Lễ cầu sức khỏe của đồng bào Ê - đê

Lễ cầu sức khỏe của đồng bào Ê - đê
Đây là một phong tục đẹp, gần giống như lễ mừng thọ của người Kinh nhưng phong tục này được đồng bào Ê-đê tổ chức trong một lễ hội truyền thống, mang tính cộng đồng và đậm bản sắc văn hóa.
 
Để chuẩn bị cho lễ này, trước đó một mùa rẫy, gia chủ đã xin phép bà trưởng họ và ông chủ buôn. Sau khi được sự đồng ý của bà trưởng họ và ông chủ buôn, gia chủ giao cho con cháu lo việc ủ nhiều ché rượu lớn, nuôi ba con heo thiến, giã nhiều gùi lúa trắng như bông, dệt mới các bộ váy áo, khố, sửa sang lại nhà cửa, sửa lại cầu thang nhà dài, mua thêm nhiều chiếc chiếu hoa để tiếp khách; đồng thời cho con cháu đi mời bà con trong buôn và các buôn gần gũi trong vùng. Đặc biệt, gia chủ trực tiếp đến gặp ba đội chiêng mời dự lễ để các đội chiêng có thời gian tập lại các bài chiêng cúng Giàng trong lễ Băh Ênang.
Con gái, con trai dâng quà, chúc mừng sức khỏe cho cha mình trong lễ Băh Ênang.
Con gái, con trai dâng quà, chúc mừng sức khỏe cho cha mình trong lễ Băh Ênang.
Đến ngày lễ, không khí trong gia đình và buôn làng nhộn nhịp hẳn lên, ngày ấy mọi người không lên rừng, lên rẫy mà ở nhà dự lễ Băh Ênang. Tại ngôi nhà dài của gia chủ, 12 ché rượu đã được buộc vào các cột gơng thành một dãy dài ngay gian khách theo thứ tự từ lớn đến nhỏ tính từ ngoài cửa vào. Ché thứ nhất dùng để cúng thần linh; ché thứ hai dùng để cúng Phát Atâo (tổ tiên, ông bà); 5 ché tiếp theo đều được đeo các chuỗi cườm ở cổ dùng làm lễ Băh Ênang(cầu an- cầu sức khỏe) cho gia chủ; 5 ché còn lại dùng để đãi khách quý và bà con buôn làng đến dự lễ. Tiếp đến là việc treo các bộ chiêng: bộ chiêng thứ nhất gọi là Knah Điết (chiêng nhỏ) - dùng đánh báo mời bà con trong buôn đến dự lễ; bộ chiêng thứ hai gọi là Knah Măn Drưng (chiêng vừa) - dùng đánh báo mời các vị thần linh, tổ tiên, ông bà về dự lễ; bộ chiêng thứ ba gọi là Knak Prông (chiêng lớn) - dùng đánh cúng thần linh trong lễ Băh Ênang. Vào lễ, dàn chiêng Knah Điết đánh bài Iô Wit H’gum (gọi về sum họp) ngân vang rộn rã khắp buôn làng, núi rừng. Tiếp đến là bài chiêng đánh từ dàn chiêng Knah Man Drưng mời gọi các vị thần linh về dự lễ Băh Ênang. Thầy cúng sắp mâm lễ gồm một con heo thiến (chỉ dùng đầu, đuôi, bốn chân), một con gà mái, một con gà trống, một bát đồng đựng rượu cần, một bát thịt heo thái nhỏ, ba bát cơm, một cây nến thắp sáng. Đọc xong lời khấn mời gọi thần linh về dự lễ, thầy cúng cầm tô rượu pha tiết heo đổ vào cột nhà chính (với ý nghĩa mời các thần coi giữ ngôi nhà này cùng hưởng). Làm xong việc này, thầy cúng lấy một ít thịt gà, thịt heo, cơm, rượu trong mâm mời gia chủ dùng, tiếp đến mời vợ, chị, em, cậu, con cháu trong