'Bảo tàng sống' của đồng bào dân tộc Cao Lan

Dành cả cuộc đời để nghiên cứu, phục dựng, bảo tồn và truyền dạy văn hóa Cao Lan cho các thế hệ trẻ, đến nay, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn (79 tuổi, dân tộc Cao Lan, thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương, Tuyên Quang) đã truyền dạy được 4 thế hệ diễn viên biết hát, múa các bài hát múa dân tộc. Ngoài ra, ông còn nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca của đồng bào Cao Lan.

hat2-221225.jpg
Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn nghiên cứu các cuốn cổ của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Đặc biệt, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã 2 lần được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vào các năm 2010 và 2017 vì có công giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ông còn được xem là "Bảo tàng sống" của đồng bào dân tộc Cao Lan, một trong những đại biểu vinh dự tham gia Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Giữ hồn văn hóa dân tộc Cao Lan

Trong căn nhà sàn truyền thống của đồng bào Cao Lan được trang trí bằng những nhạc cụ truyền thống và vô số bằng khen, giấy khen, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn say sưa nói về những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào mình. Trong đó, hát Sình ca là niềm tự hào bậc nhất, linh hồn của người dân Cao Lan.

Theo Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hát Sình ca là thể loại dân ca trữ tình, nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, hấp dẫn, lâu đời của người Cao Lan. Sình ca là lối hát giao duyên giữa nam và nữ, hay tốp nam với tốp nữ. Nội dung các bài hát chất chứa tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa. Sình ca còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh đầy đủ, chân thực cuộc sống sinh động hiện tại và một khoảng riêng về thế giới tâm linh của người Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Sầm Văn Dừn sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống hiếu học. Bố ông là cụ Sầm Ngọc Văn, là "thầy cúng" đã được cấp sắc và có uy tín lớn trong đồng bào tại thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương. Chính vì thế, ngay từ nhỏ, ông đã có cơ hội được tiếp cận, am hiểu các phong tục tập quán và thực hiện nghi lễ của dân tộc mình. Ở tuổi 20, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã có thể thực hiện các nghi lễ hàng ngày như lễ đặt tên con, lễ đặt pháp danh, lễ cúng mụ, lễ mừng cơm mới...

Trước những thay đổi của xã hội, chứng kiến sự mai một của nhiều giá trị văn hóa truyền thống, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn luôn trăn trở làm sao để văn hóa Cao Lan ngày càng được lan tỏa, phát huy, góp phần quan trọng trong việc cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Năm 1998, ông thành lập Đội văn nghệ thôn Mãn Hóa, ban đầu chỉ với ít thành viên tâm huyết, sau đó, thu hút đông đảo người dân ở nhiều thành phần, lứa tuổi tham gia. Đội văn nghệ của ông Dừn thường xuyên được mời biểu diễn phục vụ nhiều sự kiện quan trọng của tỉnh, đất nước, liên tục giành được những giải thưởng lớn tại hội thi, hội diễn toàn quốc.

Với mong muốn đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng và phù hợp thời đại mới, ông Dừn cùng Đội văn nghệ nghiên cứu, kết hợp các nghi lễ truyền thống với sân khấu hóa, tạo nên những tiết mục biểu diễn độc đáo, vừa giữ được nét truyền thống vốn có, vừa mang tính nghệ thuật cao.

Ngoài ra, ông còn mở các lớp dạy hát Sình ca, điệu múa truyền thống, cách sử dụng nhạc cụ dân tộc ngay tại nhà mình cho hàng trăm học viên thuộc mọi lứa tuổi. Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn tích cực tham gia cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang trong quá trình lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa hát Sình ca của dân tộc Cao Lan vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thành công từ các tiết mục văn nghệ giúp ông Dừn có được sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng đồng bào dân tộc Cao Lan tại nơi ông đang sinh sống. Nhiều năm liền ông được bầu là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Qua hàng chục năm nghiên cứu, học hỏi, sưu tầm, gìn giữ và thực hành các di sản văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đang nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca cùng các nhạc cụ truyền thống như, trống sành, kèn pí lè, chũm chọe, sóc nhạc... Những cuốn sách này không chỉ ghi chép về quá trình thiên di, di cư, định cư, đấu tranh với tự nhiên và xã hội của người Cao Lan mà còn bao gồm sự tích, ca dao, tục ngữ, hò vè, truyện kể về những vị thần trong tín ngưỡng và nghi lễ quan trọng trong vòng đời của người Cao Lan.

Năm 2019, ông Sầm Văn Dừn được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân vì những cống hiến xuất sắc trong giữ gìn và phát huy Di sản văn hóa phi vật thể dân tộc. Năm 2022, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn được UBND tỉnh Tuyên Quang vinh danh là một trong 10 "Công dân tiêu biểu" của tỉnh.

