'Bảo tàng sống' của đồng bào dân tộc Cao Lan

Dành cả cuộc đời để nghiên cứu, phục dựng, bảo tồn và truyền dạy văn hóa Cao Lan cho các thế hệ trẻ, đến nay, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn (79 tuổi, dân tộc Cao Lan, thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương, Tuyên Quang) đã truyền dạy được 4 thế hệ diễn viên biết hát, múa các bài hát múa dân tộc. Ngoài ra, ông còn nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca của đồng bào Cao Lan.

hat2-221225.jpg
Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn nghiên cứu các cuốn cổ của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Đặc biệt, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã 2 lần được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen vào các năm 2010 và 2017 vì có công giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ông còn được xem là "Bảo tàng sống" của đồng bào dân tộc Cao Lan, một trong những đại biểu vinh dự tham gia Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI.

Giữ hồn văn hóa dân tộc Cao Lan

Trong căn nhà sàn truyền thống của đồng bào Cao Lan được trang trí bằng những nhạc cụ truyền thống và vô số bằng khen, giấy khen, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn say sưa nói về những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào mình. Trong đó, hát Sình ca là niềm tự hào bậc nhất, linh hồn của người dân Cao Lan.

Theo Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hát Sình ca là thể loại dân ca trữ tình, nét sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, hấp dẫn, lâu đời của người Cao Lan. Sình ca là lối hát giao duyên giữa nam và nữ, hay tốp nam với tốp nữ. Nội dung các bài hát chất chứa tình yêu quê hương đất nước, tình yêu đôi lứa. Sình ca còn mang giá trị nhân văn sâu sắc, phản ánh đầy đủ, chân thực cuộc sống sinh động hiện tại và một khoảng riêng về thế giới tâm linh của người Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn biểu diễn trống sành nhạc cụ truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan.

Nghệ nhân Sầm Văn Dừn sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống hiếu học. Bố ông là cụ Sầm Ngọc Văn, là "thầy cúng" đã được cấp sắc và có uy tín lớn trong đồng bào tại thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương. Chính vì thế, ngay từ nhỏ, ông đã có cơ hội được tiếp cận, am hiểu các phong tục tập quán và thực hiện nghi lễ của dân tộc mình. Ở tuổi 20, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn đã có thể thực hiện các nghi lễ hàng ngày như lễ đặt tên con, lễ đặt pháp danh, lễ cúng mụ, lễ mừng cơm mới...

Trước những thay đổi của xã hội, chứng kiến sự mai một của nhiều giá trị văn hóa truyền thống, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn luôn trăn trở làm sao để văn hóa Cao Lan ngày càng được lan tỏa, phát huy, góp phần quan trọng trong việc cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Năm 1998, ông thành lập Đội văn nghệ thôn Mãn Hóa, ban đầu chỉ với ít thành viên tâm huyết, sau đó, thu hút đông đảo người dân ở nhiều thành phần, lứa tuổi tham gia. Đội văn nghệ của ông Dừn thường xuyên được mời biểu diễn phục vụ nhiều sự kiện quan trọng của tỉnh, đất nước, liên tục giành được những giải thưởng lớn tại hội thi, hội diễn toàn quốc.

Với mong muốn đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng và phù hợp thời đại mới, ông Dừn cùng Đội văn nghệ nghiên cứu, kết hợp các nghi lễ truyền thống với sân khấu hóa, tạo nên những tiết mục biểu diễn độc đáo, vừa giữ được nét truyền thống vốn có, vừa mang tính nghệ thuật cao.

Ngoài ra, ông còn mở các lớp dạy hát Sình ca, điệu múa truyền thống, cách sử dụng nhạc cụ dân tộc ngay tại nhà mình cho hàng trăm học viên thuộc mọi lứa tuổi. Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn tích cực tham gia cùng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang trong quá trình lập hồ sơ đề nghị và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa hát Sình ca của dân tộc Cao Lan vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thành công từ các tiết mục văn nghệ giúp ông Dừn có được sức ảnh hưởng lớn trong cộng đồng đồng bào dân tộc Cao Lan tại nơi ông đang sinh sống. Nhiều năm liền ông được bầu là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Qua hàng chục năm nghiên cứu, học hỏi, sưu tầm, gìn giữ và thực hành các di sản văn hóa truyền thống của dân tộc Cao Lan, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đang nắm giữ hơn 200 đầu sách cổ và 8 tập sách hát Sình ca cùng các nhạc cụ truyền thống như, trống sành, kèn pí lè, chũm chọe, sóc nhạc... Những cuốn sách này không chỉ ghi chép về quá trình thiên di, di cư, định cư, đấu tranh với tự nhiên và xã hội của người Cao Lan mà còn bao gồm sự tích, ca dao, tục ngữ, hò vè, truyện kể về những vị thần trong tín ngưỡng và nghi lễ quan trọng trong vòng đời của người Cao Lan.

Năm 2019, ông Sầm Văn Dừn được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân vì những cống hiến xuất sắc trong giữ gìn và phát huy Di sản văn hóa phi vật thể dân tộc. Năm 2022, Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn được UBND tỉnh Tuyên Quang vinh danh là một trong 10 "Công dân tiêu biểu" của tỉnh.

Trao truyền cho thế hệ sau

Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn quan niệm rằng, văn hóa truyền thống là hồn cốt của mỗi dân tộc, bản sắc riêng không thể trộn lẫn. Đối với dân tộc Cao Lan, những làn điệu Sình ca, điệu múa uyển chuyển, nghi lễ truyền thống, câu chuyện cổ tích, ca dao, tục ngữ… không chỉ là phương tiện để giao tiếp, giải trí mà còn là kho tàng tri thức, kinh nghiệm sống, sợi dây kết nối các thế hệ, hun đúc tình yêu quê hương, đất nước. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập và phát triển như hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo, hấp dẫn, mang lại lợi ích kinh tế cho cộng đồng.

Chị Nguyễn Thị Lâm, thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn và phát huy văn hóa bản sắc dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương (Tuyên Quang) cho biết, được sự hướng dẫn, chỉ dạy của Nghệ nhân Sầm Văn Dừn, hiện nay 100% thành viên Câu lạc bộ nói được tiếng Cao Lan, biết hát Sình ca, biết múa các điệu múa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan. Thế hệ trẻ đồng bào dân tộc Cao Lan luôn có ý thức gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình để truyền lại cho thế hệ sau.

hat1-221225.jpg
Anh Sầm Văn Đạo, con trai ông Sầm Văn Dừn, tiếp nối cha truyền dạy văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Cao Lan cho các thế hệ trẻ.

Tiếp tục thực hiện mong muốn của người cha, Nghệ nhân Ưu tú Sầm Văn Đạo - con trai Nghệ nhân Nhân dân Sầm Văn Dừn đã trở thành đời thứ 3 cùng cha truyền dạy, bảo tồn và tái hiện giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Cao Lan.

Hiện anh Đạo đang là Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Cao Lan, xã Phú Lương với hơn 50 thành viên tham gia. Thông qua câu lạc bộ, anh Đạo cùng các thành viên mang theo tiếng trống, điệu múa của dân tộc mình đến khắp bản làng có người Cao Lan sinh sống trong và ngoài tỉnh để truyền dạy cho lớp trẻ từng động tác, nhịp trống với mong muốn gieo vào họ niềm tự hào và tình yêu với cội nguồn.

Anh Sầm Văn Đạo cho biết, bản thân đã có 15 năm tham gia hoạt động giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Anh luôn tâm niệm, nếu không giữ gìn sau này con cháu sẽ không còn biết đến những nét đẹp của ông cha. Mỗi điệu múa, câu hát, nghi lễ không chỉ là biểu hiện văn hóa mà còn là cội rễ, linh hồn của dân tộc. Giữ gìn bản sắc không chỉ để biểu diễn cho hay mà còn gìn giữ ký ức, truyền lại niềm tự hào cho thế hệ mai sau.

Với uy tín cá nhân, sự am hiểu về phong tục, tập quán và là người trực tiếp thực hành văn hóa, tín ngưỡng của dân tộc mình, Nghệ nhân Sầm Văn Dừn chủ động, gương mẫu thực hiện và phối hợp cơ quan chức năng tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, loại bỏ hủ tục, lạc hậu, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội…/.

Có thể bạn quan tâm

Ấm áp ‘Tết Quân - Dân’ tại xã đảo Thạnh An

Ấm áp ‘Tết Quân - Dân’ tại xã đảo Thạnh An

Ngày 7/2, tại xã đảo Thạnh An, TP Hồ Chí Minh, Đảng ủy - Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh phối hợp với Đảng ủy, UBND, HĐND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã đảo Thạnh An tổ chức chương trình “Tết Quân - Dân” Xuân Bính Ngọ 2026 với chủ đề “Âm vang trùng khơi - ấm tình quân dân”. Sự kiện gồm nhiều hoạt động phong phú mang đậm nghĩa tình quân dân.

Nhịp sống mới hồi sinh nơi vùng lũ ở Khánh Hòa - Lâm Đồng

Nhịp sống mới hồi sinh nơi vùng lũ ở Khánh Hòa - Lâm Đồng

Cơn “Đại hồng thủy” lịch sử cuối năm vừa qua đã để lại thiệt hại khá nặng nề về tài sản, hạ tầng và đời sống sinh hoạt của người dân từ miền biển Khánh Hòa đến cao nguyên Lâm Đồng. Dẫu còn nhiều dấu tích chưa thể xóa đi sau hậu quả để lại khôn lường của thiên tai, bão lũ, nhưng ở những vùng từng ngập sâu trong bùn đất, người dân đã cùng nhau nỗ lực vượt qua khó khăn, hăng hái thi đua lao động sản xuất và nhịp sống mới đang hồi sinh nơi mảnh đất này.

Niềm vui ở vùng tâm lũ ngày giáp Tết

Niềm vui ở vùng tâm lũ ngày giáp Tết

Những ngày giáp Tết Nguyên đán năm 2026, người dân xã Hòa Thịnh (tỉnh Đắk Lắk) thêm nhiều niềm vui khi được các đơn vị, tổ chức, cá nhân trao nhiều phần quà ý nghĩa.

Xuân ấm nơi biên cương phía Tây Quảng Trị

Xuân ấm nơi biên cương phía Tây Quảng Trị

Ngày 6/2, tại xã biên giới Kim Phú, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, các sở, ngành, đơn vị, địa phương tổ chức chương trình “Xuân Biên phòng - Ấm lòng dân bản”.

Chăm lo Tết Bính Ngọ đủ đầy cho đồng bào bị ảnh hưởng thiên tai

Chăm lo Tết Bính Ngọ đủ đầy cho đồng bào bị ảnh hưởng thiên tai

Ngày 6/2, tại Thái Nguyên và Gia Lai đã diễn ra chương trình “Tết Nhân ái - Tết vì đồng bào vùng lũ” nhằm chăm lo cho người dân vùng bị ảnh hưởng thiên tai trước thềm Tết Nguyên đán Bính Ngọ, góp phần mang đến một cái Tết ấm áp, nghĩa tình cho người dân có hoàn cảnh khó khăn.

Ngọt ngào vị bưởi vùng cao Tràng Xá

Ngọt ngào vị bưởi vùng cao Tràng Xá

Những ngày cuối năm âm lịch, khi sương sớm còn bảng lảng trên triền đồi, triển núi, trên đất vùng cao Tràng Xá (Thái Nguyên) đã bắt đầu nhộn nhịp xe máy, ô tô chở bưởi về xuôi, báo hiệu Tết đang đến rất gần.

Nhộn nhịp chợ hoa Xuân phố núi Lai Châu

Nhộn nhịp chợ hoa Xuân phố núi Lai Châu

Chỉ còn chưa đầy hai tuần nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tại đại lộ Lê Lợi - một trong những con đường huyết mạch đẹp nhất phố núi biên cương Lai Châu đã khoác lên mình một tấm áo mới rực rỡ, đường phố đã biến thành một "rừng hoa" giữa trung tâm tỉnh.

