Làng nghề bánh mè xát Tân An

Làng nghề bánh mè xát Tân An
Người Tân An ban đầu chế biến bánh mè xát với mục đích khoe khéo tay nghề, xa hơn nữa là nhằm trao đổi cho xóm giềng các loại lương thực, thực phẩm mà bản thân họ tự tay làm ra được. Dần dà, đặc tính thơm giòn cộng với vẻ ngoài chân chất của bánh mè xát Tân An đã được nhân dân khắp vùng Bắc, Nam Quảng Trạch biết đến qua lời giới thiệu của người thân, hay qua những chồng bánh làm quà biếu thân tình. Nắm bắt được thị trường, người làm bánh mè xát bằng vốn liếng sẵn có là sự khéo tay cũng như kinh nghiệm và kỹ thuật làm bánh thành thạo được người thân truyền nghề, đã từng bước chuyên môn hóa, cơ giới hóa nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và tính thẩm mỹ của sản phẩm để giới thiệu ra thị trường.
 
Công đoạn tráng bánh.


Nhờ thế mà khoảng những năm 1990 trở lại đây, cả vùng Ba Đồn, Quảng Trạch rộng lớn, đi đâu cũng phảng phất hương vị thơm ngon của bánh mè xát Tân An. Không chỉ ở trong tỉnh, hiện tại, loại bánh này còn được tiểu thương các chợ đầu mối lớn Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế đặt hàng thường xuyên. Bánh còn được bán sang tận bên các nước bạn Lào, Thái Lan.

Sức hấp dẫn của bánh mè xát nằm ở mùi vị thơm nồng chế biến từ hạt gạo quê và công lao không quản khuya sớm, nắng nôi của người làm bánh. Gạo để xay làm bánh có mùi cám tự nhiên, hạt gạo bóng đẹp và dẻo thơm. Người làm bánh đong đúng lượng gạo vừa đủ, đem vò qua vài lần rồi tiếp tục ngâm qua nước giếng đã lóng phèn sạch khoảng độ vài ba tiếng đồng hồ, tiếp tục vớt ra đãi hết tạp chất. Ngày trước bột được xay trong những chiếc cối đá nhưng bây giờ công việc xay bột hoàn toàn do máy móc làm.
Bánh tráng xong được đem phơi giữa trời nắng.
Bánh tráng xong được đem phơi giữa trời nắng.

Chất lượng và vẻ ngoài hấp dẫn của mỗi chiếc bánh mè xát phụ thuộc rất nhiều vào lớp mè đã xát vỏ. Nếu trộn mè vào bột nước đậm quá thì chiếc bánh làm ra sẽ không kết hợp hài hòa được giữa mùi thơm ngào ngạt của lúa gạo và vị bùi ngậy của hạt mè. Còn tỉ lệ mè trong bánh quá nhạt thì cho ra vẻ ngoài không bắt mắt và còn ảnh hưởng đến mức độ hài hòa của bánh. Tỉ lệ tương đối mà những người làm bánh Tân An lấy làm quy chuẩn là 10 lon gạo đi cùng khoảng 1,5 đến 2 lon mè.

Trong quy trình làm bánh, mỗi chiếc bánh được tráng lên nguyên vẹn chỉ mới thành công được phân nửa. Công đoạn phơi bánh mới thực sự công phu. Nói không quá thì tất cả sự khéo tay, kỹ lưỡng và tỉ mẫn của người làm bánh dường như tập trung vào công đoạn này hết. Bởi lật trở làm sao cho bánh hấp thụ đủ nắng để bánh giòn, dai, nức nao mùi thơm của gạo và vừng là một công việc còn đòi hỏi đức tính kiên nhẫn và chịu khó. Bánh phơi quá nắng thì khi gom lại sẽ dễ cong queo, vỡ viền, còn chiếc bánh phơi không được nắng thì mất luôn vị hương gạo quê đã đành, lại còn nhanh chóng chuyển sang màu nâu buồn, ỉu xìu và dễ mốc meo khi bảo quản.
Bánh tráng Tân An vào vụ.
Bánh tráng Tân An vào vụ.