Trao truyền cho thế hệ sau

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn quan niệm rằng, văn hóa truyền thống là hồn cốt của mỗi dân tộc, bản sắc riêng không thể trộn lẫn. Đối với dân tộc Cao Lan, những làn điệu Sình ca, điệu múa uyển chuyển, nghi lễ truyền thống, câu chuyện cổ tích, ca dao, tục ngữ… không chỉ là phương tiện để giao tiếp, giải trí mà còn là kho tàng tri thức, kinh nghiệm sống, sợi dây kết nối các thế hệ, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và phát triển như hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

Chị Nguyễn Thị Lâm, thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn và phát huy văn hóa bản sắc dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương (Tuyên Quang) cho biết, được sự hướng dẫn, chỉ dạy của Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hiện nay 100% thành viên Câu lạc bộ nói được tiếng Cao Lan, biết hát Sình ca, biết múa các điệu múa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan. Thế hệ trẻ đồng bào dân tộc Cao Lan luôn có ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình để truyền lại cho thế hệ sau.

hat1-221225.jpg
Anh Sầm Văn Đạo, con trai ông Sầm Văn Dừn, tiếp nối cha truyền dạy văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan cho các thế hệ trẻ.

Tiếp tục thực hiện mong muốn của người cha, Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Đạo - con trai Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đã trở thành đời thứ 3 cùng cha truyền dạy, bảo tồn và tái hiện giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Cao Lan.

Hiện anh Đạo đang là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương với hơn 50 thành viên tham gia. Thông qua câu lạc bộ, anh Đạo cùng các thành viên mang theo tiếng trống, điệu múa của dân tộc mình đến khắp bản làng có người Cao Lan sinh sống trong và ngoài tỉnh để truyền dạy cho lớp trẻ từng động tác, nhịp trống với mong muốn gieo vào họ niềm tự hào và tình yêu với cội nguồn.

Anh Sầm Văn Đạo cho biết, bản thân đã có 15 năm tham gia hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Anh luôn tâm niệm, nếu không giữ gìn sau này con cháu sẽ không còn biết đến những nét đẹp của ông cha. Mỗi điệu múa, câu hát, nghi lễ không chỉ là biểu hiện văn hóa mà còn là cội rễ, linh hồn của dân tộc. Giữ gìn bản sắc không chỉ để biểu diễn cho hay mà còn gìn giữ ký ức, truyền lại niềm tự hào cho thế hệ mai sau.

Với uy tín cá nhân, sự am hiểu về phong tục, tập quán và là người trực tiếp thực hành văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc mình, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn chủ động, gương mẫu thực hiện và phối hợp cơ quan chức năng tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, loại bỏ hủ tục, lạc hậu, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội…/.

Có thể bạn quan tâm

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Ngày 25/6, Đồn Biên phòng Hướng Phùng (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Đại đội Biên phòng 320 và Đại đội Biên phòng 321 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Savannakhet (Lào) tổ chức tuần tra song phương trên đoạn biên giới từ mốc quốc giới 593 đến mốc 594; từ mốc 597 đến mốc 598.

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Là địa phương có trên 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lào Cai xác định đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao hiệu quả công tác quản lý, vận động nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Gắn bó với đời sống của đồng bào dân tộc từ nhiều thế hệ, chè Tủa Chùa (Điện Biên) không chỉ là sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao; giờ đây còn là cây trồng chủ lực, tạo nguồn thu nhập ổn định và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Sáng 25/6, tại Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1 (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk), Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên tổ chức Lễ khởi công 3 dự án sản xuất công nghiệp mới gồm: Nhà máy sản xuất phân bón Agrilong - Green World, Nhà máy chế biến thực phẩm đóng hộp Bá Hải, Nhà máy sản xuất sơ mi rơ-moóc và phụ tùng Kotinochi Phú Yên... Đây là các dự án đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư của đơn vị: Công ty CP Hoàng Long Vina, Công ty CP Bá Hải và Công ty CP Kotinochi.

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ngãi đang tập trung toàn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Với địa hình chia cắt, nhiều khu vực cách xa trung tâm hàng chục km, Điện Biên từ lâu đối mặt với bài toán chi phí vận chuyển cao và khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế ở vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là lý do tỉnh được lựa chọn để triển khai một mô hình thử nghiệm mới: Phát triển kinh tế tầm thấp bằng phương tiện bay không người lái (UAV).

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Từ chủ trương mang tính chiến lược của Đảng, Nhà nước, các cụm, điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới trên địa bàn Tây Ninh đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Ngày 23/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026 nhằm tôn vinh và tri ân trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới của tỉnh. Hoạt động thể hiện sự ghi nhận đối với những cá nhân đã và đang đóng góp quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Tối 22/6, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh (phường Tân Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh phối hợp Cục Thể dục Thể thao Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc năm 2026. 

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân.

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội, nhiều nông dân ở tỉnh Vĩnh Long mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Không chỉ tạo sinh kế cho từng hộ gia đình, nguồn vốn ưu đãi còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế tập thể, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Ngày 21/6, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực, hướng về người nghèo, gia đình chính sách và học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn khu vực biên giới biển.

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Sáng 20/6, UBND phường Tân Phong (Lai Châu) tổ chức Ngày hội hái lê trong không khí rộn ràng của mùa quả chín. Đây là sự kiện ý nghĩa, không chỉ mở ra không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm sinh động mà còn là "cầu nối" đưa thương hiệu quả lê của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn phải xây dựng đội ngũ đủ năng lực để bộ máy mới vận hành hiệu quả.