'Bảo tàng sống' của đồng bào dân tộc Cao Lan

Dành cả cuộc đời để nghiên cứu, phục dựng, bảo tồn và truyền dạy văn hóa Cao Lan cho các thế hệ trẻ, đến nay, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn (79 tuổi, dân tộc Cao Lan, thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương, Tuyên Quang) đã truyền dạy được 4 thế hệ diễn viên biết hát, múa các bài hát múa dân tộc. Ngoài ra, ông còn nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca của đồng bào Cao Lan.

hat2-221225.jpg
Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn nghiên cứu các cuốn cổ của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Đặc biệt, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã 2 lần được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vào các năm 2010 và 2017 vì có công giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ông còn được xem là "Bảo tàng sống" của đồng bào dân tộc Cao Lan, một trong những đại biểu vinh dự tham gia Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Giữ hồn văn hóa dân tộc Cao Lan

Trong căn nhà sàn truyền thống của đồng bào Cao Lan được trang trí bằng những nhạc cụ truyền thống và vô số bằng khen, giấy khen, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn say sưa nói về những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào mình. Trong đó, hát Sình ca là niềm tự hào bậc nhất, linh hồn của người dân Cao Lan.

Theo Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hát Sình ca là thể loại dân ca trữ tình, nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, hấp dẫn, lâu đời của người Cao Lan. Sình ca là lối hát giao duyên giữa nam và nữ, hay tốp nam với tốp nữ. Nội dung các bài hát chất chứa tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa. Sình ca còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh đầy đủ, chân thực cuộc sống sinh động hiện tại và một khoảng riêng về thế giới tâm linh của người Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Sầm Văn Dừn sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống hiếu học. Bố ông là cụ Sầm Ngọc Văn, là "thầy cúng" đã được cấp sắc và có uy tín lớn trong đồng bào tại thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương. Chính vì thế, ngay từ nhỏ, ông đã có cơ hội được tiếp cận, am hiểu các phong tục tập quán và thực hiện nghi lễ của dân tộc mình. Ở tuổi 20, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã có thể thực hiện các nghi lễ hàng ngày như lễ đặt tên con, lễ đặt pháp danh, lễ cúng mụ, lễ mừng cơm mới...

Trước những thay đổi của xã hội, chứng kiến sự mai một của nhiều giá trị văn hóa truyền thống, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn luôn trăn trở làm sao để văn hóa Cao Lan ngày càng được lan tỏa, phát huy, góp phần quan trọng trong việc cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Năm 1998, ông thành lập Đội văn nghệ thôn Mãn Hóa, ban đầu chỉ với ít thành viên tâm huyết, sau đó, thu hút đông đảo người dân ở nhiều thành phần, lứa tuổi tham gia. Đội văn nghệ của ông Dừn thường xuyên được mời biểu diễn phục vụ nhiều sự kiện quan trọng của tỉnh, đất nước, liên tục giành được những giải thưởng lớn tại hội thi, hội diễn toàn quốc.

Với mong muốn đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng và phù hợp thời đại mới, ông Dừn cùng Đội văn nghệ nghiên cứu, kết hợp các nghi lễ truyền thống với sân khấu hóa, tạo nên những tiết mục biểu diễn độc đáo, vừa giữ được nét truyền thống vốn có, vừa mang tính nghệ thuật cao.

Ngoài ra, ông còn mở các lớp dạy hát Sình ca, điệu múa truyền thống, cách sử dụng nhạc cụ dân tộc ngay tại nhà mình cho hàng trăm học viên thuộc mọi lứa tuổi. Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn tích cực tham gia cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang trong quá trình lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa hát Sình ca của dân tộc Cao Lan vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thành công từ các tiết mục văn nghệ giúp ông Dừn có được sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng đồng bào dân tộc Cao Lan tại nơi ông đang sinh sống. Nhiều năm liền ông được bầu là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Qua hàng chục năm nghiên cứu, học hỏi, sưu tầm, gìn giữ và thực hành các di sản văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đang nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca cùng các nhạc cụ truyền thống như, trống sành, kèn pí lè, chũm chọe, sóc nhạc... Những cuốn sách này không chỉ ghi chép về quá trình thiên di, di cư, định cư, đấu tranh với tự nhiên và xã hội của người Cao Lan mà còn bao gồm sự tích, ca dao, tục ngữ, hò vè, truyện kể về những vị thần trong tín ngưỡng và nghi lễ quan trọng trong vòng đời của người Cao Lan.

