Lễ cầu sức khỏe của đồng bào Ê - đê

Lễ cầu sức khỏe của đồng bào Ê - đê
Đây là một phong tục đẹp, gần giống như lễ mừng thọ của người Kinh nhưng phong tục này được đồng bào Ê-đê tổ chức trong một lễ hội truyền thống, mang tính cộng đồng và đậm bản sắc văn hóa.
 
Để chuẩn bị cho lễ này, trước đó một mùa rẫy, gia chủ đã xin phép bà trưởng họ và ông chủ buôn. Sau khi được sự đồng ý của bà trưởng họ và ông chủ buôn, gia chủ giao cho con cháu lo việc ủ nhiều ché rượu lớn, nuôi ba con heo thiến, giã nhiều gùi lúa trắng như bông, dệt mới các bộ váy áo, khố, sửa sang lại nhà cửa, sửa lại cầu thang nhà dài, mua thêm nhiều chiếc chiếu hoa để tiếp khách; đồng thời cho con cháu đi mời bà con trong buôn và các buôn gần gũi trong vùng. Đặc biệt, gia chủ trực tiếp đến gặp ba đội chiêng mời dự lễ để các đội chiêng có thời gian tập lại các bài chiêng cúng Giàng trong lễ Băh Ênang.
Con gái, con trai dâng quà, chúc mừng sức khỏe cho cha mình trong lễ Băh Ênang.
Con gái, con trai dâng quà, chúc mừng sức khỏe cho cha mình trong lễ Băh Ênang.
Đến ngày lễ, không khí trong gia đình và buôn làng nhộn nhịp hẳn lên, ngày ấy mọi người không lên rừng, lên rẫy mà ở nhà dự lễ Băh Ênang. Tại ngôi nhà dài của gia chủ, 12 ché rượu đã được buộc vào các cột gơng thành một dãy dài ngay gian khách theo thứ tự từ lớn đến nhỏ tính từ ngoài cửa vào. Ché thứ nhất dùng để cúng thần linh; ché thứ hai dùng để cúng Phát Atâo (tổ tiên, ông bà); 5 ché tiếp theo đều được đeo các chuỗi cườm ở cổ dùng làm lễ Băh Ênang(cầu an- cầu sức khỏe) cho gia chủ; 5 ché còn lại dùng để đãi khách quý và bà con buôn làng đến dự lễ. Tiếp đến là việc treo các bộ chiêng: bộ chiêng thứ nhất gọi là Knah Điết (chiêng nhỏ) - dùng đánh báo mời bà con trong buôn đến dự lễ; bộ chiêng thứ hai gọi là Knah Măn Drưng (chiêng vừa) - dùng đánh báo mời các vị thần linh, tổ tiên, ông bà về dự lễ; bộ chiêng thứ ba gọi là Knak Prông (chiêng lớn) - dùng đánh cúng thần linh trong lễ Băh Ênang. Vào lễ, dàn chiêng Knah Điết đánh bài Iô Wit H’gum (gọi về sum họp) ngân vang rộn rã khắp buôn làng, núi rừng. Tiếp đến là bài chiêng đánh từ dàn chiêng Knah Man Drưng mời gọi các vị thần linh về dự lễ Băh Ênang. Thầy cúng sắp mâm lễ gồm một con heo thiến (chỉ dùng đầu, đuôi, bốn chân), một con gà mái, một con gà trống, một bát đồng đựng rượu cần, một bát thịt heo thái nhỏ, ba bát cơm, một cây nến thắp sáng. Đọc xong lời khấn mời gọi thần linh về dự lễ, thầy cúng cầm tô rượu pha tiết heo đổ vào cột nhà chính (với ý nghĩa mời các thần coi giữ ngôi nhà này cùng hưởng). Làm xong việc này, thầy cúng lấy một ít thịt gà, thịt heo, cơm, rượu trong mâm mời gia chủ dùng, tiếp đến mời vợ, chị, em, cậu, con cháu trong nhà cùng