Ngày 20/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội tổ chức Hội nghị trực tuyến tổng kết một năm thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn và Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đồng chủ trì hội nghị.
* Chặng đường dài với nhiều khó khăn hiện hữu
Từ giám sát thực tế và báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, báo cáo của các địa phương, ông Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội ghi nhận những kết quả đạt được trong xây dựng chương trình, xã hội hóa sách giáo khoa, dạy học lớp 1. Chương trình đã được xây dựng với quy trình đảm bảo tính khoa học, khả thi; khung chương trình cơ bản đáp ứng được yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo; chương trình đảm bảo tính toàn diện, bài bản, tiến bộ.
Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Kim Sơn cùng Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đồng chủ trì hội nghị. Ảnh: TTXVN phát
Việc xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho triển khai chương trình, sách giáo khoa mới đã được thực hiện bài bản, chặt chẽ, trách nhiệm. Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các địa phương đã nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của chủ trương đổi mới nên sớm phê duyệt, cho triển khai các đề án nhằm đảm bảo đồng bộ các điều kiện về đội ngũ cán bộ, giáo viên, cơ sở vật chất…
Tuy nhiên, quá trình giám sát thực tế, Ủy ban Văn hóa - Giáo dục nhận được phản ánh của cử tri, dư luận về chất lượng, giá thành sách giáo khoa, việc phân phối thời lượng chương trình ở bậc Tiểu học và cấu trúc chương trình ở bậc Trung học đối với các môn tích hợp. Ủy ban đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu kỹ lưỡng các ý kiến của nhà giáo, chuyên gia; hằng năm có đánh giá tổng kết chương trình để có những giải pháp định hướng kịp thời đảm bảo chất lượng việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới.
Sau một năm triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, đại diện các địa phương đều khẳng định đây là hướng đi đúng đắn, xu thế tất yếu cần thực hiện nên các địa phương năm vừa qua đã đầu tư dồn lực cho thực hiện chương trình lớp 1. Tuy nhiên, trong chặng đường dài để triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các điều kiện về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất sẽ gặp không ít khó khăn.
Ông Vũ Văn Trà, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết, để đáp ứng cho lớp 1, lớp 2 học 2 buổi/ngày, thành phố còn thiếu khoảng 600 giáo viên. Nhưng khi cả lớp 3, 4, 5 thực hiện học 2 buổi/ngày theo yêu cầu của chương trình mới, thành phố sẽ phải bổ sung thêm 1.572 giáo viên nữa. Trong khi đó, ở một số môn học, đặc biệt là cấp Tiểu học, dù muốn tuyển nhưng cũng không có nguồn tuyển. Ông Vũ Văn Trà đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ sở đào tạo giáo viên có chiến lược để cung cấp nhân lực đang “khan hiếm”, sẵn sàng nguồn tuyển khi Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ giao chỉ tiêu cho ngành.
Khẳng định năm học vừa qua đã ưu tiên chọn giáo viên có chuyên môn, nghiệp vụ tốt để dạy học lớp 1, đảm bảo đủ số lượng dạy 2 buổi/ngày, tuy nhiên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn Phạm Duy Hưng chia sẻ khó khăn về thiếu giáo viên tại địa phương. Hiện nay việc giao biên chế giáo viên đang được tính toán theo định mức số học sinh/lớp. Bắc Kạn với đặc thù tỉnh miền núi diện tích rộng, dân cư thưa, giao thông đi lại khó khăn, có nhiều điểm trường, số học sinh/lớp không đảm bảo theo định mức. Do vậy, số lớp tăng lên nhưng chỉ tiêu biên chế giáo viên lại không đáp ứng yêu cầu.
Đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào Tạo kiểm tra kết quả học tập của học sinh lớp 1A trường TH Nhân Thịnh, huyện Lý Nhân sau học kì 1 triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới năm học 2020 - 2021. Ảnh: Đại Nghĩa - TTXVN
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Kạn kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có ý kiến với Bộ Nội vụ, Ủy ban Văn hóa - Giáo dục có ý kiến với Chính phủ để xem xét việc giao biên chế giáo viên cho các tỉnh căn cứ vào số lớp trên thực tế. Ngoài ra, việc chuẩn bị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học để thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018 của tỉnh Bắc Kạn gặp nhiều khó khăn. Nhiều trường học trên địa bàn tỉnh thiếu phòng học bộ môn, nhiều trường thiếu nơi ăn, chỗ nghỉ để học sinh ở bán trú, nội trú khi thực hiện chương trình mới.
Khó khăn về kinh phí cho triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới cũng là vấn đề được nhiều địa phương nêu ra tại Hội nghị. Theo đó, hiện nay, Bộ Tài chính chưa có hướng dẫn nguồn kinh phí riêng cho thực hiện đổi mới Chương trình giáo dục phổ thông mà sử dụng chung nguồn kinh phí địa phương. Trong khi đó, địa phương lại thực hiện nhiều nội dung chi và ưu tiên các nhiệm vụ chính trị khác như phòng, chống dịch COVID-19, xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo… dẫn tới khó khăn trong đầu tư cho triển khai chương trình.
