Hồi sinh làng nghề truyền thống: Bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế bền vững

Hồi sinh làng nghề truyền thống: Bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế bền vững

Không chỉ nổi tiếng với Mũi Né - “thủ đô resort” cùng những bãi biển trong xanh, đầy nắng, vùng ven biển tỉnh Lâm Đồng còn gây ấn tượng bởi bề dầy văn hóa, đặc biệt là các làng nghề thủ công truyền thống. Những sản phẩm đặc trưng như gốm Chăm mộc mạc, nước mắm Phan Thiết đậm đà, bánh tráng dẻo thơm hay thổ cẩm rực rỡ sắc màu… đều mang đậm dấu ấn lịch sử và bản sắc dân tộc.

Các làng nghề này đang từng bước hồi sinh và phát triển mạnh mẽ. Không chỉ tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân, các làng nghề còn trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, góp phần quảng bá văn hóa bản địa và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.

Nơi lưu giữ hương vị bánh tráng truyền thống

phu-long-230825.jpg
Sản xuất bánh tráng tại Làng nghề bánh tráng Phú Long, phường Hàm Thắng (Lâm Đồng).

Phú Long là một trong những cái nôi nổi tiếng của nghề làm bánh tráng ở Lâm Đồng. Những người lớn tuổi ở đây không ai nhớ chính xác nghề này có từ bao giờ, chỉ biết rằng nó đã được lưu giữ và tồn tại hàng trăm năm, nức tiếng gần xa. Đến Phú Long, không khó để bắt gặp những hàng dài vỉ bánh tráng được phơi khắp sân nhà, tường rào, trên nóc nhà và các lối đi. Dù cũng được làm từ bột gạo như bánh tráng ở nhiều vùng khác, bánh tráng Phú Long vẫn có hương vị đặc biệt, chứa đựng cả sự chịu thương, chịu khó của những người phụ nữ tảo tần sớm hôm.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề bánh tráng, bà Nguyễn Thị Tùng, khu phố Phú Thành, phường Hàm Thắng được mẹ truyền nghề từ năm 19 tuổi. Đến nay, bà đã đứng bếp được hơn 30 năm. Cứ đều đặn mỗi ngày từ 3 giờ sáng đến 15 giờ chiều, bà Tùng cùng ba nhân công khác tất bật với các công đoạn như xay bột, quạt lửa, tráng bánh, phơi bánh. Vất vả là thế nhưng nghề đã giúp gia đình bà có cuộc sống ổn định.

“Công việc cực lắm, ngày nào cũng dính bột, khói than, rồi phơi nắng, canh mưa... Nhưng lạ lắm, mỗi lần nhìn thấy bánh chín giòn, được khách hàng khen ngon, tôi lại thấy vui trong lòng. Làm nghề này cực, nhưng đó cũng là cái nghề nuôi sống cả gia đình, gắn bó bao đời. Vậy nên, dù sớm khuya vất vả, tôi vẫn yêu nghề và tự hào vì giữ được hương vị truyền thống của quê mình”, bà Tùng chia sẻ.

Theo bà Tùng, để có được chiếc bánh đạt chất lượng, pha bột là khâu quan trọng nhất và từng gia đình sẽ có những bí quyết riêng. Tuy nhiên, khâu trải bánh, phơi bánh, trở bánh đều quan trọng. Bánh tráng Phú Long được biết đến với nhiều loại như bánh tráng dày để nướng phồng, bánh tráng cuốn chả chiên… nhưng loại được ưa chuộng nhất vẫn là bánh mỏng dẻo. Đây là món ăn không thể thiếu của người dân địa phương trong những ngày lễ, Tết cũng như trong bữa cơm hằng ngày. Những năm gần đây, nhờ cải thiện về mẫu mã, đa dạng chủng loại, bánh tráng Phú Long được thị trường các tỉnh lân cận ưa chuộng, sức tiêu thụ cũng mạnh hơn.

phu-long2-230825.jpg
Du khách tham quan Làng nghề bánh tráng Phú Long (Lâm Đồng).