Xuân sum vầy, Tết sẻ chia

Xuân sum vầy, Tết sẻ chia

Tại nhiều địa phương, các hoạt động thiết thực được tổ chức tại khu vực biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng như dành tặng bệnh nhân ung thư, góp phần tạo nên một mùa Xuân ấm áp, ý nghĩa.

Phát triển vùng gắn với nâng cao đời sống người dân ở khu vực biên giới

Phát triển vùng gắn với nâng cao đời sống người dân ở khu vực biên giới

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định yêu cầu “tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước”, đồng thời “đẩy mạnh liên kết vùng, nội vùng” và “tăng cường xây dựng và phát triển đồng bộ, chất lượng cao hệ thống kết cấu hạ tầng”, gắn với việc phát triển phù hợp “tiềm năng, lợi thế và điều kiện cụ thể của từng địa phương”.

Mệnh lệnh thôi thúc cán bộ trẻ dấn thân vào việc khó, việc mới

Mệnh lệnh thôi thúc cán bộ trẻ dấn thân vào việc khó, việc mới

Là vùng đất “phên dậu” nơi biên cương Tổ quốc, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn nhưng với niềm tin son sắt vào sự lãnh đạo của Đảng, bước vào kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Điện Biên tiếp tục phát huy truyền thống Điện Biên Phủ anh hùng với tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, chung sức, đồng lòng đưa Điện Biên phát triển “xanh - thông minh - bền vững”, trở thành tỉnh phát triển khá trong khu vực.

Xây dựng Phú Thọ trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô

Xây dựng Phú Thọ trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô

Sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tỉnh Phú Thọ đã nhanh chóng cụ thể hóa các định hướng chiến lược thành những chương trình, kế hoạch hành động đồng bộ, quyết liệt. Với phương châm xuyên suốt “lấy nhân dân làm trung tâm”, tỉnh xác định hành động thực chất, kết quả cụ thể và sự hài lòng của người dân là thước đo cao nhất của hiệu quả triển khai nghị quyết.

Tạo sức mạnh tổng hợp trên tuyến biên giới

Tạo sức mạnh tổng hợp trên tuyến biên giới

Lạng Sơn là tỉnh miền núi có đường biên giới dài hơn 231 km tiếp giáp với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc); có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng - an ninh, đồng thời là cửa ngõ giao thương lớn giữa Việt Nam và Trung Quốc với nhiều cửa khẩu. Cùng với sự phát triển của hoạt động xuất nhập khẩu, tình hình tội phạm trên tuyến biên giới Lạng Sơn cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý, bảo vệ biên giới.

Vùng biên Tây Ninh đặt niềm tin vào kỷ nguyên mới

Vùng biên Tây Ninh đặt niềm tin vào kỷ nguyên mới

Cùng cả nước phấn khởi kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và chào mừng thành công của Đại hội lần thứ XIV, niềm tin và khí thế mới trong cán bộ, đảng viên và nhân dân xã biên giới Hòa Hội, tỉnh Tây Ninh, cũng đang được lan tỏa. Niềm tin và khí thế mới có thể cảm nhận rõ rệt qua từng công trình, từng mô hình phát triển và trong cả những kỳ vọng rất cụ thể của người dân.

Nhộn nhịp làng hương trầm ngày cuối năm

Nhộn nhịp làng hương trầm ngày cuối năm

Những ngày áp Tết nguyên đán, người dân làng nghề làm hương trầm ở thôn Quyết Thắng, xã Bắc Trạch, tỉnh Quảng Trị lại tất bật, rộn ràng đóng gói sản phẩm để gửi đi các tỉnh xa. Niềm vui hiện rõ trên gương mặt mỗi người bởi đây cũng là thời điểm “thu hoạch” sau một năm chuẩn bị, thu gom hương liệu để làm nên những cây hương thơm đặc trưng phục vụ nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh ngày Tết.

