Điện Biên: Giữ hồn thổ cẩm Lào ở bản biên giới Pa Xa Lào

Ở bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên, tỉnh Điện Biên, nghề dệt thổ cẩm truyền thống vẫn được nhiều phụ nữ dân tộc Lào gìn giữ qua từng khung cửi.

Những sợi chỉ đủ sắc màu, những hoa văn, họa tiết đặc trưng được tạo nên bằng đôi bàn tay khéo léo không chỉ góp phần lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Lào mà còn mở ra hướng phát triển sinh kế. Thông qua Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm, phụ nữ trong bản cùng nhau duy trì nghề, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm, đồng thời đưa nghề dệt trở thành một trải nghiệm văn hóa hấp dẫn đối với du khách khi đến địa phương.

tho-cam.jpg
Du khách trải nghiệm các công đoạn chuẩn bị nguyên liệu dệt thổ cẩm cùng phụ nữ dân tộc Lào ở bản Pa Xa Lào. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam2.jpg
Nguyên liệu bông được người dân chuẩn bị để thực hiện các công đoạn tạo sợi phục vụ dệt thổ cẩm. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam3.jpg
Không gian dệt thổ cẩm tại một gia đình ở bản Pa Xa Lào, nơi những khung cửi truyền thống vẫn được sử dụng hằng ngày để tạo ra các sản phẩm mang bản sắc văn hóa Lào. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam8.jpg
Người phụ nữ Lào điều chỉnh từng sợi chỉ trên khung dệt, tạo nên những đường hoa văn theo các mẫu truyền thống được lưu truyền trong cộng đồng. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam11.jpg
Chị Lò Thị Vân, bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên, thực hiện các công đoạn dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Lào. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam10.jpg
Chị Lò Thị Vân, bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên, chăm chút từng đường dệt trên khung cửi. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam6.jpg
Chị Lò Thị Vân hướng dẫn du khách trải nghiệm dệt thổ cẩm của người Lào. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam9.jpg
Nghề dệt thổ cẩm đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên trì và khéo léo. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam4.jpg
Từ những sợi chỉ đơn sắc, qua kỹ thuật dệt thủ công, các hoa văn cầu kỳ dần hiện lên trên mặt vải. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam5.jpg
Du khách trải nghiệm dệt thổ cẩm tại bản Pa Xa Lào dưới sự hướng dẫn của người dân địa phương. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam7.jpg
Du khách trong trang phục dân tộc Lào trải nghiệm dệt thổ cẩm bên khung cửi. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
tho-cam12.jpg
Du khách được phụ nữ dân tộc Lào hướng dẫn mặc trang phục truyền thống và tìm hiểu ý nghĩa của những hoa văn, họa tiết trên trang phục. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
TTXVN/Báo Tin tức và Dân tộc
Dân tộc Lào

Tên tự gọi: Thay, Thay Duồn, Thay Nhuồn.

Tên gọi khác: Phu Thay, Phu Lào.

Nhóm địa phương: Lào Bốc (Lào Cạn) và Lào Nọi (Lào Nhỏ).

Dân số: 14.928 người (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).

Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Tày - Thái (ngữ hệ Thái - Ka Ðai).

Lịch sử: Người Lào có nguồn gốc di cư từ Lào sang.

Hoạt động sản xuất: Người Lào làm ruộng nước với kỹ thuật dẫn thuỷ nhập điền hợp lý. Ngoài ra họ còn làm nương, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Tiểu thủ công nghiệp gia đình của dân tộc đặc biệt phát triển. Họ làm gốm bằng bàn xoay với các sản phẩm như chum vại, vò, ché, nồi với chất lượng tốt. Nghề dệt thổ cẩm tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị cao, thể hiện thẩm mỹ tinh tế. Nghề rèn, nghề chạm bạc... cũng góp phần thu nhập đáng kể cho nhiều gia đình. Hái lượm còn có vai trò nhất định đối với đời sống kinh tế của người Lào.

Ăn: Người Lào ăn nếp là chính. Về thực phẩm họ ưa ăn các món chế biến từ cá; đặc biệt có món Pàđẹc (cá ướp) rất nổi tiếng.

Mặc: Phụ nữ Lào mặc váy thắt ngang ngực, buông ngang tầm bắp chân. Gấu váy thêu hoa văn màu tươi sáng rực rỡ. áo nữ ngắn, để hở phần ngực trên. Chiếc trâm bạc cài tóc hay khăn piêu đội đầu của phụ nữ Lào cũng được chạm khắc hoặc thêu thùa khéo léo. Nam phục Lào có nhiều nét tương đồng với người Thái.

Ở: Người Lào cư trú xen kẽ với người Thái, người Lự, người Khơ Mú ở các huyện Ðiện Biên, Phong Thổ (Lai Châu) và Sông Mã (Sơn La). Họ ở nhà sàn, lòng rộng, thoáng đãng, cột kèo được chạm khắc tinh vi. Mái nhà thường kéo dài tạo nên hiên để đặt khung cửi và các công cụ làm vải.

Phương tiện vận chuyển: Người Lào quen gùi, gánh đôi dậu, đặc biệt giỏi đi thuyền trên sông, ở một số nơi họ còn sử dụng ngựa thồ.