Năm 2019, ông Sầm Văn Dừn được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân vì những cống hiến xuất sắc trong giữ gìn và phát huy Di sản văn hóa phi vật thể dân tộc. Năm 2022, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn được UBND tỉnh Tuyên Quang vinh danh là một trong 10 "Công dân tiêu biểu" của tỉnh.

Trao truyền cho thế hệ sau

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn quan niệm rằng, văn hóa truyền thống là hồn cốt của mỗi dân tộc, bản sắc riêng không thể trộn lẫn. Đối với dân tộc Cao Lan, những làn điệu Sình ca, điệu múa uyển chuyển, nghi lễ truyền thống, câu chuyện cổ tích, ca dao, tục ngữ… không chỉ là phương tiện để giao tiếp, giải trí mà còn là kho tàng tri thức, kinh nghiệm sống, sợi dây kết nối các thế hệ, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và phát triển như hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

Chị Nguyễn Thị Lâm, thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn và phát huy văn hóa bản sắc dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương (Tuyên Quang) cho biết, được sự hướng dẫn, chỉ dạy của Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hiện nay 100% thành viên Câu lạc bộ nói được tiếng Cao Lan, biết hát Sình ca, biết múa các điệu múa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan. Thế hệ trẻ đồng bào dân tộc Cao Lan luôn có ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình để truyền lại cho thế hệ sau.

hat1-221225.jpg
Anh Sầm Văn Đạo, con trai ông Sầm Văn Dừn, tiếp nối cha truyền dạy văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan cho các thế hệ trẻ.

Tiếp tục thực hiện mong muốn của người cha, Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Đạo - con trai Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đã trở thành đời thứ 3 cùng cha truyền dạy, bảo tồn và tái hiện giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Cao Lan.

Hiện anh Đạo đang là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương với hơn 50 thành viên tham gia. Thông qua câu lạc bộ, anh Đạo cùng các thành viên mang theo tiếng trống, điệu múa của dân tộc mình đến khắp bản làng có người Cao Lan sinh sống trong và ngoài tỉnh để truyền dạy cho lớp trẻ từng động tác, nhịp trống với mong muốn gieo vào họ niềm tự hào và tình yêu với cội nguồn.

Anh Sầm Văn Đạo cho biết, bản thân đã có 15 năm tham gia hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Anh luôn tâm niệm, nếu không giữ gìn sau này con cháu sẽ không còn biết đến những nét đẹp của ông cha. Mỗi điệu múa, câu hát, nghi lễ không chỉ là biểu hiện văn hóa mà còn là cội rễ, linh hồn của dân tộc. Giữ gìn bản sắc không chỉ để biểu diễn cho hay mà còn gìn giữ ký ức, truyền lại niềm tự hào cho thế hệ mai sau.

Với uy tín cá nhân, sự am hiểu về phong tục, tập quán và là người trực tiếp thực hành văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc mình, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn chủ động, gương mẫu thực hiện và phối hợp cơ quan chức năng tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, loại bỏ hủ tục, lạc hậu, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội…/.

Có thể bạn quan tâm

Đắk Lắk siết chặt quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng

Đắk Lắk siết chặt quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành Quy chế quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh nhằm thiết lập kỷ cương trong kinh doanh, xuất khẩu sầu riêng, bảo đảm quyền lợi cho người trồng, đồng thời nâng tầm uy tín, thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk trên thị trường trong và ngoài nước.

Giá mía thấp, đường tồn kho cao khiến doanh nghiệp nông dân gặp khó

Giá mía thấp, đường tồn kho cao khiến doanh nghiệp nông dân gặp khó

Dù trong thời điểm thu hoạch chính cho niên vụ 2025 - 2026, nhưng người trồng mía tại tỉnh Đắk Lắk không mấy phấn khởi khi năng suất giảm và giá mía xuống thấp so với mọi năm. Các doanh nghiệp thu mua mía để sản xuất đường cũng gặp khó khăn khi sản phẩm khó tiêu thụ trên thị trường do phải cạnh tranh với đường nhập lậu. Người dân và doanh nghiệp đang tìm giải pháp ổn định chuỗi sản xuất và tiêu thụ mía đường.

Siết chặt các biện pháp phòng, chống bệnh dại trong mùa nắng nóng

Siết chặt các biện pháp phòng, chống bệnh dại trong mùa nắng nóng

Những năm gần đây, bệnh dại tại Đắk Lắk có xu hướng gia tăng và diễn biến khó lường. Thời điểm này, địa phương đang bước vào mùa khô với nhiệt độ tăng cao, kéo theo nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Trước thực tế trên, ngành Y tế tỉnh đang khẩn trương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiểm soát, hạn chế tối đa số ca tử vong và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cà Mau tạo sinh kế giúp đồng bào Khmer vươn lên

Cà Mau tạo sinh kế giúp đồng bào Khmer vươn lên

Những năm qua, cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự nỗ lực vươn lên của bản thân, đời sống của đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh Cà Mau không ngừng khởi sắc. Người dân ngày càng an tâm lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, bảo tồn, phát huy truyền thống văn hóa, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. 

Đặt 'chuẩn cao' cho nông sản

Đặt 'chuẩn cao' cho nông sản

Để góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Tuyên Quang tập trung thực hiện Đề án đảm bảo an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng nông, lâm, thủy sản trên địa bàn.

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm an toàn sửa chữa cầu Sông Lô

Đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm an toàn sửa chữa cầu Sông Lô

Ngày 25/3, Đoàn công tác của tỉnh Phú Thọ do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quách Tất Liêm dẫn đầu đã đi kiểm tra thực tế công tác sửa chữa, khắc phục hư hỏng cầu Sông Lô tại xã Đoan Hùng, kiểm tra phương án bảo đảm an toàn giao thông tại cầu Đoan Hùng.

Đổi thay ở xã vùng cao Kỳ Thượng

Đổi thay ở xã vùng cao Kỳ Thượng

Với tài nguyên rừng phong phú, bản sắc văn hóa dân tộc đặc sắc và hệ sinh thái nguyên sơ, xã vùng cao Kỳ Thượng (Quảng Ninh) đang định hướng phát triển theo mô hình kinh tế lâm nghiệp bền vững gắn với du lịch cộng đồng.

'Cứu' hàng trăm tấn mơ, mận Sơn La bị thiệt hại do mưa đá

'Cứu' hàng trăm tấn mơ, mận Sơn La bị thiệt hại do mưa đá

Ngày 24/3, đông đảo đoàn viên, thanh niên các trường đại học, cao đẳng, học sinh đã đến hỗ trợ nhân dân ở một số bản thuộc phường Chiềng An (Sơn La) thu gom, phân loại, vận chuyển quả mơ, mận bị mưa đá làm rụng để mang đi tiêu thụ.

Cử tri đồng bào Khmer đặt niềm tin vào đại biểu trúng cử

Cử tri đồng bào Khmer đặt niềm tin vào đại biểu trúng cử

Sau khi danh sách các đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được công bố, cử tri vùng đồng bào Khmer bày tỏ nhiều phấn khởi và tin vào sự lựa chọn đúng đắn qua lá phiếu của mình. Họ hy vọng các đại biểu trúng cử sẽ phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số.

Gió lốc gây thiệt hại tại xã Thu Lũm

Gió lốc gây thiệt hại tại xã Thu Lũm

Ngày 22/3, Chủ tịch UBND xã Thu Lũm (Lai Châu) Lê Thanh Tâm cho biết, từ 18 giờ 30 phút đến 20 giờ ngày 21/3, trên địa bàn xã xảy ra gió lốc, ảnh hưởng đến nhiều công trình và nhà dân tại một số bản trong xã.

Tặng 3.000 cây sâm Ngọc Linh giống cho thanh niên vùng khó

Tặng 3.000 cây sâm Ngọc Linh giống cho thanh niên vùng khó

Ngày 21/3, UBND ba xã Tu Mơ Rông, Măng Ri, Đăk Sao (tỉnh Quảng Ngãi) phối hợp với Công ty Cổ phần Vingin (đơn vị sở hữu Thương hiệu Sâm Ngọc Linh K5) tổ chức chương trình “Cội nguồn di sản” kỷ niệm 53 năm tìm thấy cây sâm Ngọc Linh đầu tiên (19/3/1973 - 19/3/2926); tổ chức hoạt động hướng nghiệp cho đoàn viên, thanh niên, gắn với hỗ trợ phát triển vườn sâm Ngọc Linh.

Lan tỏa nghĩa cử cao đẹp hiến máu cứu người

Lan tỏa nghĩa cử cao đẹp hiến máu cứu người

Ngày 21/3, Ban Chỉ đạo vận động hiến máu tình nguyện tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Phân hiệu Trường Đại học Luật tại tỉnh Đắk Lắk tổ chức Chương trình hiến máu tình nguyện “Lễ hội Xuân hồng năm 2026”.

Giữ rừng hiệu quả từ gốc

Giữ rừng hiệu quả từ gốc

Dựa vào cộng đồng dân tộc thiểu số tại chỗ để giao khoán, quản lý và bảo vệ rừng đang chứng minh hiệu quả rõ rệt tại nhiều địa phương. Không chỉ góp phần giữ vững diện tích rừng, mô hình này còn tạo sinh kế, nâng cao ý thức trách nhiệm, biến người dân thành lực lượng nòng cốt trong bảo vệ tài nguyên rừng.

Nhộn nhịp mùa "hái lộc" nhung hươu của đồng bào dân tộc Mường

Nhộn nhịp mùa "hái lộc" nhung hươu của đồng bào dân tộc Mường

Về các xã vùng cao Phú Long và Cúc Phương, tỉnh Ninh Bình những ngày sau Tết Nguyên đán, du khách không chỉ được đắm mình trong không gian xanh mát của đại ngàn mà còn được chứng kiến không khí nhộn nhịp của mùa thu hoạch nhung hươu - loại sản vật đang giúp đồng bào dân tộc Mường nơi đây phát triển kinh tế, vươn lên làm giàu.

Đặc sắc phiên chợ 'mua may, bán rủi' dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ

Đặc sắc phiên chợ 'mua may, bán rủi' dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ

Giữa miền đất trù phú dưới chân dãy Cham Chu hùng vĩ, có một phiên chợ chỉ họp một lần trong năm nhưng lại neo giữ ký ức của bao thế hệ. Chợ Thụt, xã Phù Lưu (tỉnh Tuyên Quang), không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, mà còn là không gian văn hóa đặc biệt, nơi con người tìm về niềm tin, tình thân và những giá trị bền chặt của cộng đồng.

Xây trường nội trú liên cấp - chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Xây trường nội trú liên cấp - chắp cánh ước mơ cho trẻ em vùng biên

Giữa đại ngàn núi rừng, hai ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở ở các xã A Lưới 3, 4 (thành phố Huế) khang trang, rộng lớn đang dần hình thành. Đây là hai trong những công trình được Đảng, Nhà nước đầu tư xây dựng ở các xã vùng biên A Lưới 1, A Lưới 2, A Lưới 3, A Lưới 4, A Lưới 5 (thành phố Huế). Sau khi các công trình này hoàn thành, học sinh vùng cao nơi đây sẽ được hưởng thụ môi trường giáo dục tốt nhất, với cơ sở hạ tầng hiện đại, sạch đẹp.

Đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở xã miền núi

Đòn bẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở xã miền núi

Đông Thọ là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Tuyên Quang với điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế, dân số chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số như: Mông, Tày, Cao Lan… Những năm gần đây, nhờ phát huy hiệu quả nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, đời sống người dân ngày càng cải thiện, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tạo môi trường học tập tốt nhất cho học sinh miền núi biên giới

Tạo môi trường học tập tốt nhất cho học sinh miền núi biên giới

Ngày 19/3, tại thôn Nhân Hòa, xã Hoàng Văn Thụ (Lạng Sơn), Bộ Công an tổ chức khởi công xây dựng Trường Mầm non xã Hoàng Văn Thụ. Cùng ngày, tỉnh Lạng Sơn đồng loạt khởi công 7/11 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở còn lại tại các xã biên giới: Đồng Đăng, Ba Sơn, Cao Lộc, Hoàng Văn Thụ, Thụy Hùng, Quốc Việt và Kháng Chiến.

Đảm bảo an sinh xã hội gắn với củng cố thế trận biên phòng nơi tuyến biển

Đảm bảo an sinh xã hội gắn với củng cố thế trận biên phòng nơi tuyến biển

Trong một thập kỷ qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đã tích cực tham gia phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương thông qua hàng loạt mô hình, chương trình và phong trào thiết thực. Sự đồng hành gắn bó này không chỉ giúp nhân dân nâng cao đời sống vật chất, tinh thần mà còn góp phần củng cố vững chắc "thế trận lòng dân" nơi tuyến biển.

Khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang

Khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang

Sáng 19/3, tại xã Na Sang, Công an tỉnh Điện Biên phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Lễ khởi công Dự án xây dựng Trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Na Sang. Dự buổi lễ có Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cùng lãnh đạo tỉnh và các bộ, ngành liên quan.

Phát huy tiềm năng, lợi thế vùng đất 'cột mốc ba biên'

Phát huy tiềm năng, lợi thế vùng đất 'cột mốc ba biên'

Ngày 18/3, trong chuyến công tác tại các xã phía Tây tỉnh Quảng Ngãi (Kon Tum cũ), Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Hoàng Giang đã có buổi làm việc với Ủy ban nhân dân ba xã biên giới: Dục Nông, Bờ Y, Sa Loong và các xã Măng Đen, Măng Bút, Kon Plong về tình hình kinh tế - xã hội đảm bảo an ninh quốc phòng trong thời gian qua và năm 2026.