Cùng có tên gọi là bánh mè xát nhưng người Tân An đã sáng tạo ra tới 3 thứ bánh có mùi vị và hình thức khác nhau. Đầu tiên là bánh mè xát mỏng có đường kính khoảng 20cm. Người ta giã mịn hạt mè trộn với bột gạo rồi đem tráng ra thật mỏng dùng để làm ram cuốn hay bánh cuốn với rau, thịt, cá, ăn cũng hết sức hấp dẫn. Tiếp đến là bánh mè xát dày là loại bánh tráng theo kiểu truyền thống. Bánh này khi nướng lên có một lớp mè có màu nâu nhạt, trông rất bắt mắt. Cuối cùng là bánh mè xát đường, có vị ngọt thanh đặc trưng, thích hợp nhất cho việc ăn vặt, nhấm nháp lúc thảnh thơi...

Gìn giữ và phát huy nghề làm bánh truyền thống. Tháng 10-2010, HTX bánh mè xát Tân An ra đời bởi người phụ nữ tâm huyết của làng: chị Phan Thị Cẩm Tú. HTX chịu trách nhiệm đầu tư máy móc (hiện tại Tân An đã có gần 50 máy làm bánh, mỗi máy sử dụng trên 10 nhân công), cải tiến mẫu mã sản phẩm, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, cung cấp nguyên liệu, thu mua cũng như đóng gói sản phẩm và cả khâu tiêu thụ. Bánh mè xát từ ngày danh chính ngôn thuận đến tay người tiêu dùng và được HTX bảo hộ nên không sợ thương lái ép giá, người làm nghề phấn khởi vì thu nhập đã tăng cao và ổn định.

Bánh mè xát đồng hành cùng bao nỗi gian truân với người Tân An. Cuộc sống nay đã khấm khá, nhà cửa khang trang mọc lên san sát, quê hương đổi thay từng ngày, người làm bánh Tân An càng yêu hơn hạt gạo quê mình, càng gắn bó hơn với nghề truyền thống của ông cha...
Nguyễn Tiến Dũng (Báo Quảng Bình) (Báo Quảng Bình)

Có thể bạn quan tâm

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.

Cảnh báo rủi ro đặt Tour du lịch 'chui'

Cảnh báo rủi ro đặt Tour du lịch 'chui'

Thời gian qua, du lịch Tuyên Quang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ và nhiều chuyển biến tích cực, nổi bật với lượng khách tăng cao và các hoạt động kích cầu sôi động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo việc làm và nâng cao đời sống nhân dân.

Ẩm thực mở lối kết nối du lịch

Ẩm thực mở lối kết nối du lịch

Từ những món ăn gắn với đời sống đồng bào đến các sản vật mang dấu ấn vùng miền, Tuyên Quang đang hướng tới khai thác giá trị văn hóa ẩm thực để làm phong phú trải nghiệm và tăng sức hấp dẫn của điểm đến.

Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng tại các buôn làng Tây Nguyên

Đánh thức tiềm năng du lịch cộng đồng tại các buôn làng Tây Nguyên

Phát triển du lịch cộng đồng tại các buôn làng dân tộc M’Nông ở Tây Nguyên giữ vai trò thiết yếu trong việc cải thiện sinh kế người dân và bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa. Mặc dù đã đạt được những bước tiến tích cực ban đầu, song thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn, thách thức.

Dốc Thẩm Mã nhộn nhịp mùa du lịch Cao nguyên đá

Dốc Thẩm Mã nhộn nhịp mùa du lịch Cao nguyên đá

Mùa thu cũng là thời điểm du lịch Cao nguyên đá trở nên sôi động, Dốc Thẩm Mã (Tuyên Quang) nhộn nhịp đón du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, khám phá. Không chỉ bị cuốn hút bởi cảnh sắc núi non hùng vĩ, những thảm hoa tam giác mạch thơ mộng, du khách còn hào hứng trải nghiệm các hoạt động văn hóa truyền thống, cảm nhận sức hấp dẫn riêng có của vùng đất cực Bắc Tổ quốc.

Những cung đường níu chân du khách ở Lào Cai

Những cung đường níu chân du khách ở Lào Cai

Từ những thửa ruộng bậc thang mùa vàng, những nếp nhà sàn, đồi chè Shan tuyết, cung đường di sản văn hóa ruộng bậc thang tại tỉnh Lào Cai đang được định hình và mang đến hành trình trải nghiệm nhiều sắc thái cho du khách.

Khơi nguồn lực phát triển du lịch

Khơi nguồn lực phát triển du lịch

Hội tụ di sản lịch sử cách mạng, cảnh quan núi đá, hồ sinh thái và nền văn hóa đa dạng của các dân tộc, Tuyên Quang có điều kiện hình thành những hành trình du lịch giàu trải nghiệm.

Xà Phìn - mùa vàng bên mái rêu

Xà Phìn - mùa vàng bên mái rêu

Tháng 10, Xà Phìn (Tuyên Quang) khoác lên mình sắc vàng óng của mùa lúa chín, nổi bật giữa núi rừng Tây Côn Lĩnh. Những thửa ruộng bậc thang uốn lượn bên mái nhà sàn phủ rêu xanh tạo nên bức tranh vùng cao đẹp mê hoặc và bình yên.

Thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch Tây Bắc

Thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch Tây Bắc

Sáng 16/10, tại Quảng trường Golden Field, phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai tổ chức khai mạc Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian quảng bá, kết nối sản phẩm OCOP nhằm giới thiệu những giá trị nổi bật về du lịch, văn hóa và sản vật của Lào Cai cùng các địa phương khu vực Tây Bắc, tạo không gian giao lưu, trải nghiệm và thúc đẩy liên kết, hợp tác phát triển du lịch.

Sắc hoa tam giác mạch dưới chân Cột cờ Tổ quốc

Sắc hoa tam giác mạch dưới chân Cột cờ Tổ quốc

Những ngày đầu tháng 10, vùng đất dưới chân Cột cờ quốc gia Lũng Cú (tỉnh Tuyên Quang) bước vào mùa hoa đẹp nhất trong năm, thu hút du khách tìm về thưởng ngoạn cảnh sắc, khám phá văn hóa và trải nghiệm cuộc sống của đồng bào vùng cao. Với khoảng 70ha tam giác mạch cùng không gian du lịch đang tiếp tục được chỉnh trang, làm mới, Lũng Cú hứa hẹn trở thành điểm hẹn hấp dẫn trong mùa du lịch cuối năm 2026.

Thác Bản Giốc - bản hùng ca non nước Cao Bằng

Thác Bản Giốc - bản hùng ca non nước Cao Bằng

Thác Bản Giốc (xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng) được ví như “viên ngọc” trên chiếc “vương miện” du lịch Cao Bằng. Với cảnh vật nên thơ và hùng vĩ, mỗi năm Thác Bản Giốc thu hút hàng trăm nghìn lượt du khách đến tham quan, để lắng nghe "hơi thở" của đá và nước, để cảm nhận vẻ đẹp bất tận của non nước vùng biên cương phía Bắc Tổ quốc.

Nơi thời gian dừng lại cùng kiến trúc Chăm cổ

Nơi thời gian dừng lại cùng kiến trúc Chăm cổ

Nổi bật trên ngọn đồi Trầu, phường Đô Vinh, tỉnh Khánh Hòa là những ngọn tháp gạch đỏ Po Klong Garai. Qua nhiều thế kỷ, quần thể kiến trúc này vẫn lưu giữ dấu ấn nghệ thuật Chăm, cũng là nơi cộng đồng người Chăm tiếp nối các nghi lễ tín ngưỡng, gìn giữ ký ức văn hóa.

Điện Biên đánh thức tiềm năng du lịch vùng biên Thanh Yên

Điện Biên đánh thức tiềm năng du lịch vùng biên Thanh Yên

Nằm ở khu vực biên giới của tỉnh Điện Biên, xã Thanh Yên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch với cảnh quan thiên nhiên đa dạng, nguồn khoáng nóng, thác nước, sông suối cùng hệ thống di sản văn hóa phong phú của đồng bào các dân tộc.