Những điểm đến này đang thu hút du khách, đặc biệt là khách quốc tế yêu thích khám phá thiên nhiên. Cùng với sự xuất hiện của các hoạt động dịch vụ và những người trẻ trở về quê hương lập nghiệp, Tùng Bá đang mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo vệ cảnh quan, tạo thêm sinh kế cho người dân.
Sức hút từ những điểm đến còn nguyên sơ
Không có những khu nghỉ dưỡng quy mô lớn hay các công trình du lịch hiện đại, sức hấp dẫn của Tùng Bá trước hết đến từ cảnh quan thiên nhiên bình dị, ít chịu tác động của hoạt động khai thác du lịch. Những dãy núi xanh bao bọc thung lũng, dòng suối nước lạnh len qua các khoảng đất bằng phẳng, cùng hệ thống hang động tự nhiên tạo nên không gian thích hợp cho các hoạt động tham quan, khám phá và trải nghiệm.
Trong số những địa điểm được người dân biết đến có hang Pó Ly và hang Pó Lót, hai hang động tự nhiên nằm giữa cảnh quan núi rừng. Với những du khách yêu thích khám phá, các hang động này mang đến trải nghiệm mới mẻ, khác với những điểm tham quan quen thuộc. Theo chính quyền địa phương, khách tìm đến khám phá cảnh quan Tùng Bá phần lớn là khách quốc tế, có sở thích trải nghiệm những vùng đất còn giữ được nét nguyên sơ.
Bên cạnh hệ thống hang động, dòng suối nước lạnh chảy qua khu vực thung lũng tạo nên không gian trong lành, mát mẻ. Những khoảng đất bằng phẳng xen giữa các dãy núi, màu xanh của cây cối và dòng nước tự nhiên mang đến vẻ đẹp yên bình. Đây là điều kiện để địa phương nghiên cứu hình thành các tuyến đi bộ, ngắm cảnh, tìm hiểu thiên nhiên, phù hợp với nhu cầu của du khách yêu thích khám phá.
Một điểm nhấn khác là cụm cây đa cổ thụ ở thôn Hồng Minh, trong đó có cây đa lớn được người dân địa phương cho rằng đã tồn tại gần 200 năm. Cây có thân lớn, tán lá sum suê, những cành vươn rộng tạo bóng mát giữa không gian núi rừng. Gắn bó với đời sống nhiều thế hệ người dân, cây đa còn là điểm dừng chân, ngắm cảnh của du khách khi đến khám phá Tùng Bá.
Nếu hệ thống hang động, dòng suối nước lạnh hấp dẫn những người thích khám phá thì hồ Ao Sen ở thôn Nặm Rịa lại mang đến vẻ đẹp khoáng đạt, yên bình. Mặt hồ rộng, không gian thoáng đãng, cảnh quan ven hồ phù hợp với các hoạt động nghỉ ngơi, vui chơi. Sự hiện diện của hồ nước giữa núi rừng góp phần làm phong phú thêm tài nguyên du lịch của địa phương, mở ra khả năng kết hợp tham quan thiên nhiên với những hoạt động trải nghiệm phù hợp.
Trong số những du khách quốc tế tìm đến Tùng Bá có anh Lukas Hatzianestis Jamieson, đến từ Australia. Anh là một trong những du khách lựa chọn khám phá cảnh quan thiên nhiên tại địa phương. Sự xuất hiện của những vị khách quốc tế như Lukas cho thấy Tùng Bá bước đầu có sức hút đối với nhóm du khách yêu thích những điểm đến còn nguyên sơ, ít chịu tác động của hoạt động du lịch đại trà.
Từ hang động, dòng suối đến cây đa cổ thụ và hồ Ao Sen, mỗi địa điểm mang một nét hấp dẫn riêng. Nếu được khảo sát, tổ chức và kết nối phù hợp, những tài nguyên này có thể hình thành các sản phẩm du lịch sinh thái, trải nghiệm thiên nhiên, góp phần tạo dấu ấn riêng cho Tùng Bá. Tuy nhiên, việc khai thác cần gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và bảo đảm an toàn cho du khách, nhất là tại những khu vực hang động, suối nước và địa hình núi đá.
