Bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột

Bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột
Nhà đày Buôn Ma Thuột tọa lạc trên diện tích gần 2ha, tại phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Nhà đày Buôn Ma Thuột tọa lạc trên diện tích gần 2ha, tại phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Nhà đày Buôn Ma Thuột có diện tích gần 2 ha, có địa chỉ tại số 18 đường Tán Thuật, phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, được thực dân Pháp dựng lên từ những năm 1930 theo lối kiến trúc hình chữ U khép kín với sáu lao và một xà lim. Thực dân Pháp kỳ vọng, với Nhà đày Buôn Ma Thuột đặt ở nơi có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, núi rừng hoang vu, cách trở về địa lý, chế độ thực dân sẽ dễ dàng theo dõi, giám sát, giam giữ, tra tấn tù nhân. Đồng thời, lợi dụng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, sự khác biệt về ngôn ngữ “làm bình phong” để chế độ thực dân chia cắt mối liên hệ giữa những đảng viên cộng sản bị bắt, bị xử án nặng ở các tỉnh Trung Kỳ với với đồng bào Ê Đê, M’nông, Gia Rai tại địa phương và phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp đang lên lúc bấy giờ.
Tù nhân nữ bị giam cầm tại nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Tù nhân nữ bị giam cầm tại nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Theo Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk), từ năm 1930 – 1945, có hơn 3.500 tù chính trị bị giam giữ, đày ải ở Nhà đày Buôn Ma Thuột. Ngoài việc bị đàn áp, tra tấn dã man, người tù còn bị bóc lột về sức lao động, xây dựng nơi giam giữ chính mình, làm nô dịch xây dựng các công trình giao thông; phục vụ mưu đồ khai thác tài nguyên, biến Đắk Lắk thành hậu cứ quân sự quan trọng của thực dân Pháp ở Tây Nguyên, Nam Việt Nam và Đông Dương. Mặc dù bị giam giữ trong điều kiện khắc nghiệt, bị tra tấn dã man nhưng thủ đoạn tàn bạo của chính quyền thực dân không thể đè bẹp ý chí kiên cường, bất khuất của những chiến sỹ yêu nước. Tại Nhà đày Buôn Ma Thuột, những người tù cộng sản đã đoàn kết, vượt qua nỗi đau về thể xác, tinh thần, tổ chức nhiều cuộc đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của thực dân Pháp; kiên trì học tập, giác ngộ cách mạng, biến nhà đày thành trường học văn hóa, chính trị. Cuối năm 1940, một tổ chức bí mật  với tên gọi “Lực lượng trung kiên” được thành lập trong nhà đày. Đây là Chi bộ Đảng đầu tiên ra đời ở Đắk Lắk không những góp phần thống nhất sự lãnh đạo của Đảng trong nhà đày mà còn tạo điều kiện thuận lợi đưa cuộc vận động cách mạng ở Đắk Lắk phát triển thêm một bước mới, làm tiền đề cho thắng lợi của Cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945 ở Đắk Lắk và những thắng lợi quan trọng của cách mạng Việt Nam.
Lính khố xanh tra tấn những chiến sỹ tù cách mạng bị chúng bắt giam. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Lính khố xanh tra tấn những chiến sỹ tù cách mạng bị chúng bắt giam.
Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Mai Hùng, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia: “Nhà đày Buôn Ma Thuột có giá trị lịch sử đặc biệt trong cơ tầng, hệ thống nhà tù, nhà đày ở nước ta. Nhà đày là biểu tượng của ý chí kiên cường, bất khuất, là niềm tin tất thắng vào thắng lợi của các chiến sỹ cách mạng bị bắt tù đày của cách mạng Việt Nam. Trong số hàng ngàn tù nhân bị giam giữ, đầy ải tại đây, nhiều chiến sỹ cộng sản như: Nguyễn Chí Thanh, Võ Chí Công, Tố Hữu, Phan Đăng Lưu, Hồ Tùng Mậu… sau khi thoát khỏi nhà đày trở về tiếp tục hoạt động cách mạng và trở thành những cán bộ chủ chốt, giữ các vị trí quan trọng của Đảng, Nhà nước”. Từ năm 1954 - 1975, đế quốc Mỹ đã sử dụng lại Nhà đày Buôn Ma Thuột và xây dựng một bức tường ngăn đôi nhà đày, một bên là trung tâm cải huấn, một bên là kho quân nhu; đồng thời mở hai cổng mới ở phía Tây của nhà đày, xây thêm nhà Quốc thái dân an, nhà nguyện, phòng biệt giam, nhà lao nữ… phục vụ mưu đồ giam giữ và tra khảo tù nhân.
