Bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột

Bảo tồn, phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột
Nhà đày Buôn Ma Thuột tọa lạc trên diện tích gần 2ha, tại phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Nhà đày Buôn Ma Thuột tọa lạc trên diện tích gần 2ha, tại phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Nhà đày Buôn Ma Thuột có diện tích gần 2 ha, có địa chỉ tại số 18 đường Tán Thuật, phường Tự An, thành phố Buôn Ma Thuột, được thực dân Pháp dựng lên từ những năm 1930 theo lối kiến trúc hình chữ U khép kín với sáu lao và một xà lim. Thực dân Pháp kỳ vọng, với Nhà đày Buôn Ma Thuột đặt ở nơi có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, núi rừng hoang vu, cách trở về địa lý, chế độ thực dân sẽ dễ dàng theo dõi, giám sát, giam giữ, tra tấn tù nhân. Đồng thời, lợi dụng vùng đồng bào dân tộc thiểu số, sự khác biệt về ngôn ngữ “làm bình phong” để chế độ thực dân chia cắt mối liên hệ giữa những đảng viên cộng sản bị bắt, bị xử án nặng ở các tỉnh Trung Kỳ với với đồng bào Ê Đê, M’nông, Gia Rai tại địa phương và phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp đang lên lúc bấy giờ.
Tù nhân nữ bị giam cầm tại nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Tù nhân nữ bị giam cầm tại nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Theo Phòng Quản lý di sản văn hóa (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk), từ năm 1930 – 1945, có hơn 3.500 tù chính trị bị giam giữ, đày ải ở Nhà đày Buôn Ma Thuột. Ngoài việc bị đàn áp, tra tấn dã man, người tù còn bị bóc lột về sức lao động, xây dựng nơi giam giữ chính mình, làm nô dịch xây dựng các công trình giao thông; phục vụ mưu đồ khai thác tài nguyên, biến Đắk Lắk thành hậu cứ quân sự quan trọng của thực dân Pháp ở Tây Nguyên, Nam Việt Nam và Đông Dương. Mặc dù bị giam giữ trong điều kiện khắc nghiệt, bị tra tấn dã man nhưng thủ đoạn tàn bạo của chính quyền thực dân không thể đè bẹp ý chí kiên cường, bất khuất của những chiến sỹ yêu nước. Tại Nhà đày Buôn Ma Thuột, những người tù cộng sản đã đoàn kết, vượt qua nỗi đau về thể xác, tinh thần, tổ chức nhiều cuộc đấu tranh chống lại chế độ hà khắc của thực dân Pháp; kiên trì học tập, giác ngộ cách mạng, biến nhà đày thành trường học văn hóa, chính trị. Cuối năm 1940, một tổ chức bí mật  với tên gọi “Lực lượng trung kiên” được thành lập trong nhà đày. Đây là Chi bộ Đảng đầu tiên ra đời ở Đắk Lắk không những góp phần thống nhất sự lãnh đạo của Đảng trong nhà đày mà còn tạo điều kiện thuận lợi đưa cuộc vận động cách mạng ở Đắk Lắk phát triển thêm một bước mới, làm tiền đề cho thắng lợi của Cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám năm 1945 ở Đắk Lắk và những thắng lợi quan trọng của cách mạng Việt Nam.
Lính khố xanh tra tấn những chiến sỹ tù cách mạng bị chúng bắt giam. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Lính khố xanh tra tấn những chiến sỹ tù cách mạng bị chúng bắt giam.
Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Phạm Mai Hùng, Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia: “Nhà đày Buôn Ma Thuột có giá trị lịch sử đặc biệt trong cơ tầng, hệ thống nhà tù, nhà đày ở nước ta. Nhà đày là biểu tượng của ý chí kiên cường, bất khuất, là niềm tin tất thắng vào thắng lợi của các chiến sỹ cách mạng bị bắt tù đày của cách mạng Việt Nam. Trong số hàng ngàn tù nhân bị giam giữ, đầy ải tại đây, nhiều chiến sỹ cộng sản như: Nguyễn Chí Thanh, Võ Chí Công, Tố Hữu, Phan Đăng Lưu, Hồ Tùng Mậu… sau khi thoát khỏi nhà đày trở về tiếp tục hoạt động cách mạng và trở thành những cán bộ chủ chốt, giữ các vị trí quan trọng của Đảng, Nhà nước”. Từ năm 1954 - 1975, đế quốc Mỹ đã sử dụng lại Nhà đày Buôn Ma Thuột và xây dựng một bức tường ngăn đôi nhà đày, một bên là trung tâm cải huấn, một bên là kho quân nhu; đồng thời mở hai cổng mới ở phía Tây của nhà đày, xây thêm nhà Quốc thái dân an, nhà nguyện, phòng biệt giam, nhà lao nữ… phục vụ mưu đồ giam giữ và tra khảo tù nhân.
Còng chân tù nhân. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Còng chân tù nhân. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Trưởng phòng Quản lý di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Lê Ngọc Quế cho biết: Nhà đày Buôn Ma Thuột được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đặc cách xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia tháng 7/1980 và được trùng tu hai lần vào các năm 1992 và 2006. Đến nay di tích vẫn giữ nguyên vẹn mô hình kiến trúc cũ gồm: cổng, xà lim, lao, nhà làm việc của quản ngục, bệnh xá, nhà bếp và tường rào. Hiện nay, Nhà đày được đưa vào khai thác, phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của nhân dân và du khách. Từ năm 2015 đến nay, di tích đã đón 47.000 lượt du khách trong và ngoài nước đến thăm quan, nghiên cứu lịch sử. Tuy nhiên, một số hạng mục công trình Nhà đày Buôn Ma Thuột đã bị xuống cấp, hiện vật được sưu tầm còn khá ít; cổng phía Tây thời Pháp đang bị người dân lấn chiếm, khiến di tích chưa thể phát huy hết giá trị. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk Đặng Gia Duẩn: Nhà đày Buôn Ma Thuột nằm giữa trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột là “địa chỉ đỏ” thu hút người dân và du khách đến tham quan trong những năm qua. Về định hướng bảo tồn, phát huy giá trị của di tích, ngoài việc tiếp tục tham vấn ý kiến đóng góp của các nhà nghiên cứu, nhân chứng lịch sử, sưu tầm tài liệu, hiện vật bổ sung cho di tích, UBND tỉnh Đắk Lắk cũng đang khẩn trương thực hiện Đề án tu bổ, tôn tạo Nhà đày với nhiều hạng mục sửa, chữa xà lim thời Pháp, Mỹ, Lao 1, Lao 2… cải tạo cổng thời Pháp, Mỹ, sưu tầm, phục chế hiện vật, tư liệu, hình ảnh. Sau khi đề án hoàn thành, tỉnh sẽ đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thực hiện Đề án bảo tồn, tôn tạo di tích theo nguyên giá trị lịch sử, kiến trúc, cảnh quan cũ. Về định hướng phát huy giá trị của di tích gắn với phát triển du lịch, UBND tỉnh Đắk Lắk sẽ đẩy mạnh phát triển du lịch Nhà đày theo hướng liên kết với tuyến du lịch tham quan tìm hiểu về di tích lịch sử Đình Lạc Giao, Bảo tàng dân tộc học, Nhà đày Buôn Ma Thuột… Qua đó, xây dựng Nhà đày Buôn Ma Thuột trở thành điểm đến tham quan, tìm hiểu về lịch sử không thể bỏ qua khi du khách đến du lịch Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk.
Các dụng cụ gắn liền với đời sống của các chiến sỹ cách mạng bị giam cầm ở nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Các dụng cụ gắn liền với đời sống của các chiến sỹ cách mạng bị giam cầm ở nhà đày. Ảnh: Phạm Cường-TTXVN
Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Lý, Viện Nghiên cứu văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, muốn bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột tỉnh Đắk Lắk cần “khai thác và phát huy hiệu quả giá trị” của di tích. Cụ thể: Ngoài việc khoanh vùng bảo vệ tổng thể di tích, về không gian, kiến trúc, hiện vật, tỉnh Đắk Lắk cần xây dựng kế hoạch, khai thác, phát huy được các giá trị của di tích với nhiều hình thức khác nhau phù hợp với với cuộc sống đương đại hiện nay như tổ chức giới thiệu cho học sinh, sinh viên, bộ đội hiểu được giá trị lịch sử của Nhà đày; khai thác du lịch tại Nhà đày theo hướng “du lịch di sản, lịch sử”; áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý, bảo tồn hiện vật; xây dựng phim tư liệu, phỏng vấn nhân chứng… Đồng thời, cần tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm tài liệu, hiện vật về Nhà đày không chỉ ở Việt Nam mà còn ở Pháp để khai thác, phát huy hiệu quả, toàn diện hơn về giá trị của di tích. Với những giá trị vốn có, Di tích quốc gia đặc biệt Nhà đày Buôn Ma Thuột sẽ trở thành điểm nhấn văn hóa, “địa chỉ đỏ” để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thể hệ hôm nay và mai sau, góp phần bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, phát triển du lịch địa phương.
Phạm Cường

