Khám phá "vùng đất thiêng" của người Xê Đăng Tơ-đrá tại Kon Tum

Khám phá "vùng đất thiêng" của người Xê Đăng Tơ-đrá tại Kon Tum
Giã gạo nấu cơm làm lễ - TTXVN
Giã gạo nấu cơm làm lễ - TTXVN

Theo lệ làng, để chọn đúng vùng đất thiêng, già làng lấy củ cây thuốc thiêng bí truyền cạo sạch vỏ, chẻ làm đôi, đánh dấu 1 mặt úp, 1 mặt ngửa như đồng tiền xu, đặt trên cây giáo, cây mác chặt tre, nứa của làng rồi cho rơi xuống một cái nia. Già làng vừa khấn Giàng vừa làm như thế 3 lần, nếu thả 3 lần đều ra mặt khác nhau, làng sẽ đi chọn vùng đất khác, còn nếu kết quả cây thuốc thiêng cho từ 2 lần mặt úp hoặc 2 lần mặt ngửa trở lên thì khu vực đó được chọn làm vùng đất thiêng của làng. 

Ở chính giữa vùng đất thiêng, ngay cạnh cây Lung Pliang, già làng chọn ra một khoảnh đất nhỏ, được gọi là “đất thiêng nhất trong vùng đất thiêng” dành để trồng cây thuốc thiêng, thuốc bí truyền của dân tộc Xê Đăng Tơ-đrá. Khoảnh “đất thiêng nhất trong vùng đất thiêng” này là nơi bất khả xâm phạm, chỉ duy nhất già làng mới được vào trong và chỉ có già làng mới được trồng và nhổ cây thuốc bí truyền trồng trong đó để gieo quẻ cho làng. 

Cây thuốc bí truyền của người Xê Đăng là một loại cây dây leo, mùa hạn trông cây như đã chết khô nhưng thực tế củ của nó có sức sống mãnh liệt, nằm yên dưới đất đợi mưa xuống rồi vươn cành, đâm chồi nảy lộc phát tán. Cứ thế, cây thuốc sống quanh năm không cần tưới nước. Khi làng có Lễ Bắn, già làng lại đào củ cây thuốc thiêng lên về gieo quẻ làm lễ cầu Giàng. 

Vùng đất thiêng là nơi tuyệt đối không được canh tác hay làm nhà, sinh hoạt trên đó. Theo tục lệ, một năm chỉ được lên vùng đất thiêng một lần để rào lại khu vực trồng thuốc bí truyền và phát cây, dọn rác, rào lại vùng đất thiêng. 

Đặc biệt, vùng đất thiêng chỉ để sử dụng trong ngày tổ chức Lễ Bắn. Những gia đình đứng ra tổ chức Lễ Bắn tập trung những con vật tế linh lên vùng đất thiêng, cột vào cây Lung Pliang, tiếp theo chủ hộ khấn Giàng, cầm nỏ bắn vào những con vật tế linh trong tiếng cổ vũ của dân làng. Sau đó, họ lấy máu của con vật tế linh nhờ già làng rưới lên khu vực trồng thuốc thiêng để cúng Giàng. Người dân làm thịt những con vật tế linh ngay trên vùng đất thiêng, sau đó mới mang thịt về nhà rông chế biến với ý nghĩa để hồn những con vật tế linh ấy ở lại trên vùng đất thiêng, canh giữ cây thuốc thiêng cho làng. 

Thời điểm rào lại lãnh thổ vùng đất thiêng tùy mỗi làng quy định, như Kon Rôn và Đăk Phía lấy ngày 30/4 hay 1/5 dương lịch; làng Kon Brai lấy ngày 25/5 dương lịch. Mỗi người trong làng lên rừng chặt một cây nứa, tre, lồ ô hay trụ gỗ nhỏ để góp vào cùng rào lại vùng đất thiêng. 

Sau khi rào lại vùng đất thiêng, già làng lấy củ thuốc thiêng gieo quẻ xin Giàng báo trước về tình hình chung của làng trong năm tới, vừa khấn Giàng, già làng vừa gieo 3 lần rồi tế Giàng bằng máu gà. Kết quả quẻ gieo về tình hình sức khỏe, mùa màng của làng trong năm đó sẽ được già làng thông báo khi dân làng tập trung về nhà rông làm Lễ Bắn. 

Vùng đất thiêng được coi như là khu vực bất khả xâm phạm của mỗi làng. Ngày trước vùng đất thiêng được chọn là khu vực đầu làng, nơi cửa ngõ vào làng. Mỗi lần có khách vào làng, khách phải đứng đợi ở vùng đất thiêng đó, người dân chạy đi tìm già làng thông báo, già làng có trách nhiệm ra vùng đất thiêng tiếp chuyện hoặc đón khách vào làng. Nhưng ngày nay, vì nhiều lý do mà vùng đất thiêng được chuyển về phía trên đồi cao, cách nhà rông chừng 50-100m nhưng vẫn giữ được sự linh thiêng như bản chất và tên gọi của nó.

Có thể bạn quan tâm

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Ngày 13/9, tại sân đua bò Chùa Rô (xã An Cư, tỉnh An Giang), UBND xã An Cư, Ban Quản trị Chùa Rô phối hợp với Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ XII năm 2026.

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Lễ cơm mới (Kin khảu máư) là nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Thái. Hằng năm, vào khoảng tháng 5 - 6 theo lịch Thái, tương ứng với tháng 9 - 10 dương lịch, khi lúa ngoài đồng đã chín, thóc mới được đưa về đầy bồ, các gia đình tổ chức nghi lễ để mừng thành quả sau một mùa lao động.

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đang được xã Mường Lát xác định gắn với phát triển kinh tế xã hội, trong đó chú trọng phục dựng các giá trị truyền thống, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng.

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Múa kỳ lân không chỉ tạo không khí rộn ràng trong những ngày lễ, Tết, mà còn thể hiện tinh thần thượng võ, khát vọng về cuộc sống bình an, no đủ của đồng bào Nùng. Loại hình nghệ thuật dân gian này đang được gìn giữ, quảng bá như một nét văn hóa đặc sắc của vùng cao Cao Bằng.

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa của người Nùng tại Cao Bằng được tổ chức vào “đắp nọi”, ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi lễ truyền thống thể hiện lòng biết ơn thần linh, gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình an, no ấm.

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Giàng Thị Sinh, cô gái dân tộc Mông vùng cao ở xã Sà Phìn (Tuyên Quang), đạt 27,31 điểm khối C00 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 và trúng tuyển ngành Sư phạm Lịch sử - Địa lí, Trường Đại học Sư phạm 2 Hà Nội. Với Sinh, kết quả ấy là niềm vui sau những năm tháng cố gắng và cũng là bước đầu để em theo đuổi ước mơ trở thành cô giáo.

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Lễ hội Thắk Côn là một lễ hội truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng Khmer tại thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngày 3/6/2025.

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Thực hiện đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045”, năm 2027, An Giang tập trung nâng cao chất lượng dạy và học ngôn ngữ, chữ viết của đồng bào Khmer; tăng tốc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, tiếng Pháp; phát triển đội ngũ giáo viên, học liệu, cơ sở vật chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong dạy học ngoại ngữ. Tỉnh đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai một số ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Trung Quốc, tiếng Hàn theo nhu cầu thực tế.

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Chiều 2/8/2026, trong khuôn khổ Ngày hội Bánh dân gian Nam Bộ - An Giang 2026 (phường Long Xuyên), các nghệ nhân người Khmer đã trình diễn chế biến bánh rây và phục vụ miễn phí 200 chiếc bánh cho người dân, du khách.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên, còn gọi là “tôi chòng”, của đồng bào dân tộc Tày vừa được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, giới thiệu tới công chúng nét đẹp tín ngưỡng gắn với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.