Còng chân tù nhân. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Còng chân tù nhân. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Lê Ngọc Quế cho biết: Nhà đày Buôn Ma Thuột được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đặc cách xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia tháng 7/1980 và được trùng tu hai lần vào các năm 1992 và 2006. Đến nay di tích vẫn giữ nguyên vẹn mô hình kiến trúc cũ gồm: cổng, xà lim, lao, nhà làm việc của quản ngục, bệnh xá, nhà bếp và tường rào. Hiện nay, Nhà đày được đưa vào khai thác, phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của nhân dân và du khách. Từ năm 2015 đến nay, di tích đã đón 47.000 lượt du khách trong và ngoài nước đến thăm quan, nghiên cứu lịch sử. Tuy nhiên, một số hạng mục công trình Nhà đày Buôn Ma Thuột đã bị xuống cấp, hiện vật được sưu tầm còn khá ít; cổng phía Tây thời Pháp đang bị người dân lấn chiếm, khiến di tích chưa thể phát huy hết giá trị. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Đặng Gia Duẩn: Nhà đày Buôn Ma Thuột nằm giữa trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột là “địa chỉ đỏ” thu hút người dân và du khách đến tham quan trong những năm qua. Về định hướng bảo tồn, phát huy giá trị của di tích, ngoài việc tiếp tục tham vấn ý kiến đóng góp của các nhà nghiên cứu, nhân chứng lịch sử, sưu tầm tài liệu, hiện vật bổ sung cho di tích, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đang khẩn trương thực hiện Đề án tu bổ, tôn tạo Nhà đày với nhiều hạng mục sửa, chữa xà lim thời Pháp, Mỹ, Lao 1, Lao 2… cải tạo cổng thời Pháp, Mỹ, sưu tầm, phục chế hiện vật, tư liệu, hình ảnh. Sau khi đề án hoàn thành, tỉnh sẽ đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thực hiện Đề án bảo tồn, tôn tạo di tích theo nguyên giá trị lịch sử, kiến trúc, cảnh quan cũ. Về định hướng phát huy giá trị của di tích gắn với phát triển du lịch, UBND tỉnh Đắk Lắk sẽ đẩy mạnh phát triển du lịch Nhà đày theo hướng liên kết với tuyến du lịch tham quan tìm hiểu về di tích lịch sử Đình Lạc Giao, Bảo tàng dân tộc học, Nhà đày Buôn Ma Thuột… Qua đó, xây dựng Nhà đày Buôn Ma Thuột trở thành điểm đến tham quan, tìm hiểu về lịch sử không thể bỏ qua khi du khách đến du lịch Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk.
Các dụng cụ gắn liền với đời sống của các chiến sỹ cách mạng bị giam cầm ở nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Các dụng cụ gắn liền với đời sống của các chiến sỹ cách mạng bị giam cầm ở nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Lý, Viện Nghiên cứu văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, muốn bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột tỉnh Đắk Lắk cần “khai thác và phát huy hiệu quả giá trị” của di tích. Cụ thể: Ngoài việc khoanh vùng bảo vệ tổng thể di tích, về không gian, kiến trúc, hiện vật, tỉnh Đắk Lắk cần xây dựng kế hoạch, khai thác, phát huy được các giá trị của di tích với nhiều hình thức khác nhau phù hợp với với cuộc sống đương đại hiện nay như tổ chức giới thiệu cho học sinh, sinh viên, bộ đội hiểu được giá trị lịch sử của Nhà đày; khai thác du lịch tại Nhà đày theo hướng “du lịch di sản, lịch sử”; áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, bảo tồn hiện vật; xây dựng phim tư liệu, phỏng vấn nhân chứng… Đồng thời, cần tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm tài liệu, hiện vật về Nhà đày không chỉ ở Việt Nam mà còn ở Pháp để khai thác, phát huy hiệu quả, toàn diện hơn về giá trị của di tích. Với những giá trị vốn có, Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột sẽ trở thành điểm nhấn văn hóa, “địa chỉ đỏ” để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thể hệ hôm nay và mai sau, góp phần bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, phát triển du lịch địa phương.
Phạm Cường

