Độc đáo lễ hội Mường Khô của đồng bào Mường xứ Thanh

Sáng 25/2 (tức mùng 9 tháng Giêng), tại sân vận động thôn Muỗng Do, xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa đã diễn ra lễ hội Mường Khô nhằm tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng dòng họ Hà đã có công dẹp loạn ở vùng biên giới phía Tây tỉnh Thanh Hóa vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, đồng thời cầu cho nhân khang, vật thịnh, mùa màng tươi tốt.

muong-kho-2502.jpg
Lễ rước linh vị Quận công Hà Công Thái từ đền thờ đến sân vận động thôn Muỗng Do - nơi tổ chức Lễ hội Mường Khô.

Lễ hội bắt đầu bằng nghi thức dâng hương và rước linh vị Quận công Hà Công Thái từ đền thờ đến sân vận động thôn Muỗng Do. Trong ngày chính hội, từ sáng sớm, tất cả người dân xứ Mường đều xúng xính váy áo truyền thống đi lễ hội, tham dự lễ rước kiệu và thắp nén hương thơm tưởng nhớ các vị anh hùng có công với đất nước.

Đặc biệt, trong khuôn khổ Lễ hội có màn hòa tấu cồng, chiêng, các thiếu nữ Mường trong sắc phục dân tộc mang theo 60 chiếc cồng, chiêng vừa đi vừa diễn tấu, hát múa tạo nên tiết mục hợp xướng mang đậm bản sắc dân tộc, thu hút nhiều người xem.

Trong âm vang cồng, chiêng, người dân và du khách như được nghe vọng tiếng của người bên núi đá thượng nguồn sông Mã, tiếng vó ngựa phi, tiếng bước chân của nghĩa quân và tiếng hò reo thắng trận của binh Mường. Đến với lễ hội Mường Khô 2026, du khách còn được hòa mình vào không khí nhộn nhịp của phiên chợ vùng cao, thưởng thức những món ăn đặc trưng của đồng bào dân tộc Mường như, rượu cần, cơm lam, canh đắng…cùng các trò chơi, trò diễn dân gian đặc sắc như, tung còn, kéo co, bắn nỏ, đẩy gậy, chọi gà, đánh đu, đánh cồng chiêng...

muong-kho1-2502.jpg
Các thiếu nữ Mường trong sắc phục dân tộc biểu diễn màn hòa tấu cồng, chiêng.

Cuối thế kỷ thứ XVIII, tại vùng đất Mường Khô phía Tây của miền núi xứ Thanh, nay là xã Điền Lư, tỉnh Thanh Hóa đã xuất hiện vị lang Mường ưu tú Hà Công Thái. Trong thời vua Gia Long, vua Minh Mạng, ông Hà Công Thái không chỉ có công gìn giữ vùng biên cương phía Tây Thanh Hóa mà còn giúp vua trong cuộc tiến quân ra Bắc Hà giành lấy Thăng Long thống nhất giang sơn. Ông Hà Công Thái được triều đình phong tước Quận công, Khâm sai Chánh thống lĩnh Thượng đạo trấn Thanh Hoa và tin tưởng giao trọng trách quản lý vùng phên dậu biên cương.

Để ghi nhớ công lao và sự cống hiến của Quận công Hà Công Thái đối với đất nước, sau khi ông mất, dòng họ Hà Công và nhân dân đã lập đền thờ ông tại Gò Mèo thôn Muỗng Do, xã Điền Trung (nay là xã Điền Lư). Sau đó, tại Đền thờ Quận công Hà Công Thái còn phối thờ thủ lĩnh phong trào Cần Vương Hà Văn Mao, sĩ phu Hà Triều Nguyệt và các anh hùng có công với nước ở đất Mường Khô. Lễ hội Mường Khô lúc đầu chỉ là việc thờ cúng, tế lễ trong gia đình, dòng họ, sau trở thành lễ hội lớn của cả một vùng, thể hiện nét đẹp trong đời sống tình cảm, tâm linh của đồng bào dân tộc Mường ở vùng cao xứ Thanh.

Do chiến tranh đã có một khoảng thời gian Đền thờ Hà Công Thái bị tàn phá, do đó, các nghi thức tế lễ và các trò chơi, trò diễn dân gian dần mai một. Năm 2009, được sự quan tâm của Nhà nước, Đền thờ Quận công Hà Công Thái được tu bổ, tôn tạo. Năm 2011, đền thờ Quận công Hà Công Thái được công nhận là di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh. Ngày 10/11/2023, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký Quyết định số 3215/QĐ-BVHTTDL đưa lễ hội truyền thống Mường Khô vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

muong-kho2-2502.jpg
Các sản vật địa phương được bày bán tại Lễ hội Mường Khô.

Lễ hội Mường Khô đã làm cho không khí bản làng người Mường xứ Thanh thêm tưng bừng sống động, đồng bào dân tộc Mường thêm phấn khởi, nô nức tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao...Việc chính quyền địa phương duy trì tổ chức lễ hội được xem như là phương thức hữu hiệu để giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của người Mường. Đồng thời cũng là dịp truyền dạy lại cho các thế hệ con cháu hiểu hơn về bản sắc dân tộc mình, từ đó, cùng chung tay giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.

Lễ hội Mường Khô năm 2026 diễn ra trong 2 ngày (25-26/2)./.

Tin, ảnh: Hoa Mai/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Triển lãm 'Sắc màu văn hóa Chăm', trải nghiệm tour di sản tại Lâm Đồng

Chào mừng Lễ hội Katê 2026, chuỗi hoạt động văn hóa dân gian Chăm vừa khai mạc ngày 11/10 tại Lâm Đồng với hơn 1.500 hiện vật gốc cùng các màn trình diễn nghề truyền thống. Đặc biệt, đây là lần đầu tiên địa phương đưa vào vận hành tour tham quan kết nối Đền thờ Pô Nít và làng gốm Bình Đức.

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Thái qua Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu

Ngày 11/10, Lễ hội Kin Lẩu Khẩu Mẩu năm 2026 được tổ chức tại xã Phong Thổ (tỉnh Lai Châu). Đây là hoạt động văn hóa truyền thống mang đậm bản sắc của đồng bào Thái, gắn với đời sống lao động sản xuất, nền văn minh lúa nước và những phong tục tốt đẹp được gìn giữ.