Trong khuôn khổ các hoạt động sự kiện "Phiên chợ vùng cao - Điểm hẹn Hoàng Su Phì, Hà Giang", tại Làng Văn hoá - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào dân tộc Dao đỏ đến từ huyện Hoàng Su Phì (Hà Giang) đã tái hiện lễ Nhảy lửa truyền thống của dân tộc mình.
Lễ Nhảy lửa là một nghi lễ độc đáo được đồng bào Dao đỏ ở huyện Hoàng Su Phì lưu giữ từ bao đời nay.
Thầy cúng làm lễ mời các vị thần linh. Ảnh: Diễm Quỳnh
Theo quan niệm của người Dao đỏ, “lửa” tượng trưng cho sự sống và được coi như một vị thần linh thiêng, giúp mang lại ấm no, hạnh phúc cho bản làng. Mỗi năm, đồng bào Dao đỏ nơi đây lựa chọn một ngày tốt trong năm để tổ chức và thường vào cuối năm hoặc đầu xuân năm mới cầu thần Lửa mang lại sự ấm áp, mừng cho một vụ thu hoạch hoa màu vừa kết thúc và cầu thần linh phù hộ cho bà con an khang thịnh vượng cũng như xua đuổi tà ma, bệnh tật.
Các chàng trai người Dao hầu lễ chờ đợi thần linh nhập vào để che chở mình chuẩn bị thực hiện nhảy lửa. Ảnh: Diễm Quỳnh
Trước khi tổ chức lễ hội, các gia đình chuẩn bị một mâm cỗ cúng bao gồm gà luộc, gạo sống, giấy bản, ống tre cắm hương, 5 chén rượu và một chén nước trắng. Buổi lễ bắt đầu bằng nghi thức cúng lễ, xin phép tổ tiên, xin phép thần linh cho dân làng được tổ chức lễ hội và mời các vị thần linh nhập vào các chàng trai. Bài cúng kéo dài khoảng nửa tiếng đồng hồ. Thầy cúng ngồi trên một chiếc ghế dài, cầm que gõ liên tục lên chiếc đàn - một nhạc cụ cúng tế phổ biến của người Dao đỏ. Khi đống củi đã cháy rực, thầy cúng sẽ xin quẻ âm dương. Nếu được thần lửa đồng ý, các chàng trai đã “hầu lễ” từ đầu sẽ ngồi trước mặt thầy cúng để phù phép. Khi tiếng que gõ trở nên liên tục, dồn dập hơn thì cũng chính là lúc cuộc chơi thực sự bắt đầu. Chỉ trong phút chốc, cơ thể của các chàng trai rung lên, lắc lư rất mạnh. Theo quan niệm của người Dao đỏ, thần linh, tổ tiên đã ban cho họ sức mạnh siêu nhiên và lòng dũng cảm để đương đầu với lửa nóng. Vì vậy, sau khi bốc than lửa bằng tay không, họ cũng không hề bị bỏng.
Các chàng trai thực hiện nghi thức nhảy lửa. Ảnh: Diễm Quỳnh
Những chàng trai người Dao được thần linh ban sức mạnh để đương đầu với lửa nóng. Ảnh: Diễm Quỳnh
Sau khi nhảy lửa, những chàng trai người Dao làm nghi thức để tiễn các vị thần. Ảnh: Diễm Quỳnh
Đồng bào cho rằng, thời gian nhảy trên lửa ngắn hay dài phụ thuộc vào sức mạnh của thần linh ban cho các chàng trai. Mỗi lần nhảy lửa thường diễn ra trong khoảng 4 – 5 phút.
Thầy cúng ban vòng may mắn và trừ tà cho các chàng trai. Ảnh: Diễm Quỳnh
Khi lửa tắt, bàn chân, bàn tay của các chàng trai cũng trở nên đen nhẻm nhưng không hề bị bỏng do sức nóng của lửa. Ảnh: Diễm Quỳnh
Sau khi kết thúc lễ nhảy lửa, những chàng trai người Dao cùng nhau chơi "vật chày". Ảnh: Diễm Quỳnh
Khi lửa tàn hẳn, thầy cúng sẽ đọc bài cúng tiễn các ma về trời và cảm ơn các vị thần đã xuống góp vui và phù hộ cho dân làng.
Diễm Quỳnh
