Dạy Giáo dục địa phương từ nguồn "tài nguyên sống"

Học tập, tham quan tại bảo tàng, các di tích văn hóa, lịch sử hay trực tiếp từ các nghệ nhân dân gian, chuyên gia, già làng… đã mang lại những tiết học Giáo dục địa phương sống động cho học sinh ở Nghệ An. Những tiết học thực tế giúp học sinh tiếp thu kiến thức tự nhiên, hiệu quả, góp phần bồi dưỡng niềm tự hào, tình yêu quê hương, ứng dụng những điều đã học vào thực tiễn.

Những tiết học tích hợp

Những tiết Giáo dục địa phương của cô Nguyễn Thị Thanh Hương (giáo viên Lịch sử Trường Trung học phổ thông Anh Sơn, huyện Anh Sơn) luôn tạo được sự hứng thú cho học trò. Theo đó, thay vì tổ chức một tiết học như thông thường, cô sẽ cho học sinh trải nghiệm nhiều hình thức khác nhau như: làm bài tập nhóm, sưu tầm, thiết kế slide và tổ chức các trò chơi. Ngoài ra, giáo viên còn ứng dụng công nghệ thông tin để trình chiếu, sử dụng hình ảnh minh họa để học sinh dễ nhớ, dễ hiểu, thích thú với môn học và được tìm hiểu về lịch sử văn hóa địa phương ở nhiều góc nhìn khác nhau.

Chia sẻ về điều này, cô giáo Thanh Hương cho biết, hiện nay, môn Giáo dục địa phương gần như đang phải học chay vì chưa có tài liệu giảng dạy. Tuy nhiên, trên khung chương trình, giáo viên sẽ thiết kế các bài giảng một cách linh hoạt và sử dụng nhiều tư liệu sẵn có để giúp học sinh hiểu hơn về lịch sử địa phương - nơi các em đang sinh sống. Học sinh cũng rất thích những tiết học này bởi đó là những bài học sinh động, thiết thực, giáo dục cho các em về lý tưởng, đạo đức cách mạng, văn hóa.

Do đặc thù riêng, hoạt động trải nghiệm thực tế của học sinh ở bậc Trung học cơ sở gặp nhiều khó khăn vì thiếu kinh phí, điều kiện đi lại. Thay vào đó, giáo viên phải thiết kế bài giảng một cách sinh động để học sinh dù không đi thực tế nhưng vẫn có thể cảm nhận và hiểu đầy đủ về những nét văn hóa đặc sắc của quê hương. Nhiều giáo viên cho rằng, địa phương có nhiều di tích lịch sử, làng nghề truyền thống. Do đó, giáo viên có thể lồng ghép nhiều nội dung của các môn học khác nhau từ phong tục tập quán, hoạt động đền ơn đáp nghĩa, lịch sử đấu tranh của dân tộc... Việc lồng ghép tích hợp sẽ giáo dục cho học sinh nhiều kỹ năng cũng như tình yêu, trách nhiệm với quê hương đất nước.

Thực hiện Chương trình Giáo dục địa phương theo hướng đổi mới nội dung phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực người học, mới đây, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Trãi (huyện Tân Kỳ) phối hợp với Bảo tàng Nghệ An tổ chức sinh hoạt Câu lạc bộ Em yêu lịch sử với chủ đề “Tiến về Sài Gòn”.

Tại chương trình, học sinh được tìm hiểu về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, những trận đánh hào hùng và tinh thần quyết chiến quyết thắng của quân dân ta trong ngày 30/4/1975. Đặc biệt, các em thêm tự hào về quê hương Tân Kỳ - nơi có Di tích quốc gia đặc biệt Km số 0 trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại. Đây chính là điểm khởi đầu của con đường tiếp viện chiến lược, đóng vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước. “Hoạt động không chỉ giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc mà còn bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn và phát huy truyền thống cách mạng” - chị Lê Lan Hương, cán bộ Bảo tàng Nghệ An cho biết.

Những tiết học Giáo dục địa phương được mở rộng ngoài không gian lớp học đang được nhiều nhà trường tổ chức với nội dung, phương pháp mới nhằm giúp học sinh được khám phá và phát triển năng lực. Nhiều trường học ở Nghệ An đã cho học sinh đến các bảo tàng trên địa bàn tham quan, tìm hiểu về lịch sử. Tại đây, các em được tiếp cận với kho tư liệu, hình ảnh, hiện vật phong phú kết nối nhiều nhân chứng sống, nghệ nhân dân gian. Để các tiết học được triển khai phong phú, sinh động, các bảo tàng đã phối hợp với nhà trường để tổ chức thêm nhiều nội dung mới như: trò chơi "Ô chữ bí mật" và "Theo dấu chân Đảng”, mời các nghệ nhân cùng tham gia, trải nghiệm.

Học cùng nghệ nhân

Học sinh khối 12 Trường Trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, thành phố Vinh vừa có buổi học ý nghĩa với chủ đề “Mạch nguồn Ví, Giặm” trong chương trình Giáo dục địa phương. Trong buổi học này, học sinh và giáo viên cùng đến Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An để trải nghiệm thực tế âm nhạc truyền thống; đặc biệt là Di sản văn hóa phi vật thể dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh.

Tại đây, các em được xem nghệ sĩ biểu diễn nhiều tiết mục, làn điệu dân ca; trong đó có những hoạt cảnh tái hiện lại không khí lao động, tâm hồn, tình cảm con người xứ Nghệ, màn hát đối đáp “Cá gỗ trẩy kinh”, “Thương lắm mô tê” và diễn xướng “Gửi tình ta vào đất”. Những tiết mục này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về dân ca Ví, Giặm mà còn khơi dậy niềm tự hào về di sản văn hóa quê hương. Sau khi xem trình diễn của các nghệ sĩ, học sinh được lên sân khấu hát, đối đáp, sử dụng nhạc cụ và hòa mình vào các làn điệu dân ca.

Đặc biệt, học sinh còn được giao lưu với Nghệ sĩ Ưu tú Đức Lam, Trưởng đoàn Dân ca Ví, Giặm Nghệ An. Nghệ sĩ Đức Lam đã giúp các em hiểu được giá trị độc đáo của làn điệu Ví, Giặm; những thành tựu nổi bật của âm nhạc Nghệ An không chỉ trong dòng nhạc dân gian mà cả dòng nhạc đương đại. Trải nghiệm thực tế, kết nối với các nghệ sĩ cùng cơ hội thể hiện bản thân đã để lại dấu ấn khó quên, giúp học sinh thêm yêu và có ý thức giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa của quê hương.

Nhiều năm nay, nghệ nhân Vừ Lầu Phổng (xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn) đã trở thành “người bạn” quen thuộc của học sinh Trường Phổ thông cơ sở Dân tộc bán trú Tây Sơn. Ông được ví như “truyền nhân”, “người giữ lửa” văn hóa Mông nổi tiếng khắp huyện rẻo cao miền Tây xứ Nghệ. Được ông nội truyền dạy nghệ thuật múa khèn lúc 12 tuổi, cùng nhiều làn điệu dân ca, nhạc cụ truyền thống người Mông, đến nay, nghệ nhân Vừ Lầu Phổng không chỉ trao truyền cho con trai, con gái mà còn dạy cho nhiều người trẻ trong bản làng, học sinh ở các trường học.

Ngoài nghệ nhân Vừ Lầu Phổng, trên địa bàn còn có hơn 20 nghệ nhân khác am hiểu, thông thạo văn hóa Mông ở nhiều lĩnh vực. Các già làng kể cho cháu, con về nguồn gốc dân tộc, chỉ ra những nét đẹp văn hóa cần gìn giữ; đồng thời trao truyền lại những lễ tục, cách chơi nhạc cụ, làn điệu dân ca, múa hát… Đây chính là “kho tàng sống” quý báu trong cộng đồng, bản làng để hỗ trợ nhà trường trong thực hiện chương trình Giáo dục địa phương cũng như giáo dục truyền thống cho học sinh.

Trước đó, từ năm 2020 - 2021, Trường Phổ thông cơ sở Dân tộc bán trú Tây Sơn quyết định đưa nghệ thuật múa khèn và nhạc cụ, dân ca người Mông vào chương trình học ngoại khóa, hoạt động trải nghiệm. Theo cô Võ Thị Vinh, Hiệu trưởng nhà trường, nhiều già làng tại Tây Sơn có ý thức giữ gìn, truyền dạy các giá trị văn hóa của dân tộc cho thế hệ sau. Điều này góp phần ổn định sĩ số cho ngôi trường hầu hết học sinh là con em đồng bào Mông.

Ông Thái Văn Thành, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An cho biết, thời gian qua, Sở đã phối hợp chặt chẽ với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai chương trình Giáo dục địa phương từ lớp 1 đến lớp 12 theo cấp độ nâng dần với trình độ và thẩm thấu văn hóa của học sinh. Nội dung chương trình tập trung giáo dục tiềm lực, kinh tế, lịch sử, địa lý; đặc biệt là giá trị truyền thống cách mạng, văn hóa tốt đẹp của con người, văn hóa xứ Nghệ thông qua phối hợp với Bảo tàng Nghệ An, các di tích lịch sử - văn hóa để giúp học sinh trải nghiệm, thẩm thấu các giá trị văn hóa. Hoạt động truyền đạt của giáo viên trên bục giảng và trong các chương trình, hoạt động trải nghiệm đã giúp học sinh thẩm thấu, tiếp thu có chọn lọc các giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương, đất nước; đồng thời biết “đề kháng” trước những thông tin, nội dung xấu độc cũng như giữ gìn, phát huy tinh hoa văn hóa của dân tộc và nhân loại./.