Có thể bạn quan tâm

Vẻ đẹp mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Vẻ đẹp mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Không chỉ níu chân du khách, bởi khí hậu mát mẻ trong lành, những mùa hoa rực rỡ và cảnh sắc thiên nhiên thơ mộng, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, những ngày này còn khoác lên mình chiếc áo vàng cam đầy quyến rũ. Những vườn hồng sai trĩu quả, với từng chùm quả chín vàng đung đưa trong nắng mùa thu, tạo nên một khung cảnh đẹp như bức tranh cổ tích.

Du lịch Hà Nội lập kỷ lục đón hơn 30 triệu khách

Du lịch Hà Nội lập kỷ lục đón hơn 30 triệu khách

Từ đầu năm đến hết tháng 10, ngành du lịch Thủ đô đã lập kỷ lục đón 30,36 triệu lượt khách du lịch. Trong hai tháng cuối năm, Hà Nội tiếp tục là một trong những điểm đến hấp dẫn hàng đầu cả nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.

Cảnh báo rủi ro đặt Tour du lịch 'chui'

Cảnh báo rủi ro đặt Tour du lịch 'chui'

Thời gian qua, du lịch Tuyên Quang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ và nhiều chuyển biến tích cực, nổi bật với lượng khách tăng cao và các hoạt động kích cầu sôi động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm và nâng cao đời sống nhân dân.

Ẩm thực mở lối kết nối du lịch

Ẩm thực mở lối kết nối du lịch

Từ những món ăn gắn với đời sống đồng bào đến các sản vật mang dấu ấn vùng miền, Tuyên Quang đang hướng tới khai thác giá trị văn hóa ẩm thực để làm phong phú trải nghiệm và tăng sức hấp dẫn của điểm đến.

Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng tại các buôn làng Tây Nguyên

Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng tại các buôn làng Tây Nguyên

Phát triển du lịch cộng đồng tại các buôn làng dân tộc M’Nông ở Tây Nguyên giữ vai trò thiết yếu trong việc cải thiện sinh kế người dân và bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa. Mặc dù đã đạt được những bước tiến tích cực ban đầu, song thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn, thách thức.

