Du lịch Điện Biên đang đứng trước thời cơ phát triển mới khi lượng khách và doanh thu liên tục tăng trưởng sau nhiều năm tập trung đầu tư hạ tầng, bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử, văn hóa.
Để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tỉnh đã ban hành nhiều Nghị quyết quan trọng nhằm tạo thêm động lực, mở ra dư địa mới để du lịch Điện Biên phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và giàu bản sắc.
Hỗ trợ các bản du lịch cộng đồng trọng điểm
Điện Biên là vùng đất hội tụ những giá trị đặc sắc về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên. Tỉnh sở hữu Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ nổi tiếng, địa phương còn có hệ sinh thái đa dạng với hồ Pá Khoang, rừng Mường Phăng, suối khoáng nóng U Va, cánh đồng Mường Thanh cùng kho tàng văn hóa của 19 dân tộc anh em. Đây là những lợi thế hiếm có để phát triển các loại hình du lịch lịch sử, văn hóa, sinh thái và cộng đồng.
Năm 2025, Điện Biên đón trên 1,45 triệu lượt khách, tổng doanh thu đạt hơn 2.645 tỷ đồng. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong 6 tháng đầu năm 2026 với gần một triệu lượt khách và doanh thu gần 1.800 tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Những con số này cho thấy sức hấp dẫn ngày càng lớn của điểm đến Điện Biên cũng như vai trò ngày càng rõ nét của ngành du lịch trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Tuy nhiên, nhiều "điểm nghẽn" vẫn tồn tại. Không ít bản du lịch cộng đồng còn thiếu hạ tầng đồng bộ; nhiều hộ làm homestay chưa đủ nguồn lực cải tạo cơ sở lưu trú, nâng cấp dịch vụ. Hoạt động quảng bá, chuyển đổi số còn hạn chế; sản phẩm du lịch thiếu chiều sâu và chưa tạo được sức cạnh tranh tương xứng với tiềm năng...
Nhận diện rõ những hạn chế đó, Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 31/12/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã xác định mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, tập trung xây dựng các bản du lịch cộng đồng, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng liên kết vùng và đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư. Để hiện thực hóa chủ trương đó, ngày 29/6/2026, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND quy định nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch với phạm vi bao quát từ hạ tầng, sản phẩm, nguồn nhân lực đến truyền thông, quảng bá và chuyển đổi số…
Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên tỉnh xây dựng một cơ chế hỗ trợ tương đối toàn diện đối với các bản du lịch cộng đồng trọng điểm. Theo quy định, các bản như Phiêng Lơi, Che Căn, Nà Sự, Huổi Nhả, bản Lồng, Quan Chiêng, A Pa Chải cùng các bản được công nhận trong tương lai đều thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ. Không chỉ các tổ chức quản lý bản, các hộ kinh doanh homestay, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình và cá nhân hoạt động du lịch cũng là đối tượng thụ hưởng.
Các chính sách hỗ trợ sẽ góp phần giải quyết những khó khăn của cơ sở như: đầu tư đường giao thông nội bản, nhà đón tiếp, hệ thống điện chiếu sáng, nhà vệ sinh công cộng, internet công cộng đến hỗ trợ xây dựng sản phẩm OCOP, phát triển sản phẩm trải nghiệm, quảng bá du lịch, chuyển đổi số... Đối với các hộ làm homestay, ngoài việc được hỗ trợ cải tạo cơ sở lưu trú, mua sắm trang thiết bị, chỉnh trang cảnh quan, còn có thể tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư mở rộng hoạt động kinh doanh.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên Trần Hải Hà thông tin, Nghị quyết số 16 sẽ tạo thêm nguồn lực để các bản du lịch cộng đồng và homestay nâng cấp hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ; đồng thời phát huy vai trò của các nhà sáng tạo nội dung số trong quảng bá hình ảnh địa phương, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái du lịch cộng đồng, nâng cao thu nhập cho người dân gắn với bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống…Tỉnh cũng chủ trương đẩy mạnh hợp tác công - tư, huy động nguồn lực xã hội đầu tư phát triển du lịch; tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành, các hãng hàng không, địa phương trong khu vực Tây Bắc và các thị trường quốc tế thông qua Cảng Hàng không Điện Biên và Cửa khẩu quốc tế Tây Trang. Đây được xem là nền tảng để mở rộng không gian phát triển, đưa Điện Biên trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch khu vực.