Bích Huệ

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Chủ động 'lá chắn học đường' trước nguy cơ dịch bệnh

Chủ động 'lá chắn học đường' trước nguy cơ dịch bệnh

Nắng nóng kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh truyền nhiễm phát sinh, lây lan nhanh trong cộng đồng. Đáng chú ý, các ca mắc chủ yếu tập trung tại trường học, đặc biệt ở bậc mầm non, tiểu học nơi trẻ có sức đề kháng còn hạn chế, thường xuyên tiếp xúc gần. Trước thực tế này, ngành y tế và ngành giáo dục tỉnh Đắk Lắk đồng loạt triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát nguồn lây, bảo vệ sức khỏe học sinh.

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo quy tắc chiêm tinh cổ. Diễu hành Maha Sangkrant đánh dấu sự thay đổi vị thần cai quản, thể hiện quan niệm dân gian về sự luân phiên vai trò giữa bảy nữ thần là con gái của Đại Phạm Thiên.

Nông sản Quảng Trị hoàn thiện 'tấm vé' xuất khẩu

Nông sản Quảng Trị hoàn thiện 'tấm vé' xuất khẩu

Tại Quảng Trị, việc cấp mã số vùng trồng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu bền vững cho nông sản địa phương. Đây được xem là “giấy thông hành” quan trọng, giúp nông sản Quảng Trị vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định chất lượng và thương hiệu.

Xuyên vùng lõi đại ngàn Pù Huống vào thượng nguồn Khe Cố

Xuyên vùng lõi đại ngàn Pù Huống vào thượng nguồn Khe Cố

Giữa trùng điệp núi rừng miền Tây Nghệ An, nơi những cánh rừng nguyên sinh còn nguyên vẻ hoang sơ hiếm có, thác Cành Lình hiện lên như một biểu tượng hùng vĩ. Không chỉ là điểm đến của những người đam mê khám phá, nơi đây còn là “mạch sống” của cả một thung lũng rộng lớn dưới chân núi Pù Huột, đồng thời góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống - một trong những vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An.

Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống đồng bào Khmer

Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống đồng bào Khmer

Trong những năm qua, tỉnh An Giang đã triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.

'Hồi sinh' những mảnh lưới vụn thành sản phẩm hữu ích

'Hồi sinh' những mảnh lưới vụn thành sản phẩm hữu ích

Những năm trước đây, lưới vụn sau khi người dân xã đảo Long Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh sử dụng nuôi trồng và khai thác thủy sản đều bị bỏ đi thì nay đã được "hồi sinh" nhờ đôi tay khéo léo của các chị em ở địa phương. Từ loại rác thải khó phân hủy, chúng được “tái sinh” thành những sản phẩm hữu ích, góp phần mở ra hướng đi mới cho kinh tế tuần hoàn và sinh kế bền vững.

Thầy giáo quân hàm xanh mang 'ánh sáng số' đến nơi biên giới

Thầy giáo quân hàm xanh mang 'ánh sáng số' đến nơi biên giới

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thời gian qua, những người lính Biên phòng tỉnh Lai Châu không chỉ chắc tay súng bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia mà còn miệt mài mang “ánh sáng số” đến với đồng bào các dân tộc trong tỉnh qua mô hình đầy nhân văn: “Thầy giáo quân hàm xanh, đẩy nhanh chuyển đổi số”.

Người dân miền núi Sơn Thủy mong mỏi sớm có cây cầu để học sinh đến trường an toàn

Người dân miền núi Sơn Thủy mong mỏi sớm có cây cầu để học sinh đến trường an toàn

Xã Sơn Thủy mới được hình thành dựa trên cơ sở sáp nhập nguyên trạng 3 xã cũ: Sơn Thủy, Sơn Trung và Sơn Hải. Đây là xã miền núi đặc biệt khó khăn của tỉnh Quảng Ngãi, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, chủ yếu là người H’re. Trong đó, có hơn 737 hộ dân/8.937 nhân khẩu thuộc 4 thôn Làng Rin, Làng Nà, Làng Đèo, Gia Ry thuộc xã Sơn Trung (cũ) nằm tách biệt và bị ngăn cách với phần còn lại của xã Sơn Thủy (mới) bởi 2 dòng sông Rin và sông Xà Lò; 759 hộ dân/2843 nhân khẩu của 3 thôn Tà Pía, Tà Bi, Tà Bần thuộc xã Sơn Hải và Sơn Thủy (cũ) bị chia cắt bởi sông Re.