Có thể bạn quan tâm

Gieo mùa hoa, hẹn mùa hội trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Gieo mùa hoa, hẹn mùa hội trên Cao nguyên đá Đồng Văn

Trên những triền núi vừa đi qua mùa ngô, người dân các xã vùng cao tỉnh Tuyên Quang lại bắt đầu làm đất, lên luống, gieo xuống những hạt tam giác mạch nhỏ bé, chuẩn bị cho Lễ hội Hoa tam giác mạch lần thứ XII với chủ đề “Âm vang miền đá”.

Những trải nghiệm độc đáo từ dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi

Những trải nghiệm độc đáo từ dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi

Phía Tây tỉnh Lâm Đồng đang sở hữu một không gian tự nhiên đặc biệt, nơi những dấu tích núi lửa hàng triệu năm tuổi cùng hệ thống hang động, rừng nguyên sinh, hồ, thác và những giá trị văn hóa lâu đời của các dân tộc bản địa. Từ những giá trị tưởng như chỉ dành cho nghiên cứu khoa học, địa chất đang dần trở thành nền tảng để địa phương hình thành những sản phẩm du lịch trải nghiệm khác biệt.

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Từ tháng 9 đến đầu tháng 10 hằng năm, vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai lại bước vào “mùa vàng” đẹp nao lòng với những thửa ruộng bậc thang chín rộ, tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng và check in, chụp ảnh.

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi (Động Sơn Mộc Hương) ở phường Mộc Sơn, là một Danh lam thắng cảnh tự nhiên, Di chỉ khảo cổ và cũng là Di tích lịch sử kháng chiến của tỉnh Sơn La. Tên gọi Hang Dơi xuất phát từ việc nơi đây có rất nhiều dơi sinh sống. Hiện nay, mặc dù dơi không còn nhiều như trước nhưng vẫn có những đàn dơi trú ngụ tại đây.

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh, Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa, du lịch, nông nghiệp, xúc tiến thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương. Thành công từ Lễ hội tạo tiền đề quan trọng để tỉnh từng bước xây dựng, đưa Lễ hội Sầu riêng trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng trong những năm tới.

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Với lợi thế biển đẹp, cảnh quan hoang sơ cùng hệ thống di sản văn hóa, du lịch phía Đông Đắk Lắk đang có nhiều chuyển biến tích cực. Việc tăng cường kết nối giữa điểm đến, doanh nghiệp, làng nghề và cộng đồng đang mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), xã Hiệp Lực (tỉnh Thái Nguyên) đã tưng bừng tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao với chủ đề “Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên”. Sự kiện mang đến không gian trải nghiệm văn hóa độc đáo, tràn ngập sức sống giữa thiên nhiên khoáng đạt.

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, sáng nay (1/9), UBND xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên tổ chức khai trương hoạt động du lịch tại Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc và Cột cờ A Pa Chải.

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, tối 31/8, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu và Đêm hội Thổ cẩm quốc tế Sơn La năm 2026 với chủ đề "Dệt di sản hòa giao sắc màu".

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Cao nguyên La Vuông (phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) nằm ở độ cao trên 700 m so với mực nước biển, sở hữu lợi thế về cảnh quan và giao thông kết nối. Đây là điều kiện thuận lợi để phường Hoài Nhơn Bắc từng bước khai thác du lịch trải nghiệm, gắn với cộng đồng và bảo vệ cảnh quan tự nhiên.

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Từng được gọi là “Mường quên lãng”, Mường Lựm thuộc xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La nay đang dần được đánh thức. Từ những phiên chợ vùng cao rộn ràng sắc màu, những sản vật mang hương vị núi rừng, đến di tích lịch sử, hồ nước giữa rừng nguyên sinh…, tất cả đang mở ra những câu chuyện mới về một điểm đến giàu tiềm năng trên hành trình khám phá vùng đất Sơn La.

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Sau hợp nhất, không gian du lịch Tuyên Quang được mở rộng từ miền quê cách mạng Tân Trào, hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và miền biên cương Lũng Cú.

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Chiều 28/8, tại TP Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức Hội nghị “Thái Nguyên - Điểm đến xanh cho du khách quốc tế” nhằm quảng bá, giới thiệu văn hóa, điểm đến, sản phẩm du lịch, tạo cầu nối cho doanh nghiệp du lịch - lữ hành mở rộng thị trường và thu hút du khách quốc tế đến địa phương.

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai phối hợp với Công ty Cổ phần IGB đã nghiên cứu, phát triển Ứng dụng Du lịch thông minh Lào Cai Tour trên các nền tảng số.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Từ hạt cà phê trên những triền đồi Khe Sanh, gói gạo quê giữa cánh đồng Hải Lăng đến chai nước mắm của làng biển hay sản vật trong những bản làng Bru - Vân Kiều, Pa Kô, Quảng Trị đang tìm cách gia tăng giá trị nông sản bằng du lịch. Khi du khách bước vào vùng nguyên liệu, gặp người làm ra sản phẩm và trải nghiệm đời sống bản địa, nông sản không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành câu chuyện của một vùng đất.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Quảng Trị có lợi thế đa dạng về cảnh quan, hệ sinh thái, nông sản và văn hóa bản địa, từ những cánh đồng vùng đồng bằng, làng biển đến những đồi cà phê, bản làng dưới chân Trường Sơn. Những giá trị ấy đang được nhiều địa phương từng bước chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân và nâng cao giá trị nông sản.