Trong then có một loại gọi là “pang then”, chỉ làm trong trường hợp gia đình có người làm then và có điện then. Mỗi năm làm 2 lần, tự những người làm then này phải đứng ra chuẩn bị lễ và làm một đêm “pang”. Nghệ nhân Hoàng Thị Cấp, ở xã Xuân Giang, huyện Quang Bình, Hà Giang giải thích: "Pang là làm cỗ như ăn tết ấy. Mỗi năm thầy then này phải đưa lễ lên nộp cho Ngọc Hoàng, và xin Ngọc Hoàng giúp cho người làm then có sức khỏe, thông tuệ, giỏi giang về phép thuật để giúp dân bản chữa bệnh, giải hạn, đuổi ma tà, giúp đời sống dân bản tốt đẹp hơn". Pang then thường được tổ chức vào 3 tháng mùa xuân đầu năm và vào tháng 8, khi bắt đầu mùa cốm. Không phải tự nhiên người Tày chọn 2 thời điểm này để làm “Pang”. Theo giải thích của bà Hoàng Thị Cấp: "Người ta nói 3 tháng đầu năm là trần sao âm vậy, là mùa lễ hội ăn chơi, nên các then mới có thời gian dâng lễ cho Ngọc Hoàng để chứng kiến sự vui vẻ. Người Tày cho Ngọc Hoàng là cao nhất, chỉ có then mới đến Ngọc Hoàng, thì đem tất cả tâm tư nguyện vọng của con người gửi gắm then để then mang lên đệ trình với Ngọc Hoàng cho 1 năm con người sức khỏe dồi dào, làm ăn phát đạt. Còn cuối năm dâng cốm để cảm ơn Ngọc Hoàng suốt 1 năm đã cho con người sức khỏe, bình an, có sức khỏe mới làm ra được vật chất này". Người Tày làm lễ Pang then. Ảnh: baomoi.com Pang có 13 bài hát, thứ tự là: Tẩy uế, mời hương, lên đường, nộp lễ, thu quân điểm tướng... Dù đi theo những đường khác nhau hay dùng những lời hát khác nhau, nhưng pang đều tuân theo một bài bản và kết thúc đều có kết quả giống nhau. Bà Hoàng Thị Cấp chỉ rõ nội dung từng bài một: Trước khi đưa lễ lên nộp cho Ngọc Hoàng phải có bài tẩy uế cho cả nhà sạch sẽ, cho thổ công, cho bàn thờ gia tiên, tẩy uế cho cả những người trong gia đình và hàng xóm đến dự. Bài thứ 2 là mời hương, hương như 1 nhân vật đi tìm lễ vật, tìm những người có liên quan đến cuộc này. Bài thứ 3, bắt đầu lên đường, trình quan thổ công; dọc đường đi chia thành từng đoạn một, trong đó có đoạn khảm hải (vượt sông). Bài đó gồm 12 khổ, tức là 12 con thác, 12 con nước phải vượt qua; sau khi vượt sông đoàn lại tiếp tục đi vào rừng sâu núi cao, gặp những con côn trùng đứng khóc, chặn đường, đoàn quân then phải động viên an ủi để nó đỡ khóc rồi đi tiếp. Gần đến nơi gặp Ngọc Hoàng rồi thì phải cho quân lên rừng lên núi để lập dinh lập trạm ở đó, chờ đến khi Ngọc Hoàng gọi thì mới vào để nộp lễ. Đến bài cuối cùng thu quân, mời cả Nàng Hương quay về, tất cả những hồn nào đi theo thì gọi về nơi trần gian, điểm quân điểm tướng rồi cuối cùng khóa bài. Về mặt bản chất, Then là những người hành nghề tín ngưỡng, tâm linh. Trong then thường có hát và múa. Hát để cầu cúng, giúp gia chủ đưa lễ vật đến với tổ tiên, vượt qua các cửa mụ, cửa ma ham, cửa chầu tướng… để lên đến thượng giới, cầu xin tai qua nạn khỏi, cuộc sống bình an, hạnh phúc. Việc đưa lễ vật ở đây do các binh mã, thầy tướng đảm trách nên khi qua cửa thổ công vào đến cửa tổ tiên có tiết mục “phi lồng” (một dạng tương tự kiểu nhập đồng của người Kinh). “Phi lồng” để nghe gia chủ cầu xin thỉnh giúp việc nối số, giải hạn cầu an… Kết thúc công việc then, lại vượt qua các cửa, quay về thông báo với gia chủ việc mình đã thỉnh. Một đặc điểm khá rõ trong pang then là cảnh vật thiên nhiên rất đẹp, rất gần gũi với cuộc sống. Qua lời hát, có thể hình dung đoàn quân then đi từ bản này sang bản khác; có lúc bướm bay rợp trời, hoa rợp mặt đất; có lúc đến vùng quế thơm, vùng núi đá cao chất ngất; khi lại đến bản hòa bình êm ả, có tiếng gà gáy, tiếng trâu ngựa đi lục cục, tiếng người nói chuyện, tiếng trẻ em cười râm ran… Trong Then còn có khá nhiều nội dung phê phán thói hư tật xấu và đề cao phẩm chất tốt đẹp của con người. Thông qua nghệ thuật ngôn từ, Then đã khắc họa nên những hình tượng nhân vật tương phản: Trai đần - trai giỏi, gái lười – gái chăm, với ý nghĩa răn đe dạy dỗ người đời. Pang then giáo dục con người không nên lười biếng, nếu lười biếng không có gì ăn. Then chỉ kể chứ không nhận xét, như đi qua bản đàn ông lười, không biết làm gì, đến đóng cái chuôi dao cũng phải đi mượn người ta đóng; đi qