Chuyến thăm và chúc mừng của các đoàn công tác là hành động khẳng định sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với việc chăm lo đời sống, phát triển kinh tế và giữ gìn bản sắc văn hóa của đồng bào Khmer.
Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Thăm, chúc mừng và tặng quà các gia đình chính sách và chùa Phật giáo Nam tông Khmer tại xã Châu Thành và phường Trà Vinh, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang cùng lãnh đạo các sở, ngành, địa phương đã đến thăm và chúc mừng chùa Trốt Cớt (chùa Mỏ Neo); gia đình ông Huỳnh Phước Long, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; gia đình ông Dương Văn Tần, nguyên Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy Trà Vinh (xã Châu Thành) và gia đình ông Thạch Hel, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Trà Vinh (phường Trà Vinh).
Tại chùa Trốt Cớt, Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Trần Trí Quang chúc Hòa thượng, các vị chức sắc, chức việc, Ban Trị sự chùa và đồng bào Khmer đón Lễ Sene Dolta vui tươi, an lành, hạnh phúc. Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long khẳng định, tỉnh luôn quan tâm thực hiện các chính sách dân tộc, tôn giáo, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Khmer, tạo điều kiện để người dân phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống.
Lãnh đạo tỉnh mong muốn các vị chức sắc, chức việc tiếp tục phát huy vai trò trong vận động sư sãi, phật tử và đồng bào Khmer chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tích cực lao động sản xuất, hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng đời sống văn hóa, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Thăm các gia đình cán bộ hưu trí người Khmer, ông Trần Trí Quang ghi nhận những đóng góp của các thế hệ cán bộ đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển địa phương; mong muốn các cán bộ tiếp tục phát huy kinh nghiệm, uy tín, đóng góp ý kiến xây dựng quê hương, vận động con cháu và đồng bào tích cực lao động sản xuất, nâng cao thu nhập, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.
Tỉnh Vĩnh Long hiện có 415.970 người dân tộc Khmer, chiếm 10,4% dân số toàn tỉnh. Lễ Sene Dolta năm nay, tỉnh tổ chức nhiều đoàn đến thăm, chúc mừng, tặng quà Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, các chùa Phật giáo Nam tông Khmer, gia đình chính sách và cán bộ hưu trí tiêu biểu là người Khmer trên địa bàn.
Cùng với hoạt động thăm hỏi dịp lễ, Tết, Vĩnh Long chú trọng triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tỉnh ủy Vĩnh Long đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Vĩnh Long giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045, với mục tiêu thu hẹp khoảng cách phát triển và mức sống giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số với mặt bằng chung của tỉnh, từng bước giảm và phấn đấu không còn địa bàn đặc biệt khó khăn.
Phát huy tinh thần sống tốt đời, đẹp đạo
Chiều cùng ngày, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước cùng đoàn công tác của tỉnh đến thăm, tặng quà, chúc mừng các vị chức sắc, sư sãi, người có uy tín và đồng bào Khmer tại các chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn xã Tri Tôn.
Đến thăm chùa Soài So Tôm Nớp và chùa Phnom Tà Pạ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Văn Phước gửi lời thăm hỏi sức khỏe, chúc Trưởng lão Hòa thượng Chau Ty, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang, trụ trì chùa Soài So Tôm Nớp; Hòa thượng Chau Sưng, Thành viên Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chứng minh Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang, trụ trì chùa Phnom Tà Pạ, cùng các vị hòa thượng, sư sãi, à cha, người có uy tín và đồng bào Khmer trên địa bàn xã Tri Tôn nói riêng, tỉnh An Giang nói chung đón mừng Lễ Sene Dolta vui tươi, đầm ấm, hạnh phúc.
Thông tin khái quát về tình hình phát triển kinh tế - xã hội nổi bật của địa phương trong thời gian qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, tỉnh tiếp tục có những chuyển biến tích cực; quốc phòng, an ninh được giữ vững, trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được nâng lên. Những kết quả đó có sự đóng góp quan trọng của đồng bào các dân tộc trong tỉnh, trong đó có các vị chức sắc Phật giáo Nam tông Khmer, sư sãi, à cha và người có uy tín.
Lãnh đạo tỉnh mong muốn, Trưởng lão Hòa thượng Chau Ty, Hòa thượng Chau Sưng cùng các vị chức sắc, sư sãi, à cha, người có uy tín tiếp tục đồng hành với chính quyền trong công tác tuyên truyền, vận động đồng bào phát triển sản xuất, nâng cao đời sống, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và bảo đảm an ninh, trật tự tại địa phương. Qua đó, góp phần xây dựng An Giang ngày càng phát triển, văn minh, đời sống nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.
