Gìn giữ, phát huy nghề thêu thổ cẩm của người Dao

Gìn giữ, phát huy nghề thêu thổ cẩm của người Dao
Những lúc nông nhàn phụ nữ Dao Tiền ở Nà Chắn (xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình) thường tập trung tại xưởng dệt để thêu thổ cẩm. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN
Những lúc nông nhàn phụ nữ Dao Tiền ở Nà Chắn (xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình) thường tập trung tại xưởng dệt để thêu thổ cẩm. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN

Đã hơn 20 năm nay, bà Lý Mùi Lai (xóm Xiên Pèng, xã Vũ Nông, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng) gắn bó với nghề may trang phục truyền thống cho đồng bào dân tộc Dao đỏ. Bà Lai cho biết, trang phục của dân tộc Dao đỏ gồm hai loại là thường phục và lễ phục. Đối với nam giới, trang phục hàng ngày đơn giản với áo chàm đen; lễ phục là áo dài đỏ với họa tiết hoa lá sặc sỡ. Trang phục truyền thống của phụ nữ Dao đỏ bao gồm áo, quần, khăn vấn đầu, thắt lưng và các đồ trang sức khác đi kèm.

Bà Lai chia sẻ thêm, bà biết thêu quần áo của dân tộc Dao đỏ từ lúc hơn 10 tuổi. Bộ trang phục của dân tộc Dao đỏ thường dùng vào các ngày lễ cấp sắc, lễ tẩu sai, lễ cưới hỏi và mặc đi chợ phiên. Khi ai có nhu cầu đặt mua, bà làm để bán, kiếm thêm thu nhập cho gia đình. Bà đã dạy con cháu biết thêu và làm bộ quần áo dân tộc Dao đỏ, để thế hệ sau không làm mất đi truyền  thống bản sắc của dân tộc Dao đỏ.

Đang tỉ mẩn đính những họa tiết bạc cuối cùng cho phần ngực áo, chị Lý Mùi Mui (xóm Xiên Pèng, xã Vũ Nông, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng) cho biết, chị được mẹ dạy làm bộ trang phục người Dao đỏ từ khi 10 tuổi. Bây giờ, chị đã hơn 20 tuổi và hàng ngày chị giúp mẹ may những bộ quần áo này để mọi người dùng khi đi làm dâu, cho các thầy cúng  mặc và để gìn giữ bản sắc dân tộc.
 
Nghề thêu dệt thổ cẩm được người Dao Tiền giữ gìn từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN
Nghề thêu dệt thổ cẩm được người Dao Tiền giữ gìn từ thế hệ này sang thế hệ khác. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN

Người Dao đỏ ở Nguyên Bình thường dùng vải nhuộm chàm để may trang phục. Một bộ trang phục của người Dao đỏ có 5 màu cơ bản là đỏ, xanh, trắng, vàng, đen; trong đó, màu đỏ là màu chủ đạo. Theo quan niệm của người Dao đỏ, màu đỏ mang lại hạnh phúc và may mắn, đầy đủ và tạo ra năng lượng tích cực cho con người.

Điểm nhấn của bộ trang phục người phụ nữ Dao đỏ là phần ngực áo được trang trí bằng họa tiết bạc. Những họa tiết bạc sẽ gắn đầy trên hai mảnh vải được vòng qua cổ tựa như chiếc áo yếm. Quanh cổ được viền vải đỏ và đính các hàng hóa bằng bạc song song với nhau. Chiếc áo yếm này có hai thân trước và sau, cả hai thân đều được đính hoa bằng bạc.

Người Dao ở Nguyên Bình được chia làm hai nhóm là Dao đỏ và Dao tiền. Nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của người dân tộc Dao tiền, năm 2017, UBND xã Hoa Thám đã quyết định thành lập Nhóm thêu thổ cẩm xóm Nà Chắn, xã Hoa Thám. Nhóm gồm 17 thành viên thực hiện thêu các hoa văn, cách chấm sáp ong, giới thiệu các sản phẩm đến người tiêu dùng.
 