Bà Nguyễn Thị Thắm, Khu phố Phú Thành, phường Hàm Thắng cho biết: Vào ngày bình thường, mỗi ngày gia đình tráng 700 bánh nhưng vào ngày Tết số lượng có thể tăng từ 1.000 đến 1.500 bánh để đáp ứng các đơn đặt hàng. Bánh tráng chủ yếu được tiêu thụ ở trong tỉnh và các tỉnh lân cận như: Thành phố Hồ Chí Minh, các tỉnh miền Đông và miền Trung…

“Nguyên vật liệu tăng cao, dù không làm giàu nhưng nghề bánh tráng cũng có thu nhập, trang trải phần nào trong cuộc sống”, chị Thắm chia sẻ.

phu-long3-230825.jpg
Đóng gói bánh tráng tại một cơ sở đóng gói tại Làng bánh tráng Phú Long.

Ông Đỗ Thanh Hùng, Chủ tịch Hội Nông dân phường Hàm Thắng cho biết: Làng bánh tráng Phú Long còn khoảng 40 lò bánh tráng truyền thống. Địa phương đang phối hợp với ngành chức năng gắn kết làng nghề với phát triển các tour, tuyến du lịch để quảng bá sản phẩm truyền thống đến du khách tham quan, trải nghiệm, giúp các hộ gia đình có thêm thu nhập, bảo tồn nghề bánh tráng thủ công và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Nghệ thuật thủ công giữa đời sống hiện đại

gom-230825.jpg
Những nghệ nhân trình diễn kỹ thuật làm gốm tại Nhà trưng bày văn hóa của người Chăm tại thôn Bình Đức, xã Bắc Bình.

Nằm yên bình giữa vùng đất Bắc Bình, làng gốm Chăm Bình Đức là nơi lưu giữ trọn vẹn tinh hoa của một nghề thủ công truyền thống đã tồn tại hàng trăm năm. Hơn thế, nơi đây đã và đang trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ cho những ai yêu văn hóa, đam mê trải nghiệm. Đến đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những sản phẩm gốm mộc mạc, độc đáo mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm, mà còn có cơ hội trải nghiệm quy trình làm gốm hoàn toàn thủ công từ nắn đất, tạo hình đến nung gốm bằng củi. Giao lưu với nghệ nhân, lắng nghe câu chuyện làng nghề, cảm nhận nhịp sống bình dị… tất cả tạo nên một hành trình sâu sắc, đưa du khách chạm tay vào hồn cốt của một di sản văn hóa sống động giữa đời thường.

Anh Lê Quý, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh cho biết: Khi đặt chân đến làng gốm Chăm Bình Đức, anh không khỏi ngạc nhiên và thích thú trước một không gian mộc mạc, bình yên; ấn tượng trước cách làm gốm mỹ nghệ hoàn toàn bằng tay, bằng cảm giác và kinh nghiệm nhưng sản phẩm rất có hồn.

Gốm Chăm mang nét đặc trưng hiếm có với kỹ thuật làm gốm hoàn toàn thủ công: không dùng bàn xoay, các nghệ nhân nắn bằng tay, tạo hình dựa trên cảm nhận và sự khéo léo. Gốm được nung bằng củi trên lửa trần, tạo nên màu sắc tự nhiên, mộc mạc, đậm dấu ấn văn hóa Chăm. Hoa văn trang trí trên từng sản phẩm phản ánh đời sống, tín ngưỡng và tâm hồn của người Chăm, khiến mỗi món gốm không chỉ là vật dụng mà còn là tác phẩm nghệ thuật dân gian độc đáo, giàu giá trị văn hóa và lịch sử.

gom2-230825.jpg
Tạo hình là kỹ thuật độc đáo của nghề làm gốm Chăm.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Mai, thôn Bình Đức, xã Bắc Bình cho biết: Từ khi Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp, làng gốm như có sức sống mới. Mọi người biết đến gốm Chăm nhiều hơn, du khách tìm về nhiều hơn, nhờ đó việc tiêu thụ sản phẩm cũng tăng mạnh. Có thu nhập ổn định, người dân có động lực bám nghề.