nhà cùng thưởng thức (gọi là nghi thức ăn, uống cộng cảm với thần linh, tổ tiên, ông bà). Sau lễ này, gia chủ cùng vợ con và người thân trong gia đình đều thay những bộ trang phục tuyền thống mới để làm lễ Băh Ênang. Thầy cúng sắp mâm lễ mới, gồm: một con heo thiến (chỉ dùng đầu, đuôi, 4 chân), một con gà trống, 5 bát đựng rượu pha tiết heo được lấy từ 5 ché rượu có đeo chuỗi cườm, 5 bát thịt heo thái nhỏ, 5 bát gạo lúa mới trắng như hoa Pơ lang, 5 tô canh, một đĩa trầu cau, hai cây nến được thắp sáng. Vào lễ Băh Ênang, tiếng cồng chiêng nổi lên trầm bổng ngân vang theo từng bài chiêng. Đầu tiên là dàn chiêng Knah Điết, rồi đến dàn chiêng Knah Man Drưng, cuối cùng là dàn chiêng Knah Prông rồi lại quay vòng trở đi, trở lại nhiều lần, gọi là Dơng mdêch (nghĩa là liên khúc chúc mừng ngày vui). Một lúc sau tiếng chiêng mới tạm dừng, thầy cúng hướng về mâm lễ  đọc lời khấn. Lời khấn thần vừa dứt, tiếng cồng chiêng lại rộn rã vang lên. Thầy cúng mời gia chủ đến ngồi bên ché rượu đầu tiên có đeo chuỗi hạt cườm và trao cần rượu cho ông. Chủ nhà cầm cần rượu hút một hơi dài. Rồi thầy cúng cầm vòng đồng đeo vào tay phải và đeo chuỗi cườm vào cổ gia chủ, miệng lẩm nhẩm đọc lời khấn cầu sức khỏe. Tiếp đến là nghi thức chúc sức khỏe cho gia chủ của người thân trong gia đình và trong dòng họ. Đầu tiên là người vợ đến trao vòng đồng, chuỗi cườm cho ông chủ nhà, rồi đến chị gái, em gái, các ông cậu, các con, các cháu (theo thứ tự nữ trước, nam sau). Người nào cũng có quà: chuỗi hạt, vòng đồng, áo, khăn, chăn… dâng tặng để chúc mừng sức khỏe cho gia chủ. Sau lễ này là đến nghi thức uống rượu cần Mnăm Ring, đó là cùng nhau uống rượu cần nối tiếp nhau thành một dãy dài, tức là người này cầm cần rượu uống trước rồi trao cần rượu cho người kế tiếp và cầm cần rượu của người ở ché tiếp theo, cứ thế mọi người trao nhau cần rượu cho hết 12 ché. Sau đó, gia chủ mời tất cả ăn cơm nếp, ăn cơm tẻ, ăn thịt heo nướng, thưởng thức tiếp hương vị rượu cần của các ché vừa được bổ sung. Vừa ăn, mọi người vừa được xem các nghệ nhân diễn tấu cồng chiêng, các cô gái, chàng trai biểu diễn kèn đing túut, đing năm, hát ayray, hát kưưt… Những bản nhạc, lời ca ấy đều hướng về sự cầu an, chúc mừng sức khỏe cho chủ nhà. Cuộc vui cứ thế kéo dài cho đến khi rượu nhạt mới dừng. Lễ Băh Ênang là một lễ hội truyền thống nằm trong nghi lễ vòng đời người của đồng bào Êđê. Không chỉ là dịp con cháu báo hiếu ông bà, cha mẹ, thể hiện tình đoàn kết giữa cha mẹ với con cháu, bà con trong dòng họ và trong buôn làng, lễ Băh Ênang còn là môi trường giáo dục văn hóa truyền thống và đề cao những giá trị cao đẹp của gia đình mẫu hệ trong cuộc sống cộng đồng.
Báo Điện tử Đắk Lắk

Có thể bạn quan tâm

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Hàng nghìn người đội mưa xem Hội đua bò Chùa Rô

Ngày 13/9, tại sân đua bò Chùa Rô (xã An Cư, tỉnh An Giang), UBND xã An Cư, Ban Quản trị Chùa Rô phối hợp với Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam Bộ (VTV Nam Bộ) tổ chức Hội đua bò truyền thống Chùa Rô lần thứ XII năm 2026.

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Hương vị mùa vàng trong Lễ cơm mới của người Thái

Lễ cơm mới (Kin khảu máư) là nghi lễ truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Thái. Hằng năm, vào khoảng tháng 5 - 6 theo lịch Thái, tương ứng với tháng 9 - 10 dương lịch, khi lúa ngoài đồng đã chín, thóc mới được đưa về đầy bồ, các gia đình tổ chức nghi lễ để mừng thành quả sau một mùa lao động.

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Mường Lát: Gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với phát triển sinh kế

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đang được xã Mường Lát xác định gắn với phát triển kinh tế xã hội, trong đó chú trọng phục dựng các giá trị truyền thống, phát huy vai trò của nghệ nhân, người có uy tín và xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng.

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Gìn giữ điệu múa kỳ lân truyền thống của người Nùng

Múa kỳ lân không chỉ tạo không khí rộn ràng trong những ngày lễ, Tết, mà còn thể hiện tinh thần thượng võ, khát vọng về cuộc sống bình an, no đủ của đồng bào Nùng. Loại hình nghệ thuật dân gian này đang được gìn giữ, quảng bá như một nét văn hóa đặc sắc của vùng cao Cao Bằng.

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa của người Nùng tại Cao Bằng được tổ chức vào “đắp nọi”, ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi lễ truyền thống thể hiện lòng biết ơn thần linh, gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình an, no ấm.

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Cô gái vùng cao Giàng Thị Sinh vượt khó, nuôi ước mơ trở thành cô giáo

Giàng Thị Sinh, cô gái dân tộc Mông vùng cao ở xã Sà Phìn (Tuyên Quang), đạt 27,31 điểm khối C00 trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 và trúng tuyển ngành Sư phạm Lịch sử - Địa lí, Trường Đại học Sư phạm 2 Hà Nội. Với Sinh, kết quả ấy là niềm vui sau những năm tháng cố gắng và cũng là bước đầu để em theo đuổi ước mơ trở thành cô giáo.

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Lễ hội Thắk Côn là một lễ hội truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng Khmer tại thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngày 3/6/2025.

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Đẩy mạnh dạy tiếng dân tộc, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho học sinh

Thực hiện đề án “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045”, năm 2027, An Giang tập trung nâng cao chất lượng dạy và học ngôn ngữ, chữ viết của đồng bào Khmer; tăng tốc nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, tiếng Pháp; phát triển đội ngũ giáo viên, học liệu, cơ sở vật chất và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong dạy học ngoại ngữ. Tỉnh đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai một số ngoại ngữ khác như tiếng Nhật, tiếng Trung Quốc, tiếng Hàn theo nhu cầu thực tế.

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Độc đáo bánh rây của đồng bào Khmer ở An Giang

Chiều 2/8/2026, trong khuôn khổ Ngày hội Bánh dân gian Nam Bộ - An Giang 2026 (phường Long Xuyên), các nghệ nhân người Khmer đã trình diễn chế biến bánh rây và phục vụ miễn phí 200 chiếc bánh cho người dân, du khách.

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Bảo tồn nghề dệt thổ cẩm gắn với sinh kế và du lịch cộng đồng người Thái ở Yên Châu

Ở tuổi ngoài 60, bà Hoàng Thị Thoát xã Yên Châu (Sơn La) vẫn miệt mài truyền dạy chữ Thái, dân ca và nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ. Từ tâm huyết của người "giữ lửa", việc thành lập Tổ Phụ nữ dệt thổ cẩm xã Yên Châu đang mở ra hướng đi mới, đưa nghề truyền thống gắn với sinh kế và phát triển du lịch cộng đồng.

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Đồng bào Khmer dâng y tắm mưa cầu siêu cho các anh hùng liệt sĩ

Sáng 26/7, tại chùa Khmer thuộc Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Khmer đã tổ chức lễ dâng y tắm mưa kết hợp cầu siêu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Đây là hoạt động ý nghĩa hướng tới Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và tôn vinh nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữ lửa bản sắc văn hóa Thái nơi biên viễn xứ Thanh

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, tiếng cồng chiêng và lời dân ca Thái vẫn hiện diện trong đời sống của đồng bào ở xã Mường Lát (Thanh Hóa). Từ sự tâm huyết của các nghệ nhân đến những chính sách hỗ trợ của địa phương, các giá trị văn hóa truyền thống đang được gìn giữ, trao truyền và từng bước trở thành nguồn lực cho phát triển cộng đồng.

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Bảo tồn nghề dệt truyền thống gắn với tạo sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số

Không chỉ lưu giữ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, xưởng dệt Hoa Ban ở Bản Lác (xã Mai Hạ, tỉnh Phú Thọ) còn tạo việc làm cho phụ nữ yếu thế và người khuyết tật. Mô hình là điểm sáng trong bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế theo Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Lễ Sơmă Kơcham gìn giữ bản sắc văn hóa người Bahnar

Khi nương rẫy bắt đầu xanh tốt, đồng bào Bahnar tại xã Kông Chro, tỉnh Gia Lai lại rộn ràng tổ chức lễ Sơmă Kơcham, nghi lễ truyền thống nhằm cầu bình an, sức khỏe, mùa màng bội thu, củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng.

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nét đẹp hiếu kính trong nghi lễ 'tôi chòng' của người Tày

Nghi lễ thay bàn thờ gia tiên, còn gọi là “tôi chòng”, của đồng bào dân tộc Tày vừa được tái hiện tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, giới thiệu tới công chúng nét đẹp tín ngưỡng gắn với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.