Lào Cai hiện là một trong 10 địa phương đang có lộ trình, kết quả triển khai xóa nhà tạm, nhà dột nát tốt nhất cả nước. Tỉnh phấn đấu đến hết tháng 5/2025 sẽ hoàn thành việc xóa nhà tạm, nhà dột nát với con số rất lớn: 3.493 nhà. Các địa phương đang tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, phấn đấu đẩy nhanh tiến độ, đảm bảo khởi công trong thời gian sớm nhất.
Điểm sáng Si Ma Cai
Giai đoạn 2024-2025, Lào Cai phải thực hiện xóa 11.024 nhà tạm, nhà dột nát (xây mới 7.743 nhà, sửa chữa 3.281 nhà). Năm 2024, tỉnh đã xây dựng được 5.829 nhà; trong đó huyện Si Ma Cai, Bảo Yên, Bảo Thắng, thị xã Sa Pa đã thực hiện 100% kế hoạch.
Nằm trong danh sách những huyện nghèo nhất cả nước, nhưng Si Ma Cai lại là địa phương đầu tiên của Lào Cai hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trước 5 tháng so với mục tiêu toàn tỉnh ( ngày 31/5/2025). Giai đoạn 2021-2025, ở huyện Si Ma Cai có trên 1.182 hộ thuộc đối tượng người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo cần được hỗ trợ xây dựng nhà ở (chiếm 1/8 tổng số hộ dân; khoảng 1/5 số hộ nghèo, cận nghèo toàn huyện). Với sự quyết tâm nỗ lực của cả hệ thống chính trị, hết năm 2024, huyện Si Ma Cai đã thực hiện khởi công hỗ trợ nhà ở cho 1.182 hộ, nguồn lực huy động đạt trên 137 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách Nhà nước là hơn 40 tỷ đồng.
Năm 2024, đảng bộ, chính quyền các cấp phải thực hiện đồng thời song song 2 nhiệm vụ về hỗ trợ nhà ở. Đó là hỗ trợ nhà ở khắc phục hậu quả cơn bão số 3 và thực hiện Nghị quyết số 50-NQ/TU ngày 3/7/2024 của Tỉnh ủy về hỗ trợ làm nhà cho hộ người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ; hộ nghèo, hộ cận nghèo đến năm 2025. Với sự vào cuộc tích cực của các cấp, ngành và sự đồng thuận từ nhân dân, Si Ma Cai đã hoàn thành cả 2 nhiệm vụ. Trong đó, huyện khởi công 628/628 nhà, đạt 100% kế hoạch, hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát ngay trong năm 2024.
Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai Nguyễn Trung Kiên cho biết, thành tích trên có được là do huyện đã triển khai đồng bộ 4 giải pháp. Ngoài lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền, vận động, Si Ma Cai đã xây dựng kế hoạch xóa nhà tạm, nhà dột nát cụ thể, sát thực, đúng đối tượng. Huyện xác định mốc thời gian cụ thể ngày khởi công và hoàn thành bàn giao, đưa vào sử dụng chi tiết đến từng hộ gia đình.
Việc đôn đốc, kiểm tra thực địa được các cấp thực hiện thường xuyên, từ đó nắm bắt được khó khăn, vướng mắc của người dân và kịp thời có giải pháp khắc phục, tháo gỡ, đảm bảo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân. Huyện chú trọng lồng ghép, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phục vụ xóa nhà tạm, dột nát; tranh thủ vận động, đa dạng hóa nguồn lực từ các nhà hảo tâm, tổ chức hợp pháp… đặc biệt là nguồn lực nội sinh của các hộ gia đình như nguồn nhân công, vật liệu xây dựng sẵn có.
Theo ông Nguyễn Trung Kiên, công tác xóa nhà tạm, nhà dột nát ban đầu gặp rất nhiều vướng mắc. Đời sống nhân dân khó khăn nên nguồn lực đối ứng của gia đình còn hạn hẹp, đặc biệt đối với hộ nghèo, cận nghèo. Thêm vào đó, hoàn lưu bão số 3 gây lũ quét và sạt lở đất làm sập đổ hoàn toàn và hư hỏng hàng trăm nhà ở của dân, khiến khó khăn thêm chồng chất.
