Tận dụng lợi thế về du lịch để gia tăng giá trị sản phẩm là cách mà nhiều làng nghề ở Cao Bằng đang thực hiện. Làng Dìa Trên, xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm giấy bản truyền thống. Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, nghề làm giấy bản truyền thống đối mặt trước nguy cơ bị mai một.
Chính quyền, người dân địa phương đã kết hợp với Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng triển khai công tác bảo tồn, phát triển làng nghề theo hướng bền vững. Sản phẩm từ giấy bản của xóm Dìa Trên như quạt giấy, sổ tay, tranh thư pháp, phong bì, hoa giấy... ngày càng được cải tiến về hình thức, kích thước, thiết kế bao bì nhằm gia tăng tính thẩm mỹ và đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Ban Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng cũng tăng cường giới thiệu, quảng bá sản phẩm của làng nghề trên các nền tảng truyền thông, hội chợ triển lãm, sự kiện du lịch, sự kiện trong nước và khu vực; từ đó mở ra cơ hội phát triển dòng quà tặng du lịch chất lượng cao. Những thay đổi trong cách làm giấy bản truyền thống đã nhận được phản hồi tích cực từ du khách.
Chị Nông Thị Kính (Làng Dìa Trên, xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa) cho biết, khách nước ngoài, khách từ các tỉnh phía Nam thích tự tay làm giấy rồi mang đi. Những cuốn sổ, tranh vẽ, chữ thư pháp của địa phương theo khách nước ngoài đến Hà Lan, Italy, Hoa Kỳ... và theo chân du khách nội địa đến mọi miền Tổ quốc. Thu nhập của gia đình hiện dao động trong khoảng 50 - 60 triệu đồng/năm nhờ hai nguồn thu - từ làm giấy và từ du lịch.
Các làng nghề kết hợp với du lịch cộng đồng để quảng bá sản phẩm, thị trường tiêu thụ là khách du lịch cũng là một hướng đi cho sự phát triển bền vững của các làng nghề truyền thống. Tại làng làm hương Phia Thắp, xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa, có 3 hộ kết hợp vừa làm hương vừa làm dịch vụ homestay thường xuyên đón khách; tạo doanh thu gần 1 tỷ đồng mỗi năm từ lưu trú, hơn 2 tỷ đồng từ bán sản phẩm hương.
Bà Hoàng Thị Bày, làng Phia Thắp, cho biết, trước đây bà chỉ làm hương để bán vào những ngày lễ, Tết nhưng kể từ khi có dịch vụ homestay đón khách du lịch quốc tế, bà làm thêm các sản phẩm mới như hương làm từ nguyên liệu quế có mùi thơm độc đáo và sử dụng bao bì thiết kế bắt mắt để du khách mua về làm quà mà không ngại các yếu tố liên quan đến tâm linh. Từ khi kết hợp làm nghề truyền thống với phát triển dịch vụ lưu trú, bà bán được nhiều hàng hơn, kinh tế gia đình khởi sắc rõ rệt…
Từ lâu, sản phẩm của Làng nghề làm miến dong Phia Đén (xã Thành Công, huyện Nguyên Bình) đã được nhiều người biết đến. Tuy nhiên do, cách xa trung tâm thành phố Cao Bằng hơn 70 km, các sản phẩm của làng nghề còn khó khăn trong việc tiếp cận thị trường. Nhận thấy được hạn chế này, xã Thành Công đã thành lập tổ cộng đồng về chuyển đổi số.
Ông Nông Tiến Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Thành Công cho biết, sau khi được công nhận là làng nghề truyền thống, xã thành lập các tổ cộng đồng về chuyển đổi số để hướng dẫn bà con giới thiệu sản phẩm miến dong cho khách hàng trong và ngoài tỉnh trên các trang mạng xã hội, góp phần đưa thương hiệu miến dong vươn xa khỏi khu chợ nhỏ của xã. Trung bình mỗi năm, làng nghề sản xuất khoảng 50 tấn miến thành phẩm, mang lại thu nhập ổn định khoảng 63 triệu đồng mỗi hộ/năm.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cao Bằng Nông Thanh Mẫn thông tin, tỉnh có 10 làng nghề, với doanh thu đạt từ 30 - 50 tỷ đồng/năm; tạo được hàng trăm việc làm, tăng thu nhập và giữ chân người lao động tại địa phương.
Thời gian tới, để vừa phát triển kinh tế xã hội, vừa giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, ngành sẽ tham mưu, đề xuất giải pháp hỗ trợ để phát triển nghề truyền thống; đặc biệt là các chính sách về hỗ trợ vốn, đầu tư hạ tầng, quảng bá cho đến đào tạo nhân lực và ứng dụng công nghệ. Ngành tuyên truyền đến người dân về đổi mới tư duy, chủ động, thích nghi với thị trường và xu hướng tiêu dùng hiện đại, tạo các giá trị độc đáo cho các sản phẩm của các làng nghề truyền thống…/.