Làng gốm Bình Đức hiện có 43 hộ với hơn 60 người còn duy trì nghề làm gốm Chăm thường xuyên; khoảng 60 hộ làm theo thời vụ, những lúc cao điểm lễ hội, Tết.

Thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng đã chú trọng bảo tồn và phát triển làng nghề, nhất là gắn với du lịch nhằm quảng bá sản phẩm và phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Một số làng nghề như: Làng nghề bánh tráng Phú Long (phường Hàm Thắng), làng nghề bánh tráng Chợ Lầu và làng gốm Gọ - Bình Đức (xã Bắc Bình)… đang hoạt động hiệu quả, góp phần ổn định đời sống người dân và giữ gìn bản sắc văn hóa. Tuy nhiên, một số làng nghề vẫn đối mặt với khó khăn như sản phẩm thiếu sức cạnh tranh, thiết bị lạc hậu, nguy cơ mai một do người dân không còn mặn mà với nghề… Để giải quyết khó khăn cho các làng nghề, tỉnh Lâm Đồng tiếp tục rà soát, quy hoạch lại các làng nghề, đồng thời hỗ trợ hạ tầng, ứng dụng công nghệ, số hóa công tác quản lý và kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Các biện pháp này nhằm phát triển làng nghề một cách bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới và thích ứng với biến đổi khí hậu./.

Bài, ảnh: Hồng Hiếu

Có thể bạn quan tâm

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 2: Nâng tầm giáo dục cho thế hệ trẻ

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 2: Nâng tầm giáo dục cho thế hệ trẻ

Hiện nay, ngày càng nhiều thanh thiếu niên Khmer ở Nam Bộ có điều kiện học tập tốt hơn, từ bậc phổ thông đến đại học. Nhờ đó, các em có thêm cơ hội tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng, lựa chọn nghề nghiệp phù hợp để xây dựng tương lai, góp phần phát triển quê hương.

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 1: Giải pháp sinh kế hiệu quả

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 1: Giải pháp sinh kế hiệu quả

Nhờ chính sách đầu tư đồng bộ của Đảng, Nhà nước cùng ý chí vươn lên, vùng đồng bào Khmer Nam Bộ đang khởi sắc toàn diện. Từ đổi mới sinh kế, nâng cao chất lượng giáo dục đến gìn giữ bản sắc văn hóa, bà con đang từng bước xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững.

Đồng bào Raglai đoàn kết, nâng cao đời sống gắn với phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Đồng bào Raglai đoàn kết, nâng cao đời sống gắn với phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, chiều 21/11, tại thôn Giá, xã vùng cao Phước Hà (tỉnh Khánh Hòa), Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Hải Ninh cùng đoàn công tác của Văn phòng Trung ương Đảng và các cơ quan Trung ương, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa đến dự và chung vui với đồng bào Raglai.

Tạo nền tảng phát triển cho các xã vùng cao

Tạo nền tảng phát triển cho các xã vùng cao

Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã góp phần cải thiện hạ tầng, thúc đẩy sản xuất và nâng cao đời sống người dân tại nhiều xã vùng cao tỉnh Phú Thọ.

Lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội xã Tả Lèng cùng các học viên tham dự lễ bế giảng lớp đào tạo nghề chăn nuôi gia cầm tại bản Mào Phô

30 lao động vùng cao Tả Lèng có thêm nghề chăn nuôi gia cầm

Sau hai tháng học tập, 30 lao động tại bản Mào Phô, xã Tả Lèng, tỉnh Lai Châu đã hoàn thành lớp đào tạo nghề chăn nuôi gia cầm. Khóa học giúp người dân nắm thêm kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi để áp dụng vào sản xuất tại gia đình.