Quan hệ xã hội: Trước kia xã hội người Lào tuy phụ thuộc hệ thống tổ chức hành chính của phong kiến Thái nhưng được tự quản ở cấp bản. Mỗi bản có một người đứng đầu gọi là chẩu bản đại diện cho lợi ích cộng đồng. Thiết chế tự quản chi phối nhiều tới hoạt động kinh tế, đời sống tâm linh và đạo đức truyền thống.

Cũng như người Thái, người Lào quan niệm mỗi người có ba quan hệ họ hàng chính: ải Noọng - Lung Ta - Dinh Xao. Các dòng họ đều có tục kiêng cấm liên quan đến tô tem giáo.

Cưới xin: Theo nguyên tắc hôn nhân thuận chiều. Con trai phía họ Dinh Xao được phép và khuyến khích lấy con gái phía họ Lung Ta, nhưng nghiêm cấm lấy ngược lại. Không có tục hôn nhân anh em chồng hoặc hôn nhân chị em vợ. Gia đình của người Lào dù lớn hay nhỏ mang tính phụ quyền rõ rệt mặc dầu người phụ nữ vẫn được đề cao. Sau hôn nhân, cô dâu cư trú bên nhà chồng. Gia đình của họ thường bền vững, ít có trường hợp đa thê, ngoại tình hay ly dị. Quan hệ trong mỗi nhà thường hoà hiếu, con cái được chăm sóc như nhau không phân biệt trai gái.

Sinh đẻ: Phụ nữ mang thai và sinh đẻ được chăm sóc và quan tâm chu đáo. Họ cũng phải tuân theo nhiều kiêng cấm trong ăn uống cũng như hành vi ứng xử. Trẻ sơ sinh được đặt tên sau một tháng.

Ma chay: Tục thiêu xác chỉ thực hiện đối với người đứng đầu bản (chầu bản). Các trường hợp khác đều thổ táng. Lễ thiêu xác chầu bản do chẩu hua (ông sư) chủ trì với các nghi thức Phật giáo đã được hoà nhập và cải biến hợp với truyền thống tộc người. Người Lào không khóc trong các đám tang bởi họ quan niệm sự chết chỉ là quá trình thay đổi thế giới.

Lễ tết: Người Lào theo Phật lịch và ăn tết vào tháng 4 âm lịch hàng năm (Bun Pi May). Hàng tháng, vào ngày rằm và ba mươi có tục dâng lễ lên tháp theo nghi thức Phật giáo, lễ vật chỉ có hoa quả. Họ cũng có nhiều nghi thức tín ngưỡng khác liên quan đến nông nghiệp như lễ cầu mưa (Xo Nặm Phôn) hay có tục ăn cơm mới.

Thờ cúng: Mỗi gia đình đều có nơi thờ tổ tiên. Mỗi bản làng có một ông thầy cúng (món) chuyên việc cúng khi có người đau ốm. Phật giáo ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hóa và xã hội người Lào.

Học: Người Lào có chữ theo mẫu tự Sanscrit. Hiện nay vẫn còn nhiều sách viết trên lá cọ do các thầy cúng (mo lắm) giữ. Xưa, con trai đều phải kinh qua học sách Phật từ 3 đến 7 năm. Học xong thầy đặt cho học trò là Siêng nghĩa là người đã giỏi chữ.

Văn nghệ: Người Lào có vốn văn học dân gian phong phú với nhiều huyền thoại, cổ tích, dân ca... Phụ nữ Lào không chỉ hát hay mà còn rất giỏi các điệu dân vũ. Do sống xen kẽ lâu đời với người Thái, văn nghệ dân gian Lào ít nhiều chịu ảnh hưởng của văn hoá Thái. Chính điều đó đã làm cho văn nghệ của họ thêm phong phú.

Theo cema.gov.vn

Dân tộc Lào

Có thể bạn quan tâm

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Sáng 19/11, nhân kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, Bảo tàng tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng”.

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Rija Praong tái hiện nét đẹp tín ngưỡng của người Chăm giữa lòng Hà Nội

Ngày 15/11, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Chăm Bà-la-môn tỉnh Khánh Hòa tái hiện Lễ hội Rija Praong với các nghi thức tín ngưỡng, tiếng trống Ginăng, kèn Saranai và những điệu múa truyền thống, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Chăm đến đông đảo người xem.

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Khám phá sắc màu văn hóa Cơ Tu

Trong hai ngày 14 và 15/11/2026, sự kiện “Phiên chợ Cơ Tu - Hương sắc núi rừng” diễn ra tại Trung tâm Du lịch cộng đồng Tà Lang - Giàn Bí, phường Hải Vân, thành phố Đà Nẵng mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm văn hóa đặc sắc.

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Sắc màu văn hóa Dao Thanh Y qua nghi lễ cầu an truyền thống

Chiều 14/11, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Dao Thanh Y đến từ Quảng Ninh tái hiện Lễ Sóng Mun - Cầu an với những nghi thức truyền thống đặc sắc, gửi gắm ước vọng bình an, hạnh phúc, góp phần bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc.

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Nâng niu nếp váy, tà áo Ca Dong

Trước nguy cơ mai một trang phục truyền thống, chính quyền địa phương và đồng bào Ca Dong tại Quảng Ngãi đang nỗ lực tìm giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ, để trang phục dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng.

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.