* Linh hoạt phương pháp triển khai
Phát biểu kết luận Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh: Định hướng đổi mới mà Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã đề ra là hoàn toàn đúng đắn và bước đầu đạt được những mục tiêu quan trọng. Vạn sự khởi đầu nan, chặng đường đầu tiên với lớp 1 bao giờ cũng có nhiều thách thức, khó khăn. Nhưng với sự quyết tâm, nỗ lực chung, toàn ngành đã bước đầu vượt qua.
Chia sẻ bài học kinh nghiệm sau một năm triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới với lớp 1, Bộ trưởng nhấn mạnh đến sự quyết tâm, tính thống nhất, sự kiên định trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo; sự vào cuộc của các địa phương, ban ngành; đặc biệt là sự dốc sức của những người triển khai trực tiếp là đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục.
Theo Bộ trưởng, quá trình đổi mới, hơn ai hết những người làm lãnh đạo, quản lý cần hiểu thấu và kiên định mục tiêu; nhưng có thể linh hoạt, mềm dẻo ở phương pháp. Nếu mục tiêu lớn, cốt lõi không kiên định thì đổi mới đã khó sẽ càng khó hơn. Với việc lớn, việc khó cần thông tin đầy đủ, tạo đồng thuận, thấu suốt. Trên phương diện này, Bộ trưởng đánh giá, ngành đã làm khá tốt, nhưng cần làm tốt hơn nữa để tạo sự đồng thuận lớn trong xã hội khi đón nhận đổi mới và đồng hành trong công cuộc đổi mới.
Về chặng đường sắp tới, Bộ trưởng nhấn mạnh đến sự kiên trì trong tư tưởng, quan điểm đổi mới; bám sát, bám chắc mục tiêu và triết lý đổi mới. Đổi mới để chuyển mạnh từ trang bị kiến thức, truyền thụ bị động, sang tăng cường sự sáng tạo, năng động của cả thầy và trò, từ đó phát triển năng lực, phẩm chất, kỹ năng của người học. Lấy mục tiêu ưu tiên số 1 của giáo dục phổ thông là dạy người, dạy thái độ sống, kỹ năng sống, trách nhiệm xã hội, năng lực tự học, đi cùng với các năng lực khác về nhận thức, về tư duy…, làm nền tảng để tạo dựng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định: Đổi mới lần này rất sâu sắc, toàn diện, triệt để, vì thế, trên phương diện quản lý nhà nước và cơ chế chính sách, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phải đổi mới thêm một bước. Từ chỗ quản lý nhà nước đối với cách thức dạy học, biên soạn sách giáo khoa, triển khai kế hoạch như cũ; chuyển sang phương thức xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa, triển khai năng động hơn dành cho giáo viên và cơ sở giáo dục, thì quản lý nhà nước cần có sự đổi mới tương xứng. Việc này đã từng làm, đã làm tích cực nhưng thời gian tới cần lưu ý hơn nữa.
Bên cạnh đó, Bộ trưởng cho rằng, cần tăng cường thu hút các nhà giáo, chuyên gia có chuyên môn tốt tham gia biên soạn sách giáo khoa để bảo đảm có được chất lượng bản thảo sách tốt nhất. Chất lượng bản thảo phải là khâu then chốt. Việc thẩm định, chọn sách, phát hành bảo đảm cạnh tranh lành mạnh dựa trên tiếng nói chuyên môn của các nhà giáo, cơ sở giáo dục và tinh thần không có học sinh thiếu sách giáo khoa. Việc chỉ đạo đẩy mạnh biên soạn sách giáo khoa và tài liệu giáo dục địa phương, sách giáo khoa tiếng dân tộc cũng sẽ được Bộ tiếp tục lưu ý triển khai trong thời gian tới.
Với một số nhóm vấn đề được địa phương trao đổi tại hội nghị như về giáo viên; sách giáo khoa, học liệu; cơ sở vật chất, tài chính…, Bộ trưởng cho biết, Bộ sẽ tiếp thu đầy đủ để có kế hoạch tháo gỡ. Đồng thời, rất cần sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương trong thực hiện. Bộ trưởng mong muốn, Ủy ban Văn hóa - Giáo dục của Quốc hội sẽ cùng quan tâm, có tiếng nói ủng hộ trong việc tháo gỡ vướng mắc của địa phương.
Về đội ngũ giáo viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ có kế hoạch làm việc với hệ thống các trường đại học sư phạm để trao đổi về các nội dung tập huấn, bồi dưỡng giáo viên; cũng như phát triển các ngành nghề đào tạo thuộc nhóm sư phạm để bảo đảm cung cấp đủ giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông những năm tiếp theo.
Nhận định năm học 2021-2022 vừa thực hiện mục tiêu đổi mới, cũng là năm học đầy thách thức do dịch bệnh, Bộ trưởng mong muốn, lãnh đạo các địa phương, cơ sở giáo dục, các thầy cô giáo, cán bộ quản lý sẽ quyết tâm hơn nữa, năng động và sáng tạo hơn nữa, vượt qua mọi khó khăn thách thức, hoàn thành tốt các mục tiêu đổi mới.
Việt Hà