Đưa nhà sáng tạo nội dung số thành đối tượng thụ hưởng chính sách
Những năm qua, du lịch cộng đồng ở Điện Biên đã từng bước khẳng định sức hút riêng nhờ những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Tuy nhiên, tại không ít bản du lịch, việc phát triển vẫn chủ yếu dựa vào nguồn lực tự thân của người dân. Cơ sở vật chất còn đơn giản, dịch vụ chưa đồng đều, sản phẩm trải nghiệm còn thiếu tính chuyên nghiệp. Chính vì vậy, những chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để các bản du lịch cộng đồng chuyển từ phát triển tự phát sang phát triển bài bản, bền vững.
Homestay Mường Then (xã Thanh Nưa) chuẩn bị phòng nghỉ để đón khách lưu trú. Ảnh: Xuân Tư/TTXVN
Homestay Mường Then tại xã Thanh Nưa nhiều năm nay là một trong những điểm lưu trú được du khách yêu thích bởi vẫn giữ nguyên kiến trúc nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái và các dân tộc khác, kết hợp các trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng. Anh Trần Văn Đông, chủ Homestay Mường Then thông tin, việc đầu tư nâng cấp cơ sở lưu trú luôn là bài toán khó bởi kinh phí lớn trong khi nguồn thu từ du lịch chưa thật sự ổn định. Trước đây, gia đình anh phát triển homestay chủ yếu dựa vào nguồn lực tự có nên việc nâng cao chất lượng dịch vụ còn nhiều khó khăn. Theo Nghị quyết 16, những chính sách hỗ trợ nâng cấp homestay, cải tạo cảnh quan hay nguồn vốn vay ưu đãi sẽ giúp các hộ làm du lịch như anh Đông có điều kiện đầu tư bài bản hơn, từng bước nâng tầm sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.
Không chỉ tại khu vực trung tâm, những người làm du lịch ở các bản vùng cao cũng đặt nhiều kỳ vọng vào những chính sách mới. Là một trong những hộ tham gia phát triển du lịch cộng đồng tại bản Nà Sự, xã Mường Chà, chị Thùng Thị Lâm cho rằng điều hấp dẫn nhất đối với du khách khi đến đây không phải là những công trình hiện đại mà chính là bản sắc văn hóa còn được lưu giữ khá nguyên vẹn. Vì vậy, cùng với việc hỗ trợ đầu tư cơ sở vật chất theo Nghị quyết 16, người dân cũng xác định phải gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, từ kiến trúc nhà ở, trang phục, nghề thủ công đến các lễ hội dân gian để tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm du lịch.
Một điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết số 16 là lần đầu tiên tỉnh đưa nhà sáng tạo nội dung số trở thành đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ phát triển du lịch. Hiện nay, các nền tảng số như YouTube, TikTok, Facebook hay Instagram… đang trở thành "cẩm nang du lịch" của nhiều người trước khi lựa chọn điểm đến. Việc khuyến khích những người am hiểu văn hóa địa phương trực tiếp kể câu chuyện về quê hương mình được xem là hướng đi phù hợp với xu thế truyền thông hiện đại. Theo quy định, các cá nhân, tổ chức đáp ứng điều kiện về thời gian hoạt động và số lượng, chất lượng sản phẩm quảng bá sẽ được nhận hỗ trợ kinh phí để đầu tư nâng cao chất lượng nội dung số.
Là một trong những nhà sáng tạo nội dung số đầu tiên ở tỉnh Điện Biên, anh Nguyễn Nam Khánh đã nhiều năm ghi lại vẻ đẹp của những bản làng, phong cảnh thiên nhiên và đời sống văn hóa của đồng bào các dân tộc thông qua các video ngắn trên mạng xã hội. Những thước phim giản dị nhưng chân thực về mùa lúa chín, điệu xòe, bữa cơm truyền thống hay phiên chợ vùng cao… đã thu hút hàng trăm nghìn lượt xem và góp phần đưa hình ảnh Điện Biên đến gần hơn với cộng đồng yêu du lịch.
Anh Khánh chia sẻ: "Tôi rất vui khi lần đầu tiên tỉnh Điện Biên có chính sách hỗ trợ những người làm nội dung số. Đây không chỉ là nguồn động viên về vật chất mà còn là sự ghi nhận đối với những người đang góp phần quảng bá quê hương. Việc hỗ trợ sẽ giúp chúng tôi sẽ có thêm điều kiện đầu tư thiết bị, nâng cao chất lượng hình ảnh, xây dựng nhiều sản phẩm hấp dẫn hơn để giới thiệu cảnh đẹp, văn hóa và con người Điện Biên tới du khách trong và ngoài nước...".
Có thể thấy, khi các chính sách về đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm, đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số, xúc tiến quảng bá và hỗ trợ cộng đồng được triển khai đồng bộ, những "điểm nghẽn" lâu nay đang từng bước được tháo gỡ. Đây cũng là nền tảng để Điện Biên xây dựng hệ sinh thái du lịch hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc, nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa du lịch trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới./.
