Làm giàu từ nông sản đặc hữu, công nghệ cao

Thế mạnh này không chỉ giúp nông dân tăng thu nhập, khai thác hiệu quả hệ số sử dụng đất mà còn tạo tiền đề quan trọng để phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng.

Khai thác nông sản đặc hữu, nghịch vụ

Thời tiết khí hậu ôn đới, mùa hè mát mẻ là điều kiện lý tưởng để nông dân Sa Pa phát triển nghề trồng hoa, cây ăn quả ôn đới hay cá nước lạnh. Đây là điều kiện khác biệt của Sa Pa so với vùng khác trên cả nước, tạo ra các sản phẩm đặc hữu, nghịch vụ với miền xuôi nên giá trị kinh tế cao.

Với niềm đam mê giống hồng cổ Sa Pa, gia đình anh Đỗ Phú Chính (tổ dân phố Ô Quý Hồ) dành hẳn diện tích khoảng 3 ha trồng hơn 2.000 gốc hồng. Hoa hồng cổ Sa Pa được người Pháp mang giống sang trồng từ hàng thế kỷ trước do phù hợp với khí hậu se lạnh đặc trưng nơi đây. Đây là giống cây bụi lớn, thân gỗ khỏe khoắn, nổi bật với hoa màu hồng cánh sen hoặc hồng phấn, dáng hoa khum tròn và hương thơm dịu nhẹ, nở quanh năm trong điều kiện thời tiết của Sa Pa. Trong vườn nhà anh phần lớn là những cây từ 5 - 10 năm tuổi và hồng mới nhân giống. Đặc biệt, gia đình còn lưu giữ 3 gốc hồng cổ hơn 35 năm tuổi, thuộc hai giống hồng cổ Sa Pa và hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa. Đây là những cây đầu tiên anh đưa về trồng trong những năm đầu gây dựng vườn.

Từ việc trồng, bảo tồn và nhân giống hoa hồng cổ, gia đình anh Chính mở rộng hướng khai thác giá trị cảnh quan, đưa khu vườn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm nông nghiệp, từ đó, mở rộng phát triển kinh doanh nhà hàng, dịch vụ lưu trú, tạo thêm các sản phẩm phục vụ khách.

Anh Chính cho biết, hồng cổ Sa Pa và hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa là những giống được khách hàng đặc biệt yêu thích, nên gia đình tập trung nhân giống để phục vụ nhu cầu của thị trường. Hiện tổng doanh thu từ vườn hồng cổ, điểm du lịch và nhà hàng đạt khoảng 4 tỷ đồng/năm; lợi nhuận trên 2 tỷ đồng. Mô hình tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động, thu nhập từ 8 - 15 triệu đồng/người/tháng. Vào mùa cao điểm, số lao động có thời điểm lên tới 35 người.

Anh Triệu Tiến Thành (tổ dân phố Ô Quý Hồ) dành hơn 2 ha để trồng khoảng 30 vạn gốc ly/năm. Anh bắt tay vào trồng hoa ly từ năm 2013 với nguồn giống nhập khẩu từ Hà Lan và Chi Lê. Hoa ly trồng tại Sa Pa có cánh hoa dày đẹp, cành cứng cáp và thời gian nở lâu tàn so với hoa ly trồng ở các vùng thấp nên được người tiêu dùng ưa chuộng.

Anh Thành cho biết, trồng hoa ly vốn đầu tư ban đầu cao nhưng chăm sóc nhàn hơn hoa hồng và cho thu lãi gấp từ 1,5 đến 2 lần. Đặc biệt, việc cung cấp hoa ly vào mùa hè giúp nông dân Sa Pa thu được nguồn lợi cao vì nguồn cung miền xuôi khan hiếm. Với giá bán trung bình mỗi cành ly khoảng 25.000 đồng, trừ chi phí gia đình anh thu được hơn 600 triệu đồng/năm. Sản phẩm cung cấp cho thị trường Sa Pa và trong nước, luôn trong tình trạng cung không đủ cầu.

Có thể nói, thời gian qua, việc phát triển nông nghiệp xanh, nông sản đặc hữu, nghịch vụ trên địa bàn phường Sa Pa đã có những kết quả tích cực và còn nhiều dư địa để phát triển. Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa Nguyễn Phước Toàn cho biết, phường đang triển khai "Đề án bảo tồn và phát triển cây ăn quả ôn đới bản địa giai đoạn 2026-2031". Thông qua Đề án, phường xây dựng cơ chế hỗ trợ cụ thể cho các hộ tham gia Đề án như hỗ trợ giống, tưới tiết kiệm, thiết bị bảo quản sau thu hoạch, tập huấn kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và kết nối tiêu thụ. Đây là một trong những giải pháp để bảo tồn các giống bản địa, hình thành vùng sản xuất hàng hóa và gắn nông nghiệp với du lịch trải nghiệm.

Từ những mô hình như vậy, phường định hướng không nhân rộng máy móc mà lựa chọn những mô hình phù hợp với điều kiện từng khu vực, có sản phẩm đặc trưng, có thị trường và khả năng tạo việc làm, tăng thu nhập. Đồng thời tiếp tục hỗ trợ về kỹ thuật, tiếp cận chính sách, xây dựng thương hiệu, quảng bá và kết nối thị trường.

“Mục tiêu là bảo tồn được những giá trị nông nghiệp đặc hữu của Sa Pa, đồng thời biến những giá trị đó thành sản phẩm hàng hóa và sản phẩm du lịch, để người dân trực tiếp hưởng lợi và có động lực tiếp tục gìn giữ, phát triển” Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa nhấn mạnh.

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Trong thời gian qua, hệ thống hạ tầng sản xuất nông nghiệp tại Sa Pa từng bước được quan tâm đầu tư; nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư nhà màng, nhà lưới, hệ thống tưới tiết kiệm, công nghệ nhân giống, sản xuất theo quy trình VietGAP, GACP-WHO và hữu cơ.

Đến tham quan mô hình trồng ớt chuông của gia đình bà Lê Thị Hồng (tổ dân phố Ô Quý Hồ), chúng tôi đi từ ngạc nhiên này đến bất ngờ khác khi cả khu vườn rộng 2ha đang vào vụ thu hoạch ớt, cà chua, su su... Các nhân công tất bật thu hái, chọn quả căng bóng, trọng lượng đạt chuẩn, cắt cho vào các túi tập kết đến khu vực tư thương chờ thu mua.

Năm 2023, gia đình bà Lê Thị Hồng đầu tư hơn 2 tỷ đồng xây dựng nhà màng, hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm để thực hiện mô hình trồng ớt chuông, cà chua, dưa chuột, bí xanh… ứng dụng công nghệ cao trên tổng diện tích gần 2 ha. Trong đó, vườn cà chua chiếm diện tích lớn nhất với 8.000 m2, cho sản lượng 60-80 tấn/năm, giá bán trung bình từ 10.000-20.000 đồng/kg, doanh thu từ 1 tỷ đến 1,2 tỷ đồng. Ớt chuông được trồng trên diện tích 3.000 m2 cho sản lượng từ 20-25 tấn/năm. Với giá 30.000 đồng/kg, doanh thu từ ớt đạt trên 600 triệu/năm. Tổng thu nhập của gia đình ở mức hơn 2 tỷ đồng/năm, trừ chi phí thu lãi khoảng 1 tỷ đồng, gấp 10 lần mô hình trồng su su truyền thống trước đây trên cùng diện tích.

Bà Hồng cho biết, sản phẩm của gia đình bán tại thị trường Lào Cai và chuyển về Hà Nội cùng các tỉnh lân cận với thị trường tiêu thụ ổn định. “Việc ứng dụng công nghệ cao đã góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả sử dụng đất và từng bước hình thành các chuỗi liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm”, bà Hồng cho hay.

Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa Nguyễn Phước Toàn cho biết: Diện tích nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và theo hướng công nghệ cao tại Sa Pa đạt trên 300 ha với trên 10 doanh nghiệp và trên 500 hộ. Giá trị sản xuất đạt trên 200 tỷ đồng/năm, doanh thu trên đơn vị canh tác bình quân đạt khoảng 600 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận bình quân đạt khoảng 200 - 500 triệu đồng/ha/năm.

Tuy vậy, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Sa Pa vẫn chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp và một số hợp tác xã; khả năng tiếp cận công nghệ và nguồn vốn đầu tư của hộ sản xuất còn hạn chế do chi phí đầu tư lớn. Do đó, phường Sa Pa đang đề nghị các sở, ngành tiếp tục hỗ trợ địa phương xây dựng và nhân rộng các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao gắn với phát triển du lịch nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Đồng thời, Sa Pa cũng đề nghị các sở, ngành liên quan nghiên cứu ban hành chính sách hỗ trợ tích tụ, tập trung đất đai để phát triển vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn; có chính sách tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ dân đầu tư phát triển nông nghiệp công nghệ cao.../.