Sau sáp nhập, tỉnh Đắk Lắk có lợi thế vàng từ “biển - rừng - văn hóa” để khai thác, hình thành các sản phẩm du lịch đa dạng, khác biệt và giàu trải nghiệm. Hiện nay, tỉnh đang khẩn trương xây dựng “Đề án phát triển du lịch tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
Cùng với Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030 vừa được điều chỉnh và công bố, đây chính là nền tảng để tỉnh khai thác tiềm năng trong một không gian mới, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Lợi thế vàng từ hệ sinh thái tích hợp
Tỉnh Đắk Lắk hiện có nhiều địa danh cho phép khai thác theo hướng kết hợp du lịch cảnh quan, sinh thái, môi trường và truyền thống văn hóa của các dân tộc trong tỉnh. Nổi bật như các địa danh nổi tiếng: Hồ Lắk, thác Dray Nur, Trung tâm du lịch cầu treo Buôn Đôn, Khu du lịch sinh thái văn hóa cộng đồng Ko Tam, Vườn quốc gia Yok Đôn, Vườn quốc gia Chư Yang Sin…
Song song với đó, tỉnh hiện có 189km đường bờ biển với nhiều bãi biển rộng lớn, nước trong xanh, bờ cát mịn, gắn với nhiều đầm, vịnh cảnh quan thiên nhiên đẹp, nổi bật với những nét kiến tạo địa chất độc đáo như: gành Đá Đĩa, Hòn Yến, vịnh Xuân Đài, đầm Ô Loan, Bãi Xép, Bãi Môn - Mũi Điện, núi Đá Bia, Hòn Nưa… Tỉnh có Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột định kỳ hai năm tổ chức một lần vào tháng 3 với quy mô lớn, quy tụ đông đảo các nhà sản xuất và chế biến cà phê nổi tiếng trên thế giới.
Mặt khác, tỉnh Đắk Lắk còn có 176 di tích được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh; có 2 di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại được UNESCO ghi danh là Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên và Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ Việt Nam. Đặc biệt, trên địa bàn tỉnh hiện có hai nhạc cụ độc đáo là đàn đá và kèn đá có niên đại cách đây khoảng 2.500 năm. Đắk Lắk còn được ví như “một Việt Nam thu nhỏ với 45 dân tộc cùng chung sống và phát triển. Văn hóa các dân tộc phong phú, có chiều sâu bản sắc và có những sắc thái văn hóa riêng, độc đáo. Tất cả hội tụ tạo nên hệ sinh thái du lịch hiếm có.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy, tỉnh đang hội tụ đầy đủ cơ sở vững chắc để xây dựng những sản phẩm du lịch mang tính khác biệt và có sức cạnh tranh cao. Thời gian tới, địa phương sẽ ưu tiên phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ các sản phẩm liên kết giữa đại ngàn và biển xanh. Tỉnh kỳ vọng sẽ thu hút các nhà đầu tư chiến lược tham gia phát triển hạ tầng du lịch, dịch vụ chất lượng cao, qua đó nâng tầm thương hiệu du lịch Đắk Lắk.
Dưới góc nhìn chuyên gia, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, nguyên Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội cho rằng, Đắk Lắk hiện có hai sản phẩm nổi tiếng phạm vi toàn quốc là “thủ phủ cà phê” và “trung tâm của cá ngừ đại dương”. Điều cốt lõi là phải xác định rõ thế mạnh của du lịch Đắk Lắk để khai thác tốt hơn và đầu tư theo chiều sâu. Bên cạnh Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, tỉnh có thể nghiên cứu tổ chức Lễ hội cá ngừ vào tháng 6 để thu hút du khách. Tỉnh cũng cần nghiên cứu, khai thác các địa điểm giàu giá trị như Tháp Nhạn, nhà của cố Nghệ sĩ nhân dân Y Moan… vào chuỗi tour tuyến chính thức.
Tháp Nhạn là di tích Chăm Pa cổ, nổi bật với kiến trúc độc đáo, là điểm đến hấp dẫn thu hút du khách. Ảnh: TTXVN phát
Tuy nhiên, du lịch Đắk Lắk phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và kỳ vọng. Các sản phẩm du lịch còn phân tán, thiếu chuỗi giá trị và thiếu các sản phẩm mang tầm quốc gia, quốc tế. Hệ thống lưu trú tuy tăng nhanh về số lượng song phân khúc cao cấp còn hạn chế, thời gian lưu trú của du khách ngắn. Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng du lịch chưa đồng bộ. Công tác liên kết giữa doanh nghiệp lữ hành, vận chuyển, lưu trú và các khu, điểm du lịch chưa đạt hiệu quả cao. Liên kết không gian “cao nguyên - biển” còn yếu. Việc kết nối tour, tuyến của tỉnh với các trung tâm du lịch lớn còn nhiều hạn chế. Nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn trong tình trạng thiếu hụt.