Vườn nho ở Khánh Hòa hút khách du lịch

Vườn nho ở Khánh Hòa hút khách du lịch

Không chỉ nổi tiếng về du lịch biển đảo, tỉnh Khánh Hòa còn gây ấn tượng với du khách bởi những vườn nho trĩu quả. Tham quan vườn nho, du khách được trực tiếp tìm hiểu về quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch nho theo tiêu chuẩn an toàn, trải nghiệm không gian vườn nho xanh mướt với nhiều điểm check-in hấp dẫn.

Quân - dân vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây với nhiều công trình dân sinh ý nghĩa

Quân - dân vui đón Tết Chôl Chnăm Thmây với nhiều công trình dân sinh ý nghĩa

Tối 12/4, tại chùa Tum Núp (xã An Ninh, thành phố Cần Thơ), Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Cần Thơ tổ chức chương trình tổng kết các hoạt động “Tết Quân Dân mừng Chôl Chnăm Thmây năm 2026”, góp phần thắt chặt tình đoàn kết quân dân và chăm lo đời sống tinh thần, vật chất cho đồng bào dân tộc Khmer nhân dịp Tết cổ truyền.

Cấp phát thuốc miễn phí, tặng quà đồng bào vùng biên giới Tây Ninh

Cấp phát thuốc miễn phí, tặng quà đồng bào vùng biên giới Tây Ninh

Ngày 12/4, tại Trường Tiểu học Ngô Thất Sơn (Cơ sở 1), xã Ninh Điền, tỉnh Tây Ninh diễn ra chương trình khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí và tặng quà cho gia đình chính sách, hộ nghèo địa bàn biên giới. Hoạt động do Đồn Biên phòng Cửa khẩu Phước Tân - Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh phối hợp với chính quyền địa phương xã Ninh Điền và nhóm Trái tim nhỏ - Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.

Từ vùng tiêu chết đến thủ phủ nông nghiệp công nghệ cao ở Chư Sê

Từ vùng tiêu chết đến thủ phủ nông nghiệp công nghệ cao ở Chư Sê

Từng là vùng trọng điểm hồ tiêu nổi danh của tỉnh Gia Lai, nhưng do dịch bệnh hoành hành nên nhiều diện tích tiêu trên địa bàn Chư Sê bị thiệt hại nặng không còn khả năng sống sót. Tuy nhiên, từ những vườn tiêu chết, nhiều hộ nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng, ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã hình thành nên các mô hình nông nghiệp cho giá trị kinh tế cao.

Rộn ràng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer Nam bộ

Rộn ràng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer Nam bộ

Mỗi dịp Tết Chôl Chnăm Thmây, không khí rộn ràng lan tỏa khắp các phum, sóc vùng đồng bào Khmer khi người người trở về sum họp gia đình, thăm hỏi người thân, hòa mình vào các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và trò chơi dân gian, tạo nên bức tranh vui tươi, đầm ấm và đậm đà bản sắc.

Tìm thấy thi thể học sinh đuối nước khi đi tắm sông Đà

Tìm thấy thi thể học sinh đuối nước khi đi tắm sông Đà

Ngày 11/4, Công an phường Hoà Bình cho biết, vào khoảng giữa đêm 10/4, lực lượng chức năng và người dân làng vạn chài đã tìm thấy thi thể nam sinh Vũ Duy Mạnh (sinh năm 2010), học sinh lớp 10 A2, trường Trung học Phổ thông Công Nghiệp, phường Hoà Bình, bị đuối nước khi cùng nhóm bạn rủ nhau ra khu vực Cảng Nghiêng, hạ lưu đập Thủy điện Hoà Bình để tắm sông vào chiều 10/4 vừa qua.

Sáng niềm hy vọng của người La Hủ

Sáng niềm hy vọng của người La Hủ

Nằm cheo leo nơi biên giới xa xôi của tỉnh Lai Châu, bản Là Si (xã Thu Lũm) là nơi sinh sống của đồng bào La Hủ với vô vàn thiếu thốn. Năm 2026, ánh điện đã thắp lên niềm hy vọng mới cho bản Là Si, nhưng để biến hy vọng thành hiện thực, cần thêm nhiều nguồn lực và giải pháp đồng bộ.

Thắt chặt hợp tác, vun đắp tình hữu nghị vùng biên giới

Thắt chặt hợp tác, vun đắp tình hữu nghị vùng biên giới

Trong sắc màu rộn ràng của Tết cổ truyền dân tộc Khmer (Chol Chnam Thmay) năm 2026, những chuyến thăm, lời chúc mừng và các cuộc gặp gỡ giữa lãnh đạo, nhân dân hai nước đã trở thành nhịp cầu bền chặt, tiếp tục vun đắp tình đoàn kết, hữu nghị truyền thống Việt Nam - Campuchia.