Cứ vào ngày Thìn của tháng 3 Âm lịch hàng năm, người Lô Lô đen ở Bảo Lạc và Bảo Lâm (Cao Bằng) lại làm lễ Mể lồ pỉ, còn gọi là lễ thờ Thần đá hộ mệnh, hay lễ cúng thổ công.
Lễ cúng thần đá hộ mệnh, chỉ người già trong bản còn nhớ gốc tích. Các già kể rằng, chuyện thờ thần đá hộ mệnh của người Lô Lô đen gắn liền với một truyền thuyết: Xưa kia, hòn đá thần đã dẫn đường cho người Lô Lô đến cư trú tại Nà Hầu (xã Bảo Toàn, Bảo Lạc) rồi sang đến xã Hồng Trị, Kim Cúc (Bảo Lạc), Đức Hạnh (Bảo Lâm) bây giờ.
Đến đâu ở, người Lô Lô cũng thấy hòn đá hình vuông, cao khoảng 2 gang tay xuất hiện trên một mảnh đất bằng phẳng, trong cánh rừng già gần làng. Người Lô Lô coi đó là thần đá đã đi theo để bảo vệ dân làng, nên lập miếu thờ.
Bản Lô Lô đen truyền tai nhau về sự linh thiêng không chỉ của thần đá, mà cả khu rừng bao quanh thần đá, gọi là rừng thổ công.
Anh Chung Văn Sấn, ở xóm Khỏ Cà (xã Hồng Trị, huyện Bảo Lạc) kể rằng: Theo phong tục thì cúng thổ công xong mới gieo lúa, mới trồng ngô. Xem ngày tốt, ngày con rồng ở tháng 3 mới cúng được. Không cúng thì con hổ về kêu, dọa cả xóm luôn.
Mỗi bản người Lô Lô đen có một miếu thờ thần đá, dựng bằng cây que đơn giản trên một gò đất giữa rừng già. Trước ngày cúng chừng 1 tuần, cả bản tất bật chuẩn bị. Ngoài góp tiền để mua chó, mua lợn, mua trâu về giết thịt để cúng ở rừng, thì mỗi gia đình còn phải làm phẩm vật dâng cúng. Bà con làm cơm hoa nhiều màu trắng xanh đỏ vàng. Mỗi hộ dâng một nắm xôi to và một chai rượu.
Cúng thần đá hộ mệnh. Ảnh: baomoi.com Làng nào đông thì mổ trâu, mổ bò. Con vật tế, sau khi giết thịt thì để nguyên cả con trước miếu, bát tiết đặt bên cạnh. Già làng khấn tế, mong thần đá hộ mệnh về chứng giám lòng thành kính của bà con dân làng, nhận vật tế lễ, rồi giúp dân làng tránh được tai họa, nương rẫy tốt tươi, cuộc sống no đủ. Già làng cũng thay mặt dân làng hứa với thần đá rằng sẽ không có ai dám đốt rừng, chặt cây, không bắn giết thú rừng, không làm điều ác…
Ngày làm lễ cúng thần đá hộ mệnh, bản người Lô Lô khói trắng bay trên từng nóc nhà. Nhà nào cũng thịt gà, đồ xôi. Thế nhưng, theo anh Hoàng Văn Phúng, ở bản Cà Đổng (xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm), góp mặt trong lễ cúng thần đá nơi rừng già, chỉ có người đàn ông chủ nhà:
"Ngày đấy thì con gái còn nhỏ mới đi, lớn thì không được đi. Ai mà có vợ đang chửa thì cũng không được vào khu vực đó. Sáng 8-9 giờ, thịt trâu xong thì sẽ mang một ít lông trâu đi cắm ở cái cọc nằm ở ngã ba đường. Rồi kêu cả làng không phơi quần áo ra sàn".
Kiêng kị trong ngày thờ thần đá được bà con Lô Lô đen tuân thủ tuyệt đối. Trong ngày cúng, bà con trong xóm không ai được đi đâu, không cho ai cầm cuốc cuốc rẫy. Người thực hiện lễ cúng cũng phải kiêng thật kỹ, cúng xong về tới nhà lại kiêng 3 ngày không nói chuyện với mẹ con, không ngủ với vợ, không được xới cơm, khách tới nhà không được nói chuyện... Không kiêng được như thế, người Lô Lô đen tin rằng mai kia con diều hâu sẽ về bắt gà bắt vịt!
Một tháng có vài ngày thìn, nên các bản người Lô Lô thường thỏa thuận với nhau để mỗi bản chọn một ngày, mục đích là để mời anh em bản bên cùng chứng kiến. Lễ cúng thần đá thường được tiến hành vào buổi sáng. Tới gần trưa, những con vật tế lễ được xẻ thịt, nấu cỗ ăn ngay trong rừng. Và có lẽ chỉ có duy nhất ngày đó trong năm, đàn ông Lô Lô đen mới dám bước chân vào khu rừng thiêng của bản.
Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà dân tộc học Việt Nam đã khẳng định: dân tộc Lô Lô thuộc nhóm ngôn ngữ Tạng - Miến, cùng nhóm ngôn ngữ với các dân tộc Hà Nhì, Phù Lá, Cống, La Hủ, Si La. Dân tộc Lô Lô được chia thành 2 nhóm là Lô Lô đen và Lô Lô hoa. Người Lô Lô hoa cư trú chủ yếu ở Đồng Văn, Mèo Vạc của tỉnh Hà Giang, còn người Lô Lô đen thì cư trú chủ yếu ở huyện Bảo Lạc và Bảo Lâm của tỉnh Cao Bằng. Ở Cao Bằng, người Lô Lô đen hiện có trên 2.000 hộ.
Khăn Piêu (hay Piêu), trong tiếng Thái gọi là Ba Piều (Piều), là loại khăn đội đầu truyền thống của phụ nữ dân tộc Thái ở vùng Tây Bắc Việt Nam, đặc biệt là phụ nữ nhóm Thái đen.
Gắn liền với đời sống sinh hoạt, sản xuất và tín ngưỡng của đồng bào M’Nông, Lễ cúng máng nước là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng biết ơn thiên nhiên và ước vọng về cuộc sống bình an, no ấm. Nghi lễ vừa được phục dựng tại thôn Tak Xoai, xã Trà Leng, thành phố Đà Nẵng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước và môi trường sinh thái.
Cuối tháng 10, khi những cánh đồng lúa ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi bắt đầu ngả sang màu vàng, cũng là thời điểm bước vào mùa lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số Xơ Đăng, Bahnar. Với bà con Bahnar nhánh Giơ Lâng là Lễ Ét Đông (Lễ ăn con dúi), còn với bà con Xơ Đăng là Lễ Mừng lúa mới được tổ chức với cùng mong muốn và tạ ơn trời đất cho một vụ mùa bội thu, mang lại sự ấm cúng, bình yên cho dân làng. Những nét văn hóa đặc sắc trong mùa lễ hội của đồng bào Xơ Đăng, Bahnar nơi đây đã cùng vẽ nên “bức tranh” đầy màu sắc của cộng đồng các dân tộc giữa đại ngàn Tây Nguyên.
Nơi cuối nguồn Tây Nam của tổ quốc, bên dòng sông Hậu hiền hòa bao đời ôm lấy những xóm làng trù phú, có một cộng đồng hình thành từ bao đời nay, gìn giữ và bồi đắp nên một nét đẹp văn hóa đặc sắc với những dấu ấn rất riêng. Đó là đồng bào Chăm Islam An Giang.
Ngày 25/10, UBND xã Thượng Cốc, tỉnh Phú Thọ tổ chức Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi năm 2026. Lễ hội thu hút hàng nghìn người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Giữa không gian núi đá trùng điệp nơi cực Bắc Tổ quốc, những thanh âm trống đồng, sắc màu trang phục truyền thống và các điệu múa dân gian của đồng bào Lô Lô đã tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc tại xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang.
Tây Ninh có 17 dân tộc thiểu số với 35.589 người, nhiều cộng đồng sinh sống tại các xã biên giới giáp Campuchia. Tỉnh chú trọng hỗ trợ sinh kế, chăm lo giáo dục, y tế, bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của đồng bào.
Chiều 22/10, Binh đoàn 15 (Bộ Quốc phòng) tổ chức Lễ khánh thành, bàn giao Nhà rông văn hóa tặng nhân dân thôn Giang Lố 1, xã Sa Loong, tỉnh Quảng Ngãi. Công trình có tổng kinh phí hơn 2 tỷ đồng, do Binh đoàn 20 hỗ trợ, Binh đoàn 15 làm chủ đầu tư, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 732 phối hợp triển khai thực hiện.
Sáng 22/10, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang trang trọng tổ chức lễ Dâng y Kathina năm 2026, với sự tham dự của chư Tôn trưởng lão Hòa thượng, Thượng tọa, chư Tăng, sư trụ trì 66 chùa Phật giáo Nam tông Khmer cùng đông đảo đồng bào, Phật tử.
Tháng 6/2025, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Thái ở Nghệ An được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tạo thêm cơ hội bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng.
Từ khi đàn đá Lộc Hòa được công nhận là Bảo vật quốc gia vào cuối năm 2017, nghệ thuật trình diễn đàn đá đã được đưa vào các trường học tại các xã, phường ở thành phố Đồng Nai.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, Nùng Indigo (xóm Khào, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng) trở thành điểm đến góp phần gìn giữ và lan tỏa sắc chàm đặc trưng của người Nùng An, mang đến trải nghiệm văn hóa gần gũi cho du khách.
Với chủ đề “Sắc màu văn hóa xứ Thanh”, từ ngày 22 - 24/11, tỉnh Thanh Hóa tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Thanh Hóa năm 2026 tại Quảng trường Lam Sơn, phường Hạc Thành.
Lao Chải (tỉnh Lào Cai) là vùng đất mang đậm dấu ấn văn hóa Mông, với ruộng bậc thang, trang phục truyền thống, tiếng khèn cùng các nghề thủ công được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Ngày 19/10, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khai mạc Không gian trưng bày thành tựu nghiên cứu khoa học với chủ đề “Phát huy nguồn lực nhân văn - Phát triển bao trùm, bền vững”.
Ngày hội Sắc màu văn hóa dân tộc Lự tỉnh Lai Châu năm 2026 diễn ra trong hai ngày 17–18/10 tại bản Thẳm, xã Khun Há, với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao và trải nghiệm nghề truyền thống đặc sắc.