Bày tỏ niềm phấn khởi trước sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và chính quyền tỉnh đối với đồng bào Khmer, Trưởng lão Hòa thượng Chau Ty và Hòa thượng Chau Sưng khẳng định sẽ tiếp tục vận động phật tử, đồng bào tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua yêu nước do địa phương phát động; phát huy tinh thần đoàn kết, sống tốt đời, đẹp đạo, cùng chính quyền giữ gìn an ninh, trật tự, xây dựng cộng đồng ngày càng ổn định, phát triển.
Dịp này, đoàn công tác của tỉnh An Giang và xã Tri Tôn đã trao quà tặng các chùa, người có uy tín và cán bộ hưu trí là người Khmer trên địa bàn; qua đó, thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền đối với đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào; đồng thời góp phần tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa chính quyền, các vị chức sắc tôn giáo và cộng đồng dân cư.
Lễ Sene Dolta năm nay, tỉnh An Giang tổ chức nhiều đoàn công tác đến thăm, chúc mừng, tặng quà các chùa Phật giáo Nam tông Khmer, chức sắc, chức việc tiêu biểu, gia đình chính sách và cán bộ hưu trí là người dân tộc Khmer. Các hoạt động góp phần thể hiện sự quan tâm của địa phương đối với đồng bào, đồng thời tạo điều kiện để các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, phát huy trong đời sống hiện đại.
An Giang hiện có hơn 4,95 triệu người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số có hơn 472.000 người, chiếm 9,53% dân số toàn tỉnh; riêng đồng bào Khmer có hơn 399.000 người, chiếm khoảng 8% dân số toàn tỉnh.
Tên tự gọi: Người Khmer.
Dân số: 1.260.640 người, (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009).
Ngôn ngữ: Tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khơ Me.
Lịch sử: Trước thế kỉ XII người Khmer và văn hoá của họ giữ vai trò chủ thể ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Hoạt động sản xuất: Người Khmer là cư dân nông nghiệp dùng cày và trồng lúa nước. Trong bộ công cụ nông nghiệp khá hoàn thiện và hiệu quả của họ, có những dụng cụ độc đáo thích ứng với điều kiện địa lí sinh thái Nam bộ như cái phảng thay cho cày chuyên dùng ở vùng đất phèn, mặn để phát cỏ, cù nèo (Pok) dùng để vơ cỏ. Cây nọc cấy (Sơ chal) dấu vết của chiếc gậy chọc lỗ xa xưa, tạo ra lỗ để cắm cây lúa ở những chân ruộng nước nhưng đất cứng, và cái vòn gặt (Kần điêu) dùng để cắt lúa.
Người Khmer có nghề đánh cá, dệt, chiếu, đan lát, dệt vải, làm đường thốt nốt và làm gốm. Kĩ thuật gốm đơn giản, công cụ chính là hòn kê (K’leng), bàn dập (Chơ), chưa dùng bàn xoay, không có lò nung cố định, gốm mộc, không màu,với độ nung thấp. Sản phẩm gốm chủ yếu là đồ gia cụ, tiêu biểu nhất là bếp (Cà ràng) và nồi (Cà om) rất được người Việt, người Hoa ở đồng bằng sông Cửu Long ưa dùng.
Ăn: Người Khmer trồng hơn 150 giống lúa tẻ và nếp khác nhau, họ thường ăn cơm tẻ và cơm nếp. Thức ăn hằng ngày có tôm, cá nhỏ, ếch, nhái, rau, củ. Họ chế biến rất nhiều loại mắm: mắm ơn Pứ làm bằng tôm tép, mắm Pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, các sọc, cá trê, tôm tép, mắm pơ inh làm bằng cá sặc, nhưng nổi tiếng nhất là mắm B’hóc làm bằng cá lóc, cá sọc, cá trê, tôm tép trộn với thính và muối. Gia vị ưa thích nhất là vị chua (từ quả me hay mè) và cay (hạt tiêu, tỏi, sả, ca ri...).
Mặc: Nam nữ trước đây đều mặc xà rông bằng lụa tơ tằm do họ tự dệt. Lớp thanh niên ngày nay thích mặc quần âu với áo sơmi. Những người đứng tuổi, người già thường mặc quần áo bà ba màu đen, nam giới khá giả đôi khi mặc quần áo bà ba màu trắng với chiếc khăn rằn luôn quấn trên đầu, hoặc vắt qua vai. Chỉ đặc biệt trong cưới xin, nam nữ mới mặc quần áo cổ truyền. Chú rể mặc áo xà rông, áo màu đỏ, cổ đứng với hàng khuy trước ngực, bên vai trái quàng chiếc khăn dài trắng (Kăl xinh) và con dao cưới (Kầm pách) ngụ ý để bảo vệ cô dâu. Còn cô dâu mặc Xăm pốt (váy)màu tím hay màu hồng, áo dài màu đỏ, quàng khăn và đội mũ cưới truyền thống. áo dài Khơ Me (Wện) gần gũi với chiếc áo dài của phụ nữ Chăm: áo bịt tà, thân áo rộng và dài dưới gối, cổ áo thấp và xẻ trước ngực vừa đủ để chui đầu vào, tay áo chật, hai bên sườn thường ghép thêm bốn miếng vải (thường hoặc màu) kéo dài từ nách đến gấu áo.
