Đối với người dân tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và người dân lớn tuổi, việc sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại thông minh hay máy tính để nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến gặp không ít khó khăn.
Trong bối cảnh đó, các tổ công nghệ số cộng đồng tại Quảng Ngãi được thành lập theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia" đã và đang phát huy tốt vai trò trong việc hướng dẫn, hỗ trợ; qua đó, giúp tăng tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến, giảm thời gian và chi phí đi lại cho người dân.
Từ đồng bào dân tộc thiểu số…
Thôn Vi Glơng (xã Kon Plông) có 150 hộ, 470 nhân khẩu, 100% là người Mơ Nâm (một nhánh của dân tộc Xơ Đăng). Thực hiện Nghị quyết 57, tổ công nghệ số cộng đồng của thôn được thành lập với 5 thành viên do Bí thư Chi bộ thôn làm tổ trưởng. Ông A Thảo, Bí thư Chi bộ thôn Vi Glơng cho biết, các thành viên của tổ thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, hướng dẫn chi tiết cho người dân trong thôn nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến.
Mọi người có thể nhờ thành viên của tổ hướng dẫn trực tiếp tại nhà hoặc ở nhà rông của thôn. Nhờ vào sự hỗ trợ của các thành viên trong tổ, đến nay có khoảng 20% số người dân trong thôn có thể tự nộp hồ sơ trực tuyến. Từ đầu năm 2026 đến nay, người dân trong thôn đã nộp khoảng 80 hồ sơ, chủ yếu là chứng thực, hộ tịch.
Ông A Nỉ (thôn Vi Glơng) chia sẻ, sau khi sáp nhập, trung tâm hành chính của xã Kon Plông đặt tại trụ sở xã Hiếu (cũ), cách thôn gần 40km. Vì vậy, nếu nộp hồ sơ trực tiếp, người dân trong thôn gặp nhiều khó khăn do phải di chuyển xa, tốn kém thời gian, chi phí. Tuy nhiên, từ khi có tổ công nghệ số cộng đồng, mọi người đã có thể nộp một số hồ sơ trên nền tảng ứng dụng số VneID thuận tiện hơn so với nộp trực tiếp tại UBND xã.
Theo ông Trần Thanh Minh, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Kon Plông, ngay từ khi thành lập, đơn vị đã phối hợp với Phòng Văn hóa xã tham mưu UBND xã thành lập các tổ công nghệ số cộng đồng tại 25 thôn, làng trên địa bàn với 88 thành viên. Các thành viên của tổ đã được tập huấn đầy đủ việc hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia. Nhờ đó, dù là một xã vùng sâu, vùng xa, đông đồng bào dân tộc thiểu số song tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến của xã đạt cao. Từ tháng 7/2025 đến nay, trung tâm đã tiếp nhận gần 3.100 thủ tục hành chính; trong đó có trên 2.000 thủ tục tiếp nhận trên Cổng dịch vụ công trực tuyến, đạt trên 67%.
Tương tự, xã Tu Mơ Rông là nơi có điều kiện địa hình đồi núi chia cắt, 95% là đồng bào dân tộc thiểu số. Sau sáp nhập, các thôn nằm rải rác, cách trung tâm xã từ 15 - 20km, cùng điều kiện hạ tầng giao thông chưa thuận lợi, thường xuyên xảy ra sạt lở, người dân gặp nhiều khó khăn trong việc nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính. Trong bối cảnh đó, các tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập, giúp nhân dân giải quyết cơ bản nhu cầu nộp hồ sơ thủ tục hành chính.
Ông Phạm Hồng Huy, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tu Mơ Rông nêu rõ, trên địa bàn xã có 17 tổ công nghệ số cộng đồng tại 17 thôn, làng với khoảng 10 thành viên mỗi tổ. Các thành viên của tổ thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ nhân dân trong việc chuyển đổi số nói chung, nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến nói riêng; trong đó, tập trung vào việc hướng dẫn đồng bào sử dụng thành thạo thiết bị điện tử để nộp hồ sơ trực tuyến.
“Các tổ công nghệ số cộng đồng đã giúp cho người dân quen thuộc dần với việc nộp hồ sơ trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia bằng các thiết bị điện tử. Từ đầu năm 2026 đến nay, trung tâm đã tiếp nhận gần 500 hồ sơ, trong đó trên 80% là nộp trực tuyến. Kết quả này có sự đóng góp không nhỏ của các tổ công nghệ số cộng đồng”, ông Phạm Hồng Huy nhấn mạnh.
Đến công dân lớn tuổi
Xã Ngọk Bay là địa phương có hơn 23.000 nhân khẩu; trong đó có khoảng 30% dân số có độ tuổi từ 50 tuổi trở lên. Với những người lớn tuổi, việc tiếp cận điện thoại thông minh để nộp hồ sơ trực tuyến gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, các tổ công nghệ số cộng đồng đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhằm nâng cao nhận thức và khả năng sử dụng thiết bị điện tử để đăng ký hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến.
Bà Trần Thị Lụa (Bí thư Chi bộ, trưởng thôn Phương Quý 2, tổ trưởng tổ công nghệ số cộng đồng của thôn) cho biết, tổ có 4 thành viên. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, các thành viên đã tích cực tuyên truyền, hướng dẫn người dân trong thôn ứng dụng công nghệ vào việc nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính. Cùng với đó, kết hợp các buổi hội họp thôn, hội, đoàn thể, các thành viên trong đã tích cực xuống hướng dẫn người dân. Các thủ tục chủ yếu tổ hướng dẫn là khai sinh, khai tử, thủ tục đất đai…
“Trong quá trình triển khai tuyên truyền, các cán bộ của tổ cũng gặp một số khó khăn, đặc biệt trong việc thay đổi tư duy nộp hồ sơ trực tiếp sang trực tuyến và việc sử dụng thiết bị điện tử đối với những người lớn tuổi. Tuy nhiên, các cán bộ của tổ đã vận dụng sáng tạo, linh hoạt, làm tốt công tác tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích của việc nộp hồ sơ trực tuyến; đồng thời, phát huy vai trò của đoàn viên thanh niên trong việc hướng dẫn người lớn tuổi sử dụng thiết bị điện tử thông minh để nộp hồ sơ”, bà Trần Thị Lụa chia sẻ.
Ông Lê Thế Tạo (thôn Phương Quý 2, xã Ngọk Bay) tâm sự, năm nay ông 60 tuổi nên việc thao tác trên điện thoại thông minh gặp không ít khó khăn. Biết được trong thôn có tổ công nghệ số cộng đồng, ông đã đến nhờ các thành viên trong tổ hướng dẫn thủ tục nộp hồ sơ làm giấy khai sinh cho cháu trên nền tảng trực tuyến, thông qua ứng dụng số VneID. Nhờ đó, ông đã thuận lợi nộp hồ sơ.
Theo ông Võ Minh Quang, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Ngọk Bay, toàn xã có 16 thôn, tương ứng với 16 tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập, với từ 5 - 10 thành viên/tổ. Các thành viên trong tổ được đào tạo để đảm bảo cho việc hướng dẫn người dân thực hiện các thao tác nộp hồ sơ trực tuyến, đặc biệt đối với người cao tuổi và đồng bào dân tộc thiểu số. Các tổ công nghệ số cộng đồng đóng góp theo ba hướng cụ thể.
Thứ nhất là xóa mù công nghệ tại chỗ, "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để hướng dẫn người dân tạo tài khoản dịch vụ công, quét tài liệu bằng điện thoại và thực hiện nộp hồ sơ ngay tại nhà. Thứ hai là xây dựng niềm tin vào tính an toàn, minh bạch và tiết kiệm thời gian của thủ tục hành chính. Thứ ba là vượt qua rào cản địa lý, giúp nhân dân nộp hồ sơ tại thôn, giảm bớt chi phí và công sức đi lại. Hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng đã góp phần nâng tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến trên địa bàn xã từ khoảng 55% vào tháng 7/2025 lên hơn 80% vào tháng 3/2026.
Theo thống kê của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi, địa phương là một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước đã hoàn thành kiện toàn thành lập 100% tổ công nghệ số cộng đồng đến cấp thôn theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, gồm 1.477 tổ công nghệ số cộng đồng các cấp với gần 12.200 thành viên. Qua đó, các tổ công nghệ số cộng đồng đã giúp người dân trên địa bàn tỉnh tiếp cận với công nghệ số, dần chuyển từ nộp hồ sơ trực tiếp sang trực tuyến. Nhờ đó, tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến trong quý I/2026 của tỉnh Quảng Ngãi đạt gần 80%./.