Quảng Lập mở lớp nghề dịch vụ, tạo sinh kế cho lao động vùng cao

Quảng Lập mở lớp nghề dịch vụ, tạo sinh kế cho lao động vùng cao

Nhằm nâng cao kỹ năng nghề, mở rộng cơ hội việc làm cho người lao động, xã Quảng Lập, tỉnh Lâm Đồng đang triển khai các lớp đào tạo nghề chế biến món ăn và sửa chữa xe máy, góp phần tạo thêm lựa chọn sinh kế cho người dân tại địa bàn có đông người dân tộc thiểu số.

Số hóa thủ tục y tế, giảm khó khăn cho người dân vùng cao

Số hóa thủ tục y tế, giảm khó khăn cho người dân vùng cao

Tỉnh Lạng Sơn đang tích cực triển khai việc tích hợp thẻ bảo hiểm y tế trên ứng dụng VNeID, tổ chức khám sức khỏe và lập sổ sức khỏe điện tử cho nhân dân. Việc tích hợp thẻ bảo hiểm y tế trên ứng dụng VNeID giúp người dân thuận tiện hơn khi đi khám, chữa bệnh.

Thắp lên tương lai tươi sáng cho trẻ vùng cao

Thắp lên tương lai tươi sáng cho trẻ vùng cao

Điểm trường Lũng Khỉnh, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thị Xuân, xã Thông Nông, tỉnh Cao Bằng là nơi học tập của nhiều học sinh là con em đồng bào dân tộc Mông. Để mang được con chữ đến nơi này, các thầy cô giáo phải vượt núi vào bản, đến từng nhà vận động học sinh đến lớp.

Cao Bằng: Gieo chữ giữa ngàn mây Lũng Khỉnh

Cao Bằng: Gieo chữ giữa ngàn mây Lũng Khỉnh

Điểm trường Lũng Khỉnh (Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thị Xuân, xã Thông Nông, tỉnh Cao Bằng) nằm cheo leo trên đỉnh núi cao, là nơi học tập của những học sinh dân tộc Mông lớn lên giữa núi đá.

Ưu tiên đào tạo nghề cho học sinh dân tộc thiểu số

Ưu tiên đào tạo nghề cho học sinh dân tộc thiểu số

Tỉnh Khánh Hòa xác định đào tạo nghề là một giải pháp quan trọng trong định hướng triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Học nghề giúp người trẻ Lai Châu mở lối thoát nghèo

Học nghề giúp người trẻ Lai Châu mở lối thoát nghèo

Tại Lai Châu, học nghề đang mở ra cơ hội việc làm và cải thiện cuộc sống cho nhiều thanh niên dân tộc thiểu số, nhất là những em thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Không chỉ hỗ trợ chi phí học tập, các chính sách giáo dục nghề nghiệp còn hướng tới đào tạo kỹ năng gắn với nhu cầu tuyển dụng.

Hướng tới đào tạo nghề cho 70% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi

Hướng tới đào tạo nghề cho 70% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi

Thành phố Đồng Nai  đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu sản xuất, tạo việc làm và phát triển sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số.  Địa phương đặt mục tiêu 70% người dân tộc trong độ tuổi được học nghề phù hợp với thực tế, tỷ lệ có việc làm sau đào tạo đạt 85%.

Đồng hành xây dựng môi trường giáo dục an toàn nơi biên cương

Đồng hành xây dựng môi trường giáo dục an toàn nơi biên cương

Những ngày tháng 11, khi cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tại các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở ở vùng biên giới tỉnh Quảng Trị, bên cạnh những thầy cô tận tụy với học sinh còn có sự đồng hành của những người lính mang quân hàm xanh.