Lộ trình phát triển trên nền tảng số và xanh
Theo Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 vừa được điều chỉnh và công bố, địa phương phấn đấu giai đoạn 2026 - 2030, ngành du lịch đón 50 triệu lượt khách; tổng doanh thu du lịch đạt 111.300 tỷ đồng. Mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, định vị thương hiệu Đắk Lắk là điểm đến hấp dẫn của quốc gia và quốc tế trên nền tảng số hóa trải nghiệm, phát huy tối đa bản sắc văn hóa và tài nguyên thiên nhiên tích hợp độc nhất.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh chủ trương kiến tạo hệ sinh thái sản phẩm du lịch đặc sắc, chuẩn hóa chất lượng cao dựa trên công nghệ và quản trị số. Trọng tâm sẽ là du lịch trải nghiệm văn hóa Tây Nguyên và “Thủ phủ cà phê toàn cầu”; du lịch sinh thái nghỉ dưỡng tích hợp (cao nguyên kết hợp biển đảo); các loại hình du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp, du lịch chăm sóc sức khỏe và du lịch thể thao - mạo hiểm - khám phá.
Địa phương sẽ dồn lực đầu tư phát triển hạ tầng văn hóa, thể thao và du lịch theo hướng tích hợp, hiện đại, tôn vinh bản sắc độc đáo từ đại ngàn cao nguyên đến biển xanh. Tỉnh ưu tiên bứt phá hạ tầng phục vụ các nhóm sản phẩm mới, có lợi thế cạnh tranh cốt lõi như: các khu phức hợp dịch vụ - du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp, hệ thống sân golf tiêu chuẩn quốc tế; hạ tầng du lịch canh nông gắn với chuỗi giá trị dòng sản phẩm (cà phê đặc sản, dược phẩm bản địa…). Đồng thời, tỉnh đẩy mạnh số hóa di sản, phát triển kinh tế ban đêm tại các đô thị lớn và khu du lịch trọng điểm; quy hoạch các khu du lịch tập trung tại các vùng lõi di sản, danh thắng có kết nối giao thông đồng bộ; kiến tạo hệ sinh thái sản phẩm du lịch đặc sắc, chuẩn hóa chất lượng cao.
Theo ông Trần Khánh Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Đắk Lắk, làn sóng đầu tư vào du lịch sinh thái đang phát triển mạnh mẽ nhưng phần lớn còn tự phát. Doanh nghiệp mong muốn làm du lịch xanh bài bản nhưng lại thiếu hệ thống quy chuẩn rõ ràng. Do đó, tỉnh cần sớm ban hành, áp dụng “Bộ tiêu chí du lịch xanh”, tập trung vào các nhóm tiêu chuẩn về môi trường, kiến trúc và đất đai, văn hóa và xã hội.
Văn hóa, kiến trúc đậm nét đặc trưng của dân tộc Ê Đê thu hút khách du lịch chụp hình lưu niệm khi đến Buôn Ma Thuột. Ảnh: Hoài Thu/TTXVN
Cùng quan điểm, ông Phan Bửu Toàn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, tỉnh Đắk Lắk cần nghiên cứu ban hành “Bộ tiêu chí du lịch xanh” gồm 6 nhóm về năng lượng, nước, rác thải, bảo tồn văn hóa, sinh kế, đo lường carbon. Trong chiến lược phát triển du lịch, tỉnh cần xây dựng tầm nhìn thương hiệu xuyên suốt như “Đắk Lắk - hành trình từ đại ngàn ra Biển Đông”. Trong công tác quy hoạch, thay vì đầu tư dàn trải, địa phương cần cô đọng danh mục và tập trung nguồn lực thiết lập từ 8 - 10 dự án mũi nhọn.
Ông Trần Hồng Tiến, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk cho biết, tỉnh đang quyết liệt tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý trong thu hút đầu tư, đặc biệt là bài toán về đất đai. Hiện tại, khu vực phía Tây của tỉnh có nhiều vướng mắc liên quan đến đất đai của các nông - lâm trường, trong khi khu vực phía Đông tỉnh lại đan xen với hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân. Sở đã thành lập các tổ công tác chuyên trách tiến hành rà soát toàn diện, tháo gỡ triệt để các rào cản này nhằm tạo hành lang thông thoáng nhất cho các nhà đầu tư chiến lược thuận lợi phát triển các dự án du lịch tại tỉnh.
Trong không gian phát triển mới, mặc dù còn nhiều khó khăn và “điểm nghẽn” cần khơi thông, song Đắk Lắk hôm nay đã sở hữu một lộ trình rõ ràng, cùng sự đồng lòng chiến lược từ chính quyền, doanh nghiệp đến người dân. Với thế và lực mới, những tiềm năng “vàng” của đại ngàn và biển cả sẽ sớm được chuyển hóa thành giá trị kinh tế - xã hội cụ thể. Một hành trình mới đã mở ra, Đắk Lắk tự tin tái định vị hình ảnh là điểm đến độc đáo, đặc sắc và hấp dẫn; đồng thời phấn đấu là điểm đến tiêu biểu của Việt Nam về du lịch cà phê, văn hóa bản địa, du lịch voi thân thiện, du lịch sinh thái rừng và du lịch biển./.