Mở hướng sinh kế từ du lịch cộng đồng
Cùng với những lợi thế về cảnh quan, tại Tùng Bá đã xuất hiện những người dân mạnh dạn phát triển dịch vụ phục vụ khách tham quan. Dù hoạt động kinh doanh còn nhỏ lẻ, chủ yếu đáp ứng nhu cầu ăn uống, nghỉ chân và vui chơi, đây là những tín hiệu ban đầu cho thấy tiềm năng du lịch đang từng bước gắn với đời sống kinh tế của người dân.
Đáng chú ý là câu chuyện của chị Đán Thị Thúy (sinh năm 1997), dân tộc Tày, ở thôn Nặm Rịa. Sau khi tốt nghiệp ngành Luật tại Đại học Thái Nguyên năm 2019, chị có khoảng 7 năm làm việc tại một doanh nghiệp kinh doanh thiết bị chăm sóc sức khỏe của Hàn Quốc. Quyết định nghỉ việc, trở về quê hương, chị lựa chọn tự lập nghiệp bằng việc phát triển dịch vụ tại khu vực hồ Ao Sen, nơi có cảnh quan đẹp, không gian phù hợp với các hoạt động nghỉ ngơi, vui chơi.
Tận dụng khu đất thuê của người thân nằm dọc một phần bờ hồ, chị Thúy mở điểm kinh doanh ăn uống, đồ ăn vặt kết hợp khu vui chơi trẻ em với nhà bóng, nhà phao. Mới đi vào hoạt động được hai tháng, cơ sở hiện chủ yếu phục vụ người dân địa phương, thỉnh thoảng đón khách quốc tế thông qua kết nối với các đơn vị tổ chức tour. Dù mới ở giai đoạn khởi đầu, lựa chọn của chị Thúy cho thấy người trẻ đã bắt đầu nhìn thấy cơ hội kinh doanh từ lợi thế cảnh quan quê hương.
Chia sẻ về dự định, chị Đán Thị Thúy cho biết mong muốn được tham gia đấu thầu khai thác khu vực hồ Ao Sen theo quy định để mở rộng kinh doanh. Nếu được cơ quan có thẩm quyền cho phép, chị dự kiến phát triển thêm các dịch vụ ăn uống, nghỉ ngơi, lưu trú, xây dựng chòi nghỉ và không gian trải nghiệm trên mặt nước. Chị cũng mong chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ người trẻ trở về quê hương lập nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn, quảng bá điểm đến và kết nối các tuyến du lịch.
Tại khu vực có các điểm tham quan thiên nhiên, ông Vương Văn Thuyên và bà Đặng Thị Phú cũng đã kinh doanh nước giải khát và các món ăn nhanh phục vụ du khách. Những điểm bán hàng nhỏ đáp ứng nhu cầu nghỉ chân, ăn uống trước khi khách tiếp tục hành trình khám phá. Tuy chưa hình thành các cơ sở dịch vụ quy mô lớn, sự tham gia của những hộ dân này cho thấy hoạt động tham quan bước đầu tạo thêm cơ hội kinh doanh tại địa phương.
Theo ông Hoàng Trung Tá, Chủ tịch UBND xã Tùng Bá, địa phương có nhiều lợi thế để phát triển du lịch sinh thái, khám phá thiên nhiên nhờ sự kết hợp giữa hệ thống hang động Pó Ly, Pó Lót, dòng suối nước lạnh, cụm cây đa cổ thụ và cảnh quan hồ Ao Sen. Việc du khách tìm đến tham quan, cùng với sự xuất hiện của các hộ kinh doanh dịch vụ, cho thấy tiềm năng phát triển du lịch gắn với tạo sinh kế cho người dân. Đây là cơ sở để địa phương nghiên cứu hướng khai thác phù hợp, từng bước phát huy giá trị tài nguyên thiên nhiên, đồng thời bảo vệ cảnh quan và môi trường.
Thực tế cho thấy, phát triển du lịch sinh thái ở Tùng Bá vẫn đang trong giai đoạn đầu, khi các hoạt động tham quan chủ yếu mang tính tự phát, dịch vụ còn đơn giản và điều kiện phục vụ khách chưa đồng bộ. Để khai thác hiệu quả tiềm năng, địa phương cần khảo sát tài nguyên, cải thiện điều kiện tiếp cận các điểm tham quan, bảo đảm an toàn và vệ sinh môi trường. Cùng với đó là hướng dẫn người dân kỹ năng phục vụ, khuyến khích các mô hình kinh doanh phù hợp, hỗ trợ quảng bá và kết nối với các đơn vị tổ chức du lịch.
