng suất rất khả quan, chất lượng ổn định”, ông Phòng chia sẻ.
Tuy chỉ sản suất một vụ trong năm nhưng hiệu quả kinh tế từ cây tỏi mang lại khá cao. Theo tính toán, chi phí đầu tư giống, vật tư nông nghiệp từ 25 - 30 triệu đồng/sào/vụ. Trong điều kiện thời tiết ổn định, chăm sóc tốt, năng suất đạt trên 1 tấn tỏi tươi, tương đương 700 - 800 kg tỏi khô. Với giá bán bình quân như hiện nay khoảng 100.000 đồng/kg tỏi khô, người trồng tỏi có thể lãi khoảng 45 – 55 triệu đồng/sào/vụ.
Ông Nguyễn Viết Kinh Luân, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải cho biết, một số diện tích tỏi được các hộ dân thu hoạch bán vào dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn với mức giá “lập đỉnh” từ 140.000 – 150.000 đồng/kg. Sau Tết, giá tỏi hạ nhiệt do vào cao điểm thu hoạch những vẫn giữ ở mức khá cao từ 60.000 – 70.000 đồng/kg tùy chất lượng đối với tỏi tươi. Cây tỏi là một trong những cây trồng đặc thù của địa phương, giúp nông dân phát triển kinh tế. Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn lịch thời vụ, kỹ thuật chăm sóc các cây trồng nói chung; trong đó có cây tỏi để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.
Tại Ninh Thuận, tỏi được trồng chủ yếu ở các huyện Ninh Hải, Thuận Bắc và thành phố Phan Rang - Tháp Chàm; trong đó, huyện Ninh Hải là vùng trồng tỏi tập trung lớn nhất của tỉnh với diện tích khoảng 150ha. Theo kinh nghiệm của người dân, không phải vùng đất nào cũng có thể trồng được loại tỏi ngon. Chính điều kiện khí hậu cùng chất đất pha cát đặc thù ở các địa phương trên phù hợp cho cây tỏi phát triển.
Tỏi Phan Rang (tên gọi chung cho các loại tỏi trồng ở Ninh Thuận) phơi khô không cần xử lý bất kỳ hóa chất nào vẫn có thể lưu giữ trong nửa năm, thậm chí có thể để lâu hơn nữa mà vẫn giữ được hương vị ban đầu. Khi ăn, tỏi Phan Rang có vị cay tê đầu lưỡi, mùi thơm cay nồng nhưng không sốc, ít để lại mùi sau khi ăn, sự khác biệt này giúp tỏi Phan Rang được thị trường đặc biệt ưa chuộng.
Để khẳng định chất lượng, bảo tồn và nhân rộng giống tỏi đặc sản, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Thuận đã phối hợp Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh triển khai dự án nghiên cứu “Tuyển chọn và phục tráng giống tỏi Phan Rang”. Đề tài nghiên cứu thu thập 7 mẫu giống tỏi có triển vọng tại các vùng trong và ngoài tỉnh Ninh Thuận, bao gồm: 3 mẫu giống tỏi trồng tại xã Vĩnh Hải, 1 mẫu giống tỏi tại xã Nhơn Hải (huyện Ninh Hải), 1 mẫu giống tỏi tại phường Văn Hải (thành phố Phan Rang - Tháp Chàm), 1 mẫu giống tỏi tại xã Ninh Thọ (thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa), 1 mẫu giống tỏi ở huyện đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi).
Kết quả nghiên cứu cho thấy trong 7 mẫu giống tỏi sưu tập, mẫu giống tỏi được trồng tại xã Vĩnh Hải (huyện Ninh Hải, Ninh Thuận) có các đặc tính vượt trội so với các mẫu giống tỏi khác. Đặc biệt, mẫu giống tỏi có ký hiệu NT-VinhHai1 và NT-VinhHai3 có năng suất, chất lượng cao nhất.
Đề tài đi đến kết luận, các mẫu giống tỏi thu thập ở xã Vĩnh Hải gồm: NT-VinhHai1, NT-VinhHai2, NT-VinhHai3 và mẫu giống tỏi ở huyện đảo Lý Sơn có độ tương đồng 100%, các mẫu giống tỏi này có xuất phát từ một nguồn. Đề tài nghiên cứu đã phục tráng thành công được 7 dòng hỗn L1-L7 của giống tỏi Phan Rang đạt cấp siêu nguyên chủng với 167 kg giống tỏi. Năng suất của các dòng đơn trong dòng hỗn từ 10,6-10,9 tấn/ha, lớn hơn giống tỏi đối chứng chưa phục tráng từ 30,9-39,5%.
Đồng thời, ban chủ nhiệm đề tài đã xây dựng bảng mô tả giống tỏi Phan Rang để làm cơ sở phục tráng giống với các đặc điểm nông học và sinh hóa. Đồng thời, đề tài hoàn thiện, tập huấn hai quy trình gồm: quy trình phục tráng giống tỏi Phan Rang và nhân trồng giống tỏi Phan Rang phục tráng phù hợp với điều kiện sản xuất tại Ninh Thuận để chuyển giao cho nông dân với mật độ trồng thích hợp là 620.000 cây/ha; hướng dẫn kỹ thuật sử dụng các loại và lượng phân bón hợp lý cho cây tỏi.
Hiện nay, giống tỏi Phan Rang phục tráng đang được tỉnh Ninh Thuận giao cho Hợp tác xã dịch vụ tổng hợp nông nghiệp Thái An (xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải) trồng nhân giống để mở rộng diện tích trong các niên vụ tỏi tiếp theo. Việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất và phục tráng thành công giống tỏi Phan Rang hứa hẹn sẽ giúp bà con nông dân nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và đưa thương hiệu tỏi Phan Rang ngày càng vươn xa.
Nguyễn Thành
