Nghề rèn thủ công là nghề truyền thống của đồng bào dân tộc Mông. Ảnh: Hoàng Tâm
Nghề rèn thủ công là nghề truyền thống của dân tộc Mông đã có từ bao đời nay, việc rèn các nông cụ nhằm phục tập quán canh tác trong lao động sản xuất của đồng bào. Xưa việc làm rèn thường chỉ có một, hai gia đình trong mỗi thôn bản, những gia đình này thường chỉ hoạt động vào thời gian nông nhàn. Họ không sản xuất ra hàng loạt sản phẩm để bán sẵn mà chỉ làm theo yêu cầu của khách trong bản, trong vùng. Công việc chủ yếu của những lò rèn này là sửa chữa, tu chỉnh nông cụ và đồ gia dụng. Nguyên vật liệu chủ yếu là do khách hàng đem đến rồi đặt hàng, trả công thợ bằng tiền, thóc hoặc gạo do đôi bên cùng thỏa thuận.
Trước đây đồng bào Mông thường đi kiếm, mua sắt, thép ở những nơi khác mang về rèn thành công cụ. Về sau nhờ có những phế liệu của nền công nghiệp như: nhíp ô tô, mảnh bom, xà beng, choòng đục đá… đồng bào không phải đi tìm nguyên liệu nữa và sử dụng nguyên liệu sẵn có.
Nếu khách hàng là trai trẻ, khỏe mạnh, có thể tham gia như thợ phụ với các thao tác: kéo bễ, quai búa tạ…để không phải trả tiền công thợ. Sản phẩm rèn gồm: dao, rìu, thuổng, cuốc, phụ tùng… chúng vốn được làm từ thép nên sản phẩm rất bền, sử dụng đến mòn vẹt mà vẫn còn rất sắc bén.
Đồng bào Mông kéo bễ thổi lửa thủ công để rèn. Ảnh: Hoàng Tâm Cũng như nhiều dân tộc khác, thợ rèn người Mông dùng than củi để đốt lò, dùng bễ thụt để thổi lửa, công cụ sản xuất chủ yếu ngoài cái bễ thụt còn có đe, các cỡ búa, kìm, chậu nước và thân cây chuối để tôi sản phẩm.
Để làm ra các sản phẩm nông cụ, đồng bào Mông phải trải qua các công đoạn rèn, đúc truyền thống sau:
Bước thứ nhất là bước chọn vật liệu: Để rèn được được một con dao tốt, trước tiên phải chọn được nguyên liệu tốt. Nguyên liệu thường được chọn để rèn dao là: nhíp ô tô, lò xo. Đây là những nguyên liệu đảm bảo độ bền dẻo cao, lưỡi dao sắc bén mà khi sử dụng không bị sứt mẻ, biến dạng nên rất phù hợp với công việc lao động sản xuất.
Đo sắt và cắt để rèn dao cho phù hợp với kích cỡ được khách đặt hàng. Ảnh: Hoàng Tâm Bước thứ 2 là bước cắt sắt, thép: Tùy vào kích cỡ của sản phẩm mà cắt nguyên liệu cho phù hợp.Để cắt được nguyên liệu, người sẽ lấy một con dao (thường là dao phát) to, lưỡi dầy đã qua sử dung, hoặc rèn riêng để cắt sắt, sau đó nung thanh sắt định cắt cho thật đỏ rồi lấy ra cắt, vừa cắt người thợ vừa nhúng lưỡi dao cắt đó vào chậu nước để cái lưỡng đủ độ cứng thì mới cắt được thanh sắt đó thành một miếng nhỏ theo hình dáng ban đầu con dao định rèn.
Sắt, thép được nung đỏ trước khi quai búa để rèn dao. Ảnh: Hoàng Tâm Bước 3 là bước rèn dao: Sau khi cắt, sắt thép được nung đỏ kỹ trước khi quai búa để rèn. Nung càng đỏ thì chất sắt càng mềm dễ đánh mà không tốn nhiều công sức, nhưng không được nung quá lâu vì như vậy chất sắt sẽ bị nung chảy. Đây là công đoạn đòi hỏi sức khỏe dẻo dai, khả năng quan sát và kinh nghiệm cách rèn. Theo cách rèn thông thường khi nào rèn được phần lưỡi ưng ý người ta mới trau chuốt đến phần chuôi.
Quai búa để rèn sản phẩm. Ảnh: Nam Sương Bước 4 là bước tôi dao: Kỹ thuật tôi là khâu quan trọng nhất của nghề rèn truyền thống. Sau khi tạo xong dáng của sản phẩm thì tiến hành tôi con dao. Người Mông có nhiều cách tôi dao khác nhau, có loại sắt thì tôi bằng nước có bỏ một lượng muối vừa phải; có loại thì tôi bằng thân cây chuối và cũng có thể là bằng dầu nhớt.
Tôi dao để chuẩn bị cho ra sản phẩm ưng ý. Ảnh:Nam Sương Bước thứ 5 là bước mài dao: Đây là công đoạn khá quan trọng, để mài được một lưỡi dao sắc thì đòi hỏi phải biết cách mài. Trước tiên, người ta không mài vào lưỡi ngay mà phải mài từ ngoài bằng đá thô vào trong lưỡi, khi nhìn thấy lưỡi mỏng người ta mới bắt mài phần lưỡi bằng đá mịn. Trong lúc mài phải chú ý đổ nước liên tục tránh mài đá khô hay ít nước, vì mài như vậy lưỡi dao sẽ nóng lên ,ảnh hưởng đến độ sắc của lưỡi.
