Những nghiên cứu do các nhà khoa học Brazil, Thụy Điển và Vương quốc Anh thực hiện gần đây khẳng định khả năng "miễn dịch kép", chỉ việc có kháng thể sau khi tiêm mắc COVID-19 và tiêm vaccine - có thể duy trì hiệu quả phòng bệnh cao trong ít nhất 6 đến 8 tháng.
Nhân viên y tế tiêm vaccine ngừa COVID-19 cho người dân tại Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo các nhà khoa học, chính phủ các nước có thể dựa vào phát hiện trên để đưa ra những chính sách về tiêm chủng hoặc hộ chiếu vaccine. Kết quả nghiên cứu trên đồng thời cũng phản bác những ý kiến trước đó cho rằng những người đã từng mắc COVID-19 không được "hưởng lợi" gì từ việc tiêm chủng.
Ông Julio Croda - một chuyên gia về dịch tễ học và các bệnh truyền nhiễm thuộc Quỹ Oswaldo Cruz ở thành phố Rio de Janeiro (Brazil) - cùng các cộng sự đã xem xét các dữ liệu về những trường hợp đã tiêm chủng và mắc COVID-19 ở Brazil. Họ phát hiện ra rằng trong khoảng thời gian từ tháng 2/2020 đến tháng 11/2021, những người từng mắc COVID-19 và sau đó được tiêm một mũi vaccine của Pfizer/BioNTech, AstraZeneca, SinoVac hoặc Johnson & Johnson đã giảm được khoảng 45% nguy cơ tái nhiễm. Trong khi đó, việc hoàn tất phác đồ tiêm chủng cơ bản của các loại vaccine 2 liều có thể ngăn ngừa 65% nguy cơ tái nhiễm và hơn 80% các trường hợp có nguy cơ chuyển bệnh nặng.
Một số cơ quan chức năng dựa vào tình trạng từng mắc COVID-19 để quyết định việc cho phép các cá nhân được tới những địa điểm công cộng như nhà hát hoặc nhà hàng, tuy nhiên những cơ quan khác lại yêu cầu người dân cần có giấy chứng nhận tiêm chủng. Ông Peter Nordström - một nhà dịch tễ học thuộc trường Đại học Umeå ở Thụy Điển - cho biết sự phân biệt này đã thúc đẩy ông cùng các đồng nghiệp thực hiện nghiên cứu về vấn đề liên quan. Xem xét hồ sơ do Cơ quan Y tế Công cộng Thụy Điển thu thập trong khoảng thời gian từ tháng 3/2020 đến tháng 10/2021, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng những người dân Thụy Điển từng nhiễm SARS-CoV-2 có nguy cơ tái mắc COVID-19 thấp hơn 95% so với những người không có khả năng miễn dịch, trong khi khả năng tự bảo vệ của họ cũng tăng lên trong 3 tháng sau khi nhiễm virus và kéo dài cho đến ít nhất 20 tháng sau khi khỏi bệnh. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng một liều vaccine ngừa COVID-19 sẽ giúp giảm khoảng 50% nguy cơ mắc bệnh, trong khi liều vaccine thứ hai sẽ giúp ổn định khả năng bảo vệ tăng cường trong 6 tháng sau khi tiêm chủng.
Mặc dù việc tiêm chủng giúp cơ thể gia tăng khả năng tự bảo vệ, nhưng ông Nordström cho rằng cơ chế miễn dịch có được sau khi mắc bệnh cũng là yếu tố đáng xem xét. Ông khuyến nghị: “Có lẽ chúng ta nên có hộ chiếu miễn dịch thay vì hộ chiếu vaccine. Theo đó, bạn được coi là miễn dịch - và ít có khả năng truyền bệnh hơn - nếu bạn đã được tiêm chủng đầy đủ, hoặc bạn đã từng được ghi nhận việc mắc bệnh trước đó”.
Ở một nghiên cứu khác, nhà dịch tễ học Victoria Hall thuộc Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh cùng các đồng nghiệp đã theo dõi tình trạng mắc COVID-19 ở hàng nghìn nhân viên y tế, trong khoảng thời gian từ tháng 3/2020 đến tháng 9/2021. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng những lần mắc bệnh trước đó đã giúp ngăn chặn hơn 80% nguy cơ tái mắc COVID-19 trong cùng năm đó, nhưng khả năng bảo vệ đã giảm xuống còn khoảng 70% sau thời gian 1 năm. Những người được tiêm 2 mũi vaccine của Pfizer/BioNTech hoặc AstraZeneca sau khi mắc COVID-19 có khả năng tự bảo vệ ở mức gần như 100% trong ít nhất 6 đến 8 tháng sau mũi tiêm thứ hai.
Bà Hall nêu rõ: “Khả năng bảo vệ giảm dần theo thời gian sau khi tiêm phòng và cả sau khi nhiễm bệnh, nhưng vẫn ở mức cao liên tục ở những người có cơ chế miễn dịch kép".
Đánh giá về các nhận định trên, ông Dan Barouch - một nhà virus học tại Trung tâm Y tế Beth Israel Deaconess ở Boston (Massachusetts, Mỹ) cho biết những phát hiện này phù hợp với các nghiên cứu được công bố trước đó. Ông khẳng định: “Tiêm phòng sau khi mắc bệnh, hoặc mắc bệnh sau khi tiêm phòng, tạo ra các phản ứng kháng thể đặc biệt mạnh mẽ". Tuy nhiên, ông Barouch cũng lưu ý rằng cả 3 nghiên cứu nêu trên đều dựa trên những dữ liệu thu thập trước khi biến thể Omicron xuất hiện, do đó, giới khoa học vẫn cần thực hiện thêm các nghiên cứu trong tình hình mới.
Thanh Phương