thưởng thức (gọi là nghi thức ăn, uống cộng cảm với thần linh, tổ tiên, ông bà). Sau lễ này, gia chủ cùng vợ con và người thân trong gia đình đều thay những bộ trang phục tuyền thống mới để làm lễ Băh Ênang. Thầy cúng sắp mâm lễ mới, gồm: một con heo thiến (chỉ dùng đầu, đuôi, 4 chân), một con gà trống, 5 bát đựng rượu pha tiết heo được lấy từ 5 ché rượu có đeo chuỗi cườm, 5 bát thịt heo thái nhỏ, 5 bát gạo lúa mới trắng như hoa Pơ lang, 5 tô canh, một đĩa trầu cau, hai cây nến được thắp sáng. Vào lễ Băh Ênang, tiếng cồng chiêng nổi lên trầm bổng ngân vang theo từng bài chiêng. Đầu tiên là dàn chiêng Knah Điết, rồi đến dàn chiêng Knah Man Drưng, cuối cùng là dàn chiêng Knah Prông rồi lại quay vòng trở đi, trở lại nhiều lần, gọi là Dơng mdêch (nghĩa là liên khúc chúc mừng ngày vui). Một lúc sau tiếng chiêng mới tạm dừng, thầy cúng hướng về mâm lễ  đọc lời khấn. Lời khấn thần vừa dứt, tiếng cồng chiêng lại rộn rã vang lên. Thầy cúng mời gia chủ đến ngồi bên ché rượu đầu tiên có đeo chuỗi hạt cườm và trao cần rượu cho ông. Chủ nhà cầm cần rượu hút một hơi dài. Rồi thầy cúng cầm vòng đồng đeo vào tay phải và đeo chuỗi cườm vào cổ gia chủ, miệng lẩm nhẩm đọc lời khấn cầu sức khỏe. Tiếp đến là nghi thức chúc sức khỏe cho gia chủ của người thân trong gia đình và trong dòng họ. Đầu tiên là người vợ đến trao vòng đồng, chuỗi cườm cho ông chủ nhà, rồi đến chị gái, em gái, các ông cậu, các con, các cháu (theo thứ tự nữ trước, nam sau). Người nào cũng có quà: chuỗi hạt, vòng đồng, áo, khăn, chăn… dâng tặng để chúc mừng sức khỏe cho gia chủ. Sau lễ này là đến nghi thức uống rượu cần Mnăm Ring, đó là cùng nhau uống rượu cần nối tiếp nhau thành một dãy dài, tức là người này cầm cần rượu uống trước rồi trao cần rượu cho người kế tiếp và cầm cần rượu của người ở ché tiếp theo, cứ thế mọi người trao nhau cần rượu cho hết 12 ché. Sau đó, gia chủ mời tất cả ăn cơm nếp, ăn cơm tẻ, ăn thịt heo nướng, thưởng thức tiếp hương vị rượu cần của các ché vừa được bổ sung. Vừa ăn, mọi người vừa được xem các nghệ nhân diễn tấu cồng chiêng, các cô gái, chàng trai biểu diễn kèn đing túut, đing năm, hát ayray, hát kưưt… Những bản nhạc, lời ca ấy đều hướng về sự cầu an, chúc mừng sức khỏe cho chủ nhà. Cuộc vui cứ thế kéo dài cho đến khi rượu nhạt mới dừng. Lễ Băh Ênang là một lễ hội truyền thống nằm trong nghi lễ vòng đời người của đồng bào Êđê. Không chỉ là dịp con cháu báo hiếu ông bà, cha mẹ, thể hiện tình đoàn kết giữa cha mẹ với con cháu, bà con trong dòng họ và trong buôn làng, lễ Băh Ênang còn là môi trường giáo dục văn hóa truyền thống và đề cao những giá trị cao đẹp của gia đình mẫu hệ trong cuộc sống cộng đồng.
Trương Bi (Báo Điện tử Đắk Lắk)