Tra cán dao để chuẩn bị hoàn thiện sản phẩm. Ảnh: Nam Sương
Mài dao là công đoạn quan trọng liên quan đến công dụng của dao. Ảnh:Nam Sương Bước thứ 6 là bước làm vỏ dao: Để thuận tiện cho việc mang đi lại trong lúc lên nương xuống ruộng, người Mông thường làm cái vỏ dao bao bọc bên ngoài, vừa để tiện vận chuyển, vừa để bảo vệ lưỡi dao tránh va đập vào các vật cứng khác và tránh lưỡi dao gây sát thương tới người.
Đồng bào Mông khéo léo đẽo bao đựng dao. Ảnh: Nam Sương Bước thứ 7 là cách dùng và bảo quản: Khi sử dụng dao, muốn lưỡi dao sắc bén lâu dài, không bị vỡ, gỉ…thì cần có cách sử dụng hợp lý và bảo quản tốt. Không được hơ dao trên lò lửa, hoặc phơi nắng gắt, để tránh cho dao bị mềm. Sau khi dùng, dao rất dễ bị gỉ. Để khắc phục nhược điểm này, có thể bôi lên một ít dầu ăn, ngâm vào trong nước vo gạo, hoặc lấy gừng xoa vào.
Du khách thích thú được tận tay xem sản phẩm vừa được hoàn thiện của đồng bào Mông. Ảnh: Hoàng Tâm Lưỡi dao trong quá trình sử dụng thường gặp những tổn thương như bị mẻ, bị mòn gỉ, biến dạng...nên phải dùng đúng loại dao cho nhu cầu. Những con dao nhỏ, sắc có thể làm công việc tinh tế, những thế mềm, trong khi những công việc nặng nhọc nên sử dụng dao lớn, sống dầy.
TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.
Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.
Thời gian qua, ngành Văn hóa tỉnh Cao Bằng đã có nhiều cách làm hay để đưa di sản đến gần công chúng, để cộng đồng tiếp tục gìn giữ và trao truyền nghề trong đời sống hôm nay.
Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.
Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.
Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Giữ gìn và phát huy giá trị trang phục truyền thống của đồng bào Ca Dong không chỉ là trách nhiệm bảo tồn di sản, mà còn là mạch nguồn nuôi dưỡng bản sắc, kết nối quá khứ với tương lai để văn hóa cha ông mãi trường tồn cùng đại ngàn.
Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.
Chào mừng kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh Thái Nguyên và Festival trà quốc tế Thái Nguyên 2026, ngày 31/10, tại xã Hợp Thành, tỉnh Thái Nguyên đã diễn ra Lễ hội cơm mới 2026 với chủ đề “Hương lúa mới - Sắc màu văn hóa Tày Hợp Thành”.
Khăn Piêu (hay Piêu), trong tiếng Thái gọi là Ba Piều (Piều), là loại khăn đội đầu truyền thống của phụ nữ dân tộc Thái ở vùng Tây Bắc Việt Nam, đặc biệt là phụ nữ nhóm Thái đen.
Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.
Cuối tháng 10, khi những cánh đồng lúa ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu ngả sang màu vàng, cũng là thời điểm bước vào mùa lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Bahnar. Với bà con Bahnar nhánh Giơ Lâng là Lễ Ét Đông (Lễ ăn con dúi), còn với bà con Xơ Đăng là Lễ Mừng lúa mới được tổ chức với cùng mong muốn và tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu, mang lại sự ấm cúng, bình yên cho dân làng. Những nét văn hóa đặc sắc trong mùa lễ hội của đồng bào Xơ Đăng, Bahnar nơi đây đã cùng vẽ nên “bức tranh” đầy màu sắc của cộng đồng các dân tộc giữa đại ngàn Tây Nguyên.
Nơi cuối nguồn Tây Nam của tổ quốc, bên dòng sông Hậu hiền hòa bao đời ôm lấy những xóm làng trù phú, có một cộng đồng hình thành từ bao đời nay, gìn giữ và bồi đắp nên một nét đẹp văn hóa đặc sắc với những dấu ấn rất riêng. Đó là đồng bào Chăm Islam An Giang.
Ngày 25/10, UBND xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ tổ chức Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi năm 2026. Lễ hội thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Giữa không gian núi đá trùng điệp nơi cực Bắc Tổ quốc, những thanh âm trống đồng, sắc màu trang phục truyền thống và các điệu múa dân gian của đồng bào Lô Lô đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc tại xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang.
Tây Ninh có 17 dân tộc thiểu số với 35.589 người, nhiều cộng đồng sinh sống tại các xã biên giới giáp Campuchia. Tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào.
Chiều 22/10, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao Nhà rông văn hóa tặng nhân dân thôn Giang Lố 1, xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, do Binh đoàn 20 hỗ trợ, Binh đoàn 15 làm chủ đầu tư, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 phối hợp triển khai thực hiện.
Sáng 22/10, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang trang trọng tổ chức lễ Dâng y Kathina năm 2026, với sự tham dự của chư Tôn trưởng lão Hòa thượng, Thượng tọa, chư Tăng, sư trụ trì 66 chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đông đảo đồng bào, Phật tử.