Những lúc nông nhàn phụ nữ Dao Tiền ở Nà Chắn (xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình) thường tập trung tại xưởng dệt để thêu thổ cẩm. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN
Những lúc nông nhàn phụ nữ Dao Tiền ở Nà Chắn (xã Hoa Thám, huyện Nguyên Bình) thường tập trung tại xưởng dệt để thêu thổ cẩm. Ảnh: Chu Hiệu - TTXVN

Đang mải miết thêu những hoa văn trên một chiếc khăn tay, chị Chu Thị Huyền (20 tuổi, thành viên trẻ tuổi nhất Nhóm thêu thổ cẩm người Dao tiền xóm Nà Chắn) cho biết: Từ nhỏ chị đã được các bà, các mẹ chỉ bảo làm áo, làm địu, làm những sản phẩm thêu truyền thống của dân tộc; dạy từng nét hoa văn từ đơn giản đến phức tạp, cho đến làm được cả bộ như địu, áo dân tộc, khăn, mũ... Đến bây giờ, chị đã có thể tự làm mọi công đoạn từ vẽ sáp ong đến thêu thành một sản phẩm hoàn thiện. Chị cho rằng, phụ nữ người Dao tiền ai cũng phải biết thêu để góp phần giữ gìn được nét đẹp truyền thống của dân tộc.

Theo Chủ tịch UBND xã Hoa Thám Hoàng Tòn Sao, qua hai năm hình thành và phát triển, sản phẩm của nhóm thêu thổ cẩm người Dao tiền xóm Nà Chắn đã được giới thiệu tới nhiều khách du lịch trong và ngoài nước. Thông qua việc trưng bày giới thiệu sản phẩm tại các hội chợ, các sản phẩm thêu thổ cẩm của nhóm được nhiều tổ chức, cá nhân đạt hàng. Việc tiêu thụ được sản phẩm góp phần nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho các thành viên. Hiện nay, thu nhập bình quân hàng tháng của mỗi thành viên đạt trên hai triệu đồng.

Mô hình xây dựng nhóm sở thích thêu thổ cẩm của đồng bào Dao tiền đã cho những kết quả nhất định. Tuy nhiên, theo bà Bàn Thị Xuân (thành viên Nhóm thêu thổ cẩm người Dao tiền xóm Nà Chắn), để bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của đồng bào Dao tiền, ngoài việc được đào tạo, hỗ trợ trang thiết bị và nâng cao tay nghề, Nhóm cần các tổ chức xã hội trong và ngoài nước hỗ trợ về vốn. Các cấp chính quyền có cơ chế chính sách phát triển nghề thêu thổ cẩm, tạo động lực phát triển các làng nghề truyền thống nói chung và của đồng bào dân tộc Dao tiền tại xã Hoa Thám nói riêng…

Chủ tịch UBND huyện Nguyên Bình Nông Quốc Hùng cho biết, đồng bào Dao ở huyện Nguyên Bình có nhiều nét văn đặc sắc, trong đó có thêu thổ cẩm. Để phát huy những nét văn hóa độc đáo, huyện đã xây dựng kế hoạch đề nghị các xóm, xã còn lưu giữ những nét văn hóa thêu thổ cẩm thành lập các tổ nhóm sở thích. Đồng thời, huyện hỗ trợ các nhóm sở thích mang sản phẩm tham gia tại các hội chợ triển lãm, học hỏi cách tiếp cận thị trường. Huyện đang hướng dẫn các tổ nhóm thêu thổ cẩm mang sản phẩm ra các điểm du lịch để trưng bày, giới thiệu, trong đó có việc trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Rừng Trần Hưng Đạo (xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng)…

Chu Hiệu
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Lễ hội đền Công đồng Bắc Lệ năm 2026

Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với  nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Khám phá lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường tại Lào Cai

Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gìn giữ nghệ thuật múa dân gian của người Cống

Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Gìn giữ nét đẹp văn hóa Lễ Cơm mới đền Đông Cuông

Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Độc đáo lễ cúng hồn trâu của người Lự

Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Khai mạc Lễ hội Mường Lò năm 2026

Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Để bản sắc trở thành sức hút của điểm đến

Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Đồi Cổ Thạch: Dấu tích xưa giữa miền biển bình yên

Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Về 'Ta lêu' nghe tâm tình người H’rê

Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Văn hóa là sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản gốm Chăm

Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò rực rỡ, văn minh

Từ ngày 15 - 21/10, tại Nghĩa Lộ (tỉnh Lào Cai) sẽ diễn ra Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026. Đêm khai mạc vào tối 16/10 với chương trình nghệ thuật đặc sắc “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được kỳ vọng là điểm nhấn hội tụ sắc màu Tây Bắc. 

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Cao Bằng quảng bá làng nghề truyền thống tới du khách

Được tổ chức vào các ngày cuối tuần tại phố đi bộ Kim Đồng, Tuần trải nghiệm làng nghề truyền thống “Bàn tay người Cao Bằng” mang đến cho người dân và du khách cơ hội khám phá, trải nghiệm trực tiếp các nét văn hóa độc đáo cùng kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo.