Ngày 24/2, Lễ đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với Lễ hội Tết Doi của người Mường đã được tổ chức tại xã Thu Cúc (tỉnh Phú Thọ).
Tết Doi (hay còn được gọi là lễ hội cúng vía lúa) là lễ hội truyền thống quan trọng của người Mường (xã Thu Cúc), diễn ra vào các ngày mùng 7, 8 tháng Giêng. Lễ hội mang đậm tín ngưỡng nông nghiệp, gắn liền với việc cầu mùa, cầu phúc và bảo tồn giống lúa, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, tổ tiên.
Nghi lễ rước vía lúa gắn liền với truyền thuyết về Nàng Cúc - cô gái Mường xinh đẹp, thông minh, người có công tìm ra giống lúa và mang “vía lúa” về cho bản Mường. Câu chuyện được lưu truyền qua nhiều thế hệ, trở thành sợi dây kết nối tâm linh và hun đúc niềm tự hào cộng đồng.
Trong quan niệm của người dân địa phương, Tết Doi không chỉ đánh dấu thời khắc chuyển giao năm mới, mà còn là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên, thần linh và đất trời. Lễ hội thường được tổ chức sau khi mùa màng đã thu hoạch xong, khi lúa đầy bồ, thóc đầy kho, người dân tạm gác việc nương rẫy để cùng nhau chuẩn bị cho những ngày Tết đầm ấm.
Điểm nổi bật của Tết Doi là hệ thống nghi lễ mang tính cộng đồng cao. Từ việc chọn ngày lành, chuẩn bị lễ vật đến các nghi thức cúng tế đều được thực hiện trang trọng theo phong tục truyền đời. Phần hội diễn ra sôi nổi với những làn điệu dân ca, tiếng chiêng, trống vang vọng giữa núi rừng, tạo nên không khí rộn ràng, thắt chặt tình đoàn kết bản Mường.
Tháng 6/2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa Lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng Tết Doi của người Mường (xã Thu Cúc) vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tại buổi lễ, Ban Tổ chức đã công bố Quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng thời trao Quyết định cho đại diện Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương trong không khí trang trọng, phấn khởi.
Bà Hà Thị Tố Nguyệt, Phó Chủ tịch UBND xã Thu Cúc khẳng định, việc Lễ hội Tết Doi được ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là niềm vinh dự đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân xã Thu Cúc nói riêng, tỉnh Phú Thọ nói chung. Sự kiện không chỉ góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm trong công tác bảo tồn di sản, mà còn mở ra cơ hội để địa phương quảng bá hình ảnh vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa; từng bước xây dựng điểm đến du lịch an toàn, thân thiện, đậm đà bản sắc trong hành trình phát triển mới.
Trong khuôn khổ chương trình, người dân và du khách được tham quan không gian văn hóa rực rỡ sắc màu; ghé thăm các trại văn hóa giới thiệu sản phẩm đặc trưng địa phương; tham gia trò chơi dân gian, môn thể thao truyền thống; hòa mình vào các tiết mục diễn xướng đặc sắc… Qua đó, những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mường tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa bền bỉ trong đời sống hôm nay./.
