Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như, túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.
Bà Thị Phích, ấp Trà Pho, xã Giang Thành là hộ Khmer có hoàn cảnh khó khăn, do từ nhỏ bị sốt bại liệt làm cho đôi chân đi lại khó khăn, vì vậy, bà không thể lao động nặng được nên hàng chục năm nay cuộc sống chủ yếu nhờ vào nghề đan cỏ bàng.
Theo bà Phích, nguồn thu nhập mang lại không nhiều, chỉ trên dưới 100.000 đồng/mỗi ngày nhưng việc làm ổn định, thu nhập đều cũng giúp ổn định cuộc sống.
“Nhờ nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở khu bảo tồn cỏ bàng cho khai thác nên tôi không phải mất tiền mua mà chỉ chịu khó vào cắt về phơi rồi đan đệm, đồ gia dụng bán. Tôi sống có một mình và được Đồn Biên phòng Phú Mỹ hỗ trợ gạo hàng tháng cùng với nguồn thu nhập từ nghề đan cỏ bàng giúp việc chi tiêu trong sinh hoạt đủ đầy hơn”, bà Phích nói.
Bà Trần Thị Mộng Tuyền, chủ cơ sở kinh doanh Toàn Phát (xã Giang Thành) cho biết, cơ sở chuyên sản xuất và thu mua các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng. Cơ sở làm theo đơn đặt hàng của công ty phục vụ xuất khẩu với các loại sản phẩm: Giỏ xách, túi xách thời trang, vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… mỗi năm cung ứng khoảng 15.000 sản phẩm. Cơ sở hiện có 2 sản phẩm đạt OCOP 4 sao gồm giỏ xách và sọt rác.
Cơ sở có hơn 10 lao động thường xuyên với thu nhập khoảng 5 triệu đồng/tháng, ngoài ra còn đặt hàng hơn 50 người làm gia công sản phẩm tại nhà, cơ sở đến tận nơi thu gom. Tất cả lao động ở cơ sở cũng như những người nhận làm gia công đều là người Khmer, các chị em rất khéo tay và siêng năng nên nguồn thu nhập khá ổn định từ 100 - 200.000 đồng/người/ngày (tùy theo năng suất).
“Thời gian qua, cơ sở cũng được ngành chức năng, chính quyền địa phương hỗ trợ một số máy móc, hồ sơ thủ tục, đào tạo nghề… giúp việc sản xuất kinh doanh thuận lợi, tạo việc làm, thu nhập cho hội viên phụ nữ, góp phần phát triển kinh tế địa phương”, bà Tuyền chia sẻ.
Chị Thị Lol, 39 tuổi (xã Giang Thành) cho biết, gia đình trồng lúa 2 vụ trên diện tích 2,5 ha, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận hơn 60 triệu đồng/năm. Với số tiền trên không đảm bảo cho việc chi tiêu sinh hoạt trong gia đình và lo cho 2 con ăn học nên chị nhận đan đệm cỏ bàng và may túi xách giao cho cơ sở kinh doanh Toàn Phát để có thêm thu nhập 50 triệu đồng/năm. Nhờ đó, cuộc sống ổn định hơn và gia đình chị cũng tích lũy được số tiền xây căn nhà trị giá hơn 300 triệu đồng.
Bà Trần Ngọc Bích, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Giang Thành cho biết, nghề đan cỏ bàng ở xã Giang Thành đã tồn tại hàng trăm năm, trở thành nét văn hóa truyền thống và là sinh kế bền vững của đồng bào Khmer vùng biên giới. Xã Giang Thành hiện có khoảng 200 lao động (chủ yếu là phụ nữ Khmer) gắn bó với nghề đan cỏ bàng, thu nhập ổn định từ 3 triệu đồng đến 4 triệu đồng/tháng.
Bộ sản phẩm đan từ cỏ bàng Phú Mỹ được Ủy ban nhân dân tỉnh công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2023, một số sản phẩm đạt OCOP 4 sao, đa phần các sản phẩm được xuất khẩu sang nước ngoài.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Giang Thành, năm 2016, tỉnh Kiên Giang (cũ) quyết định thành lập Khu bảo tồn loài sinh cảnh Phú Mỹ với diện tích hơn 2.700ha, trong đó vùng lõi khoảng 1.000ha, nhằm bảo vệ đa dạng sinh học, duy trì số lượng trên 100 cá thể sếu đầu đỏ về trú ngụ mỗi năm, đồng thời hướng tới phát triển làng nghề truyền thống đan cỏ bàng gắn với sinh kế bền vững.
Trước đây bà con chủ yếu đan đệm, cà ròn để phục vụ sinh hoạt, dần dần về sau nhờ được tập huấn và hỗ trợ thiết kế, người dân làng nghề đã sáng tạo ra nhiều sản phẩm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng như, nón, ví, dép, túi xách thời trang, đồ trang trí nội thất, vật dụng gia đình... Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng được một số công ty đặt hàng thu mua xuất khẩu sang châu Âu, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và phục vụ thị trường trong nước như, Vũng Tàu, Cần Thơ, Phú Quốc, TP Hồ Chí Minh…
“Thời gian tới, xã phối hợp với các đơn vị quản lý chặt chẽ hoạt động khai thác cỏ bàng, kết hợp nghiên cứu khoa học, giáo dục cộng đồng, phát triển du lịch sinh thái, tăng cường quảng bá sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cỏ bàng để mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm, góp phần phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân vùng biên giới Tây Nam”, bà Trần Ngọc Bích thông tin thêm./.