Ở: Họ sống ở đồng bằng sông Cửu Long, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và tụ cư trên 3 vùng môi sinh lớn: vùng đồng bằng nội địa, vùng phèn mặn ven biển, vùng đồi núi Tây Nam giáp biên giới Cam Pu Chia. Người Khmer trước đây ở nhà sàn, nay sống trong các ngôi nhà đất.
Phương tiện vận chuyển: Thường sử dụng xe bò (cộ), xe lôi bánh gỗ, hoặc bánh hơi, đi lại trên đường hay những chân ruộng khô, vận chuyển nông sản trong mùa thu hoạch.
Sống trong môi trường chằng chịt kênh, rạch, ghe, thuyền của người Khmer có rất nhiều loại: xuồng ba lá, ghe tam bản, thuyền " tắc rán" hoặc thuyền "đuôi tôm" chạy máy. Ðặc biệt nhất là chiếc ghe Ngo (Tuộc mua) dài 30m, làm bằng gỗ sao, có từ 30-40 tay chèo, mũi và hai bên thành thuyền có vẽ hình ó biển, voi, sư tử, sóng nước. Ghe Ngo chỉ sử dụng trong dịp lễ chào mặt trăng OK-ang Bok (tháng 10 âm lịch), còn ngày thường họ gửi trong chùa, được cư dân trong các "Phum", "Sóc" coi như vật thiêng.
Quan hệ xã hội: Gia đình nhỏ một vợ một chồng, ở riêng và là đơn vị kinh tế độc lập, có nơi 3-4 thế hệ sống chung trong một nhà. Xã hội Khmer vẫn còn tồn tại nhiều tàn dư mẫu hệ.
Người Khmer có rất nhiều họ khác nhau. Những họ do triều Nguyễn trước đây đặt ra như: Danh, Kiên, Kim, Sơn, Thạch. Những họ tiếp thu từ người Việt và người Hoa như: Trần, Nguyễn, Dương, Trương, Mã, Lý... Lại có những họ thuần tuý Khmer như U, Khan, Khum. Tình trạng ngoại tình, đa thê, li hôn hoặc loạn luân giữa những người có huyết thống trực hệ, ít xẩy ra hoặc tuyệt đối nghiêm cấm.
Hôn nhân: Hôn nhân thường do cha mẹ xếp đặt, có sự thoả thuận của con cái. Cưới xin trải qua 3 bước: làm mối, dạm hỏi và lễ cưới, được tổ chức ở bên nhà gái. Sau đó, người con trai phải ở bên nhà vợ một thời gian. Trải qua ít năm hoặc khi có con, họ ra ở riêng, nhưng vẫn cư trú bên ngoại.
Ma chay: Tục hoả thiêu đã có từ lâu. Sau khi thiêu, tro được giữ trong tháp "Pì chét đẩy", xây cạnh ngôi chính điện trong chùa.
Lễ tết: Có 2 lễ lớn trong năm.
Tết Chuôn chnam Thmây tổ chức từ ngày 1 đến ngày 3 đầu tháng Chét (theo Phật lịch) vào khoảng tháng 4 dương lịch.
Lễ chào mặt trăng (ok ang bok) tổ chức vào rằm tháng 10 âm lịch, trong lễ này có đua thuyền Ngo giữa các phum - sóc.
Thờ cúng: Thờ Phật, tổ tiên và thực hành các nghi lễ nông nghiệp như cúng thần ruộng (neak tà xiê), gọi hồn lúa (ok ang leok), thần mặt trăng (ok ang bok).
Học: Con trai khi lớn đều được cha mẹ gửi vào chùa làm sư từ 3 đến 5 năm. Họ được học kinh Phật, học chữ Khmer ở các trường chùa. Chỉ sau nghĩa vụ tu hành, họ mới được phép hoàn tục và mới có quyền được lập gia đình.
Văn nghệ: Người Khmer có cả một kho tàng phong phú về truyện cổ như thần thoại, truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn, truyện cười, có một nền sân khấu truyền thống như Dù kê, Dì kê, một nền âm nhạc vừa có nguồn gốc Ấn Ðộ, vừa có nguồn gốc Ðông Nam Á. Nghệ thuật và kiến trúc chùa tháp được coi là di sản đặc sắc nhất của văn hoá Khmer. Trong các ngôi chùa Khmer của Phật giáo tiểu thừa (Thérévada), ngoài tượng Ðức Phật Thích Ca được tôn thờ duy nhất, chiếm vị trí trung tâm khu chính điện, vẫn tồn tại một hệ thống phong phú linh thần, linh thú - những dấu vết tàn dư còn lại của Bà la môn giáo và tín ngưỡng dân gian.
Theo cema.gov.vn