Dốc Thẩm Mã nhộn nhịp mùa du lịch Cao nguyên đá

Dốc Thẩm Mã nhộn nhịp mùa du lịch Cao nguyên đá

Mùa thu cũng là thời điểm du lịch Cao nguyên đá trở nên sôi động, Dốc Thẩm Mã (Tuyên Quang) nhộn nhịp đón du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, khám phá. Không chỉ bị cuốn hút bởi cảnh sắc núi non hùng vĩ, những thảm hoa tam giác mạch thơ mộng, du khách còn hào hứng trải nghiệm các hoạt động văn hóa truyền thống, cảm nhận sức hấp dẫn riêng có của vùng đất cực Bắc Tổ quốc.

Những cung đường níu chân du khách ở Lào Cai

Những cung đường níu chân du khách ở Lào Cai

Từ những thửa ruộng bậc thang mùa vàng, những nếp nhà sàn, đồi chè Shan tuyết, cung đường di sản văn hóa ruộng bậc thang tại tỉnh Lào Cai đang được định hình và mang đến hành trình trải nghiệm nhiều sắc thái cho du khách.

Khơi nguồn lực phát triển du lịch

Khơi nguồn lực phát triển du lịch

Hội tụ di sản lịch sử cách mạng, cảnh quan núi đá, hồ sinh thái và nền văn hóa đa dạng của các dân tộc, Tuyên Quang có điều kiện hình thành những hành trình du lịch giàu trải nghiệm.

Xà Phìn - mùa vàng bên mái rêu

Xà Phìn - mùa vàng bên mái rêu

Tháng 10, Xà Phìn (Tuyên Quang) khoác lên mình sắc vàng óng của mùa lúa chín, nổi bật giữa núi rừng Tây Côn Lĩnh. Những thửa ruộng bậc thang uốn lượn bên mái nhà sàn phủ rêu xanh tạo nên bức tranh vùng cao đẹp mê hoặc và bình yên.

Thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch Tây Bắc

Thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch Tây Bắc

Sáng 16/10, tại Quảng trường Golden Field, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai tổ chức khai mạc Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP nhằm giới thiệu những giá trị nổi bật về du lịch, văn hóa và sản vật của Lào Cai cùng các địa phương khu vực Tây Bắc, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm và thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch.

Sắc hoa tam giác mạch dưới chân Cột cờ Tổ quốc

Sắc hoa tam giác mạch dưới chân Cột cờ Tổ quốc

Những ngày đầu tháng 10, vùng đất dưới chân Cột cờ quốc gia Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang) bước vào mùa hoa đẹp nhất trong năm, thu hút du khách tìm về thưởng ngoạn cảnh sắc, khám phá văn hóa và trải nghiệm cuộc sống của đồng bào vùng cao. Với khoảng 70ha tam giác mạch cùng không gian du lịch đang tiếp tục được chỉnh trang, làm mới, Lũng Cú hứa hẹn trở thành điểm hẹn hấp dẫn trong mùa du lịch cuối năm 2026.

Thác Bản Giốc - bản hùng ca non nước Cao Bằng

Thác Bản Giốc - bản hùng ca non nước Cao Bằng

Thác Bản Giốc (xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng) được ví như “viên ngọc” trên chiếc “vương miện” du lịch Cao Bằng. Với cảnh vật nên thơ và hùng vĩ, mỗi năm Thác Bản Giốc thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách đến tham quan, để lắng nghe "hơi thở" của đá và nước, để cảm nhận vẻ đẹp bất tận của non nước vùng biên cương phía Bắc Tổ quốc.

Nơi thời gian dừng lại cùng kiến trúc Chăm cổ

Nơi thời gian dừng lại cùng kiến trúc Chăm cổ

Nổi bật trên ngọn đồi Trầu, phường Đô Vinh, tỉnh Khánh Hòa là những ngọn tháp gạch đỏ Po Klong Garai. Qua nhiều thế kỷ, quần thể kiến trúc này vẫn lưu giữ dấu ấn nghệ thuật Chăm, cũng là nơi cộng đồng người Chăm tiếp nối các nghi lễ tín ngưỡng, gìn giữ ký ức văn hóa.