Có thể bạn quan tâm

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh đưa chính sách đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

TP Hồ Chí Minh gắn chăm lo đời sống đồng bào dân tộc thiểu số với hướng dẫn tiếp cận chính sách, pháp luật. Từ cơ sở, chính quyền, Mặt trận và người có uy tín cùng hỗ trợ người dân, lắng nghe kiến nghị, tạo điều kiện để đồng bào ổn định sinh kế và tham gia cộng đồng.

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Đại đoàn kết – cội nguồn sức mạnh từ mỗi bản làng

Phát huy truyền thống đoàn kết, gắn bó của cộng đồng các dân tộc, xã Than Uyên (tỉnh Lai Châu) đang hướng tới Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026 gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam bằng nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Sắc màu trang phục truyền thống các dân tộc hội tụ tại Bắc Mê

Trong khuôn khổ Lễ hội đua mảng và Hội thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc xã Bắc Mê lần thứ II năm 2026, không gian văn hóa vùng cao trở nên rực rỡ với những sắc màu đặc trưng của đồng bào Tày, Mông, Dao cùng nhiều dân tộc sinh sống trên địa bàn.

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

'Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước' qua đồi chè La Bằng

Giải “Thái Nguyên Trail - Xứ Trà sơn cước 2026” đưa người chạy qua những nương chè và lối đá La Bằng bên sườn Đông Tam Đảo. Từ cuộc đua ở La Bằng, những người yêu chạy bộ có thêm lý do trở lại vùng chè cùng bạn bè và người thân.

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Đại hội đại biểu Phật giáo Việt Nam thông qua Hiến chương sửa đổi, nâng hiệu quả hoạt động

Chiều 7/11, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương sửa đổi và nghị quyết nhiệm kỳ 2026–2031, hoàn thành chương trình làm việc tại TP Hồ Chí Minh. Giáo hội xác định sẽ tiếp tục củng cố tổ chức, tăng cường kỷ cương, đổi mới hoạt động, đồng hành cùng dân tộc.

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Phật giáo phát huy tinh thần phụng sự, đồng hành cùng đất nước phát triển

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những đóng góp của Phật giáo trong xây dựng đất nước, chăm lo đời sống nhân dân; đồng thời kỳ vọng Giáo hội tiếp tục đổi mới, củng cố đoàn kết, phát huy nguồn lực tôn giáo, đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Giữ hồn văn hóa Khmer qua lễ dâng y Kathina

Lễ dâng y Kathina là dịp để đồng bào Khmer và Phật tử thực hành hạnh bố thí, tạo phước báu; đồng thời gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa, tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp của bà con Khmer Nam Bộ theo hệ phái Phật giáo Nam Tông.

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Nét đẹp Lễ cúng máng nước của đồng bào M’Nông

Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Mùa lúa chín – Mùa lễ hội giữa Đại ngàn

Cuối tháng 10, khi những cánh đồng lúa ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu ngả sang màu vàng, cũng là thời điểm bước vào mùa lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Bahnar. Với bà con Bahnar nhánh Giơ Lâng là Lễ Ét Đông (Lễ ăn con dúi), còn với bà con Xơ Đăng là Lễ Mừng lúa mới được tổ chức với cùng mong muốn và tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu, mang lại sự ấm cúng, bình yên cho dân làng. Những nét văn hóa đặc sắc trong mùa lễ hội của đồng bào Xơ Đăng, Bahnar nơi đây đã cùng vẽ nên “bức tranh” đầy màu sắc của cộng đồng các dân tộc giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Độc đáo Tết Raya của người Chăm Islam An Giang

Nơi cuối nguồn Tây Nam của tổ quốc, bên dòng sông Hậu hiền hòa bao đời ôm lấy những xóm làng trù phú, có một cộng đồng hình thành từ bao đời nay, gìn giữ và bồi đắp nên một nét đẹp văn hóa đặc sắc với những dấu ấn rất riêng. Đó là đồng bào Chăm Islam An Giang.

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Sắc màu văn hóa Lô Lô hội tụ nơi biên cương

Giữa không gian núi đá trùng điệp nơi cực Bắc Tổ quốc, những thanh âm trống đồng, sắc màu trang phục truyền thống và các điệu múa dân gian của đồng bào Lô Lô đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc tại xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang.

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh phát huy sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc

Tây Ninh có 17 dân tộc thiểu số với 35.589 người, nhiều cộng đồng sinh sống tại các xã biên giới giáp Campuchia. Tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào. 

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Quân đội chung tay gìn giữ văn hóa nhà rông

Chiều 22/10, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao Nhà rông văn hóa tặng nhân dân thôn Giang Lố 1, xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, do Binh đoàn 20 hỗ trợ, Binh đoàn 15 làm chủ đầu tư, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 phối hợp triển khai thực hiện.

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Gìn giữ nét đẹp lễ Dâng y Kathina

Sáng 22/10, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang trang trọng tổ chức lễ Dâng y Kathina năm 2026, với sự tham dự của chư Tôn trưởng lão Hòa thượng, Thượng tọa, chư Tăng, sư trụ trì 66 chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đông đảo đồng bào, Phật tử.