Rộn ràng Xuân biên giới

Rộn ràng Xuân biên giới

Nhảy sạp, biểu diễn đàn đá, gói bánh chưng… cùng nhiều hoạt động chăm lo Tết đã tạo nên chương trình Xuân biên giới 2026 đầy ý nghĩa cho nhân dân khu vực biên giới tỉnh Đồng Nai nhân dịp Tết đến Xuân về. Chương trình do UBND tỉnh Đồng Nai tổ chức ngày 4/2, tại Khu di tích Tà Thiết (xã Lộc Thạnh, tỉnh Đồng Nai) với sự tham dự của đông đảo bạn trẻ và cán bộ, chiến sĩ các đơn vị lực lượng vũ trang trong tỉnh.

Ấm áp 'Xuân biên cương' nơi địa đầu Tổ quốc

Ấm áp 'Xuân biên cương' nơi địa đầu Tổ quốc

Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, dọc theo tuyến biên giới và hải đảo của tỉnh Quảng Ninh, chuỗi chương trình “Xuân biên cương - Tết thắm tình quân dân” và “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản” đã được tổ chức sôi nổi. Những hoạt động này không chỉ mang vật chất đến với đồng bào mà còn bồi đắp thêm "thế trận lòng dân" vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc.

Sắc Xuân vùng cao - Ấm tình đồng bào xứ Nghệ

Sắc Xuân vùng cao - Ấm tình đồng bào xứ Nghệ

Để góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số miền Tây Nghệ An trong dịp Tết cổ truyền của dân tộc, tại vùng đất biên cương Quế Phong, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An đã tổ chức Chương trình nghệ thuật và an sinh xã hội với chủ đề: Sắc Xuân vùng cao - Ấm tình đồng bào xứ Nghệ.

Chăm lo Tết cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số

Chăm lo Tết cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số

Ngày 4/2, nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, ông Lương Đức Minh, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Phú Thọ đã đến thăm hỏi, chúc Tết Ban Trụ trì, tăng, ni, phật tử chùa Bầu (phường Vĩnh Phúc) và người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã Tam Đảo, Đạo Trù.

Biên thùy rộn rã sắc Xuân

Biên thùy rộn rã sắc Xuân

Những ngày giáp Tết, vùng biên giới Tây Ninh dường như rộn ràng hơn bởi tiếng cười, ánh mắt rạng rỡ của bà con khi đón nhận những phần quà nghĩa tình. Không chỉ là gạo, bánh, nhu yếu phẩm hay tiền mặt, đó còn là hơi ấm của sự sẻ chia, là niềm tin để người dân nơi biên cương bước vào năm mới với hy vọng về một cái Tết đủ đầy, ấm áp hơn.

Giữ hồn Tết từ nồi bánh chưng quê

Giữ hồn Tết từ nồi bánh chưng quê

Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi tiết trời miền trung du Phú Thọ se lạnh, các làng nghề bánh chưng lại bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ sáng sớm đến đêm khuya, bếp lửa đỏ hồng luôn rực cháy, khói lam bảng lảng quyện cùng hương lá dong, mùi gạo nếp mới, tạo nên không gian đậm đặc “hương Tết” nơi làng quê Đất Tổ.

Xã vùng cao 'khát nước' kéo dài

Xã vùng cao 'khát nước' kéo dài

Xã Dũng Tiến, tỉnh Phú Thọ là xã vùng sâu, vùng xa, kinh tế đặc biệt khó khăn, chủ yếu nguồn thu từ phát triển, sản xuất nông nghiệp. Toàn xã có trên 4.200 hộ (khoảng 20.000 nhân khẩu) nhưng tình trạng thiếu nước sinh hoạt chiếm hơn 30%. Ngoài ra, việc thiếu nước tưới tiêu ảnh hưởng trực tiếp đến vụ mùa hàng năm. Cuộc sống, sinh kế của người dân nơi đây vì thế gặp không ít khó khăn, cần sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời.