Ba lần cưới của người Khùa

Ba lần cưới của người Khùa
 Anh Hồ Phoi, bản Y Leeng (xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình) kể cho chúng tôi nghe tường tận ngày đám cưới của anh diễn ra. Vào một đêm tháng 3, anh với 30 người trong họ hàng thắp đuốc lên, băng đèo lội suối đến nhà nữ "bắt" dâu. Tới nơi thì đã nửa đêm, nhà trai không "bắt" dâu ngay mà chỉ nhóm lên những đống lửa nhỏ xung quanh nhà cô dâu rồi ngồi uống rượu cần, xôm tụ chuyện trò đến sáng.

Các già làng người Khùa lý giải, rằng hành động đó của nhà nam biểu thị cho lòng thành để tiến tới kết tình thông gia với nhà nữ. Tất cả cũng vì mong ước một đời sống hôn nhân vẹn toàn cho đôi trai gái sau này.

Nghi thức "bắt" dâu bắt đầu từ tờ mờ sáng. Chỉ có 2 người phụ nữ là bà con của chú rể mới được bước lên cầu thang vào nhà cô dâu. Khoảng nửa tiếng sau cô dâu được "bắt" đi trong tiếng vỗ tay của nhà nam đối nghịch với ánh mắt rưng rưng của cha mẹ, anh em cô dâu. Của hồi môn cô dâu mang ra khỏi nhà có một chiếc vòng tay, vòng cổ bằng bạc và chiếc Xi-lúc thắc (áo vải tự tay phụ nữ Khùa may để mặc trong các ngày hội). 
 
Một cặp vợ chồng người Khùa ở xã Dân Hóa
Một cặp vợ chồng người Khùa ở xã Dân Hóa

Ngay lúc đó, chú rể không đi với cô dâu luôn mà sẽ phải ở lại cùng với người mai mối và trưởng tộc của mình để làm lễ sánh duyên với nhà nữ. Trước mặt cha mẹ cô dâu, ngồi giữa manh chiếu, chú rể lấy trong chiếc Kà-nhăng (giỏ tre) một thanh kiếm, đặt mũi hướng về bàn thờ rồi cúi lạy tổ tiên nhà nữ cùng lời thề suốt đời làm chỗ dựa vững chắc cho cô dâu.

Ngoài ra, nhà chú rể còn chuẩn bị một ít tiền cưới đặt trên mâm lễ. Nghi lễ kết thúc khi chú rể thành kính cúi lạy bố mẹ cô dâu theo lễ tục cho phải đạo làm con.  

Nghi thức quan trọng nhất trong ngày cưới người Khùa là lễ buộc chỉ cổ tay cho đôi uyên ương. Nơi gian ngoài cùng của ngôi nhà sàn, cô dâu chú rể ngồi bên chiếc Ku-tôộc (mâm đan bằng mây tre) hướng về bàn thờ tổ tiên, trên chiếc Ku-tôộc có đặt hai sợi chỉ hồng nằm song song. Ngồi ở vị trí trịnh trọng nhất trước mặt đôi tân hôn là người mai mối và trưởng tộc hai họ. 

Lúc người mai mối tuyên bố buổi lễ bắt đầu, cô dâu chú rể lập tức cùi úp mặt xuống sàn nhà, tay lật ngửa giơ lên hướng về bàn thờ tiên tổ. Khi lời cầu khấn của 3 vị chủ lễ đã dứt thì đôi uyên ương mới được phép ngước lên và người mai mối tiến lại lấy chỉ buộc vào cổ tay hai người.

Thời khắc sợi dây nối kết lời thề nguyền trọn đời hạnh phúc của đôi tân hôn được buộc xong thì tiệc cưới chính thức bắt đầu. Mọi người cười phá lên, cô dâu chú rể dắt tay nhau tay bắt mặt mừng với bà con hai họ. Hôm đó, dân bản mừng vui như ngày hội.

Trong đời sống hôn nhân của người Khùa thì người mai mối giữ vai trò rất quan trọng. Vị ấy sẽ thay mặt cha mẹ, họ hàng làm mọi thủ tục, hòa giải những bất hòa trước và sau đám cưới. Vì 3 lần cưới của người Khùa có thể cách nhau mấy chục năm nên khi người đó mất đi thì người mai mối tiếp theo sẽ do bên nhà nam chỉ định. Tất nhiên lần này phải có sự đồng thuận của nhà nữ.

Đa số vợ chồng người Khùa gần 50 tuổi mới cưới đủ 3 lần, nên có những cặp vợ chồng khi đã làm ông bà rồi mới trở nên vợ chồng thực thụ; rồi có những trường hợp chưa kịp cưới nhau xong thì người chồng hoặc người vợ đã nhắm mắt xuôi tay. Trường hợp này con cái phải có trách nhiệm làm lễ cưới cho bố, mẹ với người đã khuất để phàm là vợ chồng người Khùa thì ai cũng được cưới đủ số lần theo tục lệ đã định.

Lễ vật cưới của người Khùa có trâu, bò, heo, gà, vòng bạc, xiêm y. Bởi tục hỏi cưới khá nặng nề nên trai Khùa ít khi ruồng bỏ vợ mình. Tình cảnh trớ trêu nhất đối với họ là khi vợ ngoại tình. Lúc đó, ngoài việc khuyên giải, làm hòa ra người chồng còn phải làm thịt một con gà mái tơ để mời người vừa ngoại tình với vợ mình tới trao đổi chuyện chẳng nên đã xảy ra.

Tiếp đó còn làm lễ buộc chỉ cổ tay cho “tình địch” với ý niệm từ nay về sau hãy từ bỏ những mối quan hệ bất chính để trở về với cuộc sống thật thà, chớ làm việc thất đức phá vỡ cảnh yên ấm của hàng xóm, láng giềng.

Sau này, chủ trương đoàn kết, đổi mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số của Đảng và Nhà nước đã tạo điều kiện cho những đôi vợ chồng mới cưới người Khùa ăn nên làm ra, đời sống ngày một khấm khá nên họ đã gộp đám cưới lần 2, lần 3 lại để tổ chức một lần.

Tuy vậy, vẫn có những hộ gia đình phải cố gắng làm lụng lắm mới đủ nuôi con ăn học nên khi được hỏi về lần cưới tiếp theo họ tỏ rõ sự nặng nề, phiền toái. Nhưng, từ trong thâm sâu đồng bào Khùa vẫn không muốn chối bỏ phong tục cưới xin do ông cha để lại.

Theo baoquangbinh.vn

Có thể bạn quan tâm

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Ngày 15/11, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa tái hiện Lễ hội Rija Praong với các nghi thức tín ngưỡng, tiếng trống Ginăng, kèn Saranai và những điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm đến đông đảo người xem.

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Trong hai ngày 14 và 15/11/2026, sự kiện “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” diễn ra tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Chiều 14/11, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Dao Thanh Y đến từ Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng Mun - Cầu an với những nghi thức truyền thống đặc sắc, gửi gắm ước vọng bình an, hạnh phúc, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Trước nguy cơ mai một trang phục truyền thống, chính quyền địa phương và đồng bào Ca Dong tại Quảng Ngãi đang nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, để trang phục dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.