Ban Chỉ đạo thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát và hỗ trợ khắc phục thiệt hại về nhà ở do ảnh hưởng của bão số 3 huyện Si Ma Cai đưa ra giải pháp: Bám sát dân, phân loại đúng đối tượng để gỡ khó, hỗ trợ hiệu quả nhất. Huyện ủy phân công từng đồng chí trong Thường trực, Thường vụ huyện ủy chịu trách nhiệm từng khu vực, từng xã.
Ban Chỉ đạo huyện phân ra 4 nhóm nguyên nhân gây khó khăn trong công tác xóa nhà tạm, gồm: Nhóm thiếu vốn đối ứng, nhóm thiếu đất, nhóm có yếu tố tâm linh (không hợp tuổi làm nhà) và nhóm hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhằm đề ra các giải pháp vận động, tuyên truyền phù hợp.
Hộ anh Thào Seo Dỉ (dân tộc Mông, 48 tuổi), ở thôn Sín Chải, xã Quan Hồ Thẩn thuộc diện được Nhà nước hỗ trợ tiền xóa nhà tạm nhưng thiếu đất để khởi công xây nhà. Đồng cảm và chia sẻ với anh Dỉ, bà con trong thôn đã đổi đất cho anh xây nhà, bảo đảm an toàn và thuận tiện đi lại. Ở trong ngôi nhà xây khang trang, kiên cố, anh Dỉ không giấu nổi xúc động, chia sẻ, bao nhiêu năm ở nhà chật chội, ẩm thấp, gia đình anh luôn thấp thỏm lo lắng mỗi khi mưa to, gió lớn; năm nay có nhà mới rộng rãi, vững chãi nên anh vui lắm.
Khẩn trương đẩy nhanh tiến độ
Việc hoàn thành chương trình xóa nhà tạm ở các địa phương Si Ma Cai, Bảo Yên, Bảo Thắng, thị xã Sa Pa giúp hộ nghèo, cận nghèo có nơi ở ổn định, an tâm lao động sản xuất, tạo thêm động lực vươn lên trong cuộc sống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội, xây dựng nông thôn mới, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo, từng bước nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân trên địa bàn vùng cao, biên giới.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2024-2025, tỉnh Lào Cai triển khai xây dựng 11.024 nhà tạm, nhà dột nát. Đến nay, địa phương đã thực hiện được 7.531/11.024 nhà. Như vậy, số nhà còn phải xây dựng xong từ nay đến tháng 5/2025 là rất lớn, còn khoảng 3.493 nhà (xây mới 2.852 nhà; sửa chữa 641 nhà). Đây là thách thức không nhỏ đối với các huyện có số nhà chưa xây dựng còn nhiều như: Bát Xát (521 nhà), Mường Khương (2.269 nhà).
Sở Xây dựng tỉnh Lào Cai đã đề nghị UBND cấp huyện và UBND cấp xã tại các huyện Văn Bàn, Bắc Hà, Bát Xát, Mường Khương, thành phố Lào Cai tập trung, khẩn trương, đẩy nhanh tiến độ thực hiện, phấn đấu khởi công 100% công trình trước ngày 15/3/2025. Riêng huyện Mường Khương còn 2.269 nhà chưa thực hiện (với khoảng 1.147 hộ chưa đăng ký làm nhà) có văn bản báo cáo Ban Chỉ đạo tỉnh đề xuất các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, kiến nghị (nếu có) và phấn đấu khởi công 100% công trình trước ngày 31/3/2025.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Quốc Huy đề xuất, các địa phương phát huy, chia sẻ sáng kiến hay của cơ sở để nơi khác làm theo, như tổ chức đổi công lao động sản xuất giữa các hộ; vật liệu xây dựng được mua, tập kết tập trung để giảm thiểu chi phí vận chuyển; đẩy mạnh phong trào nhà giúp nhà, thôn giúp thôn, xã giúp xã. Các địa phương gắn kết quả thực hiện Chương trình với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ lãnh đạo cơ sở; biểu dương kịp thời địa phương thực hiện Chương trình đạt tiến độ tốt, phê bình, tìm nguyên nhân để khắc phục, đảm bảo tiến độ đối với các địa phương thực hiện chậm.
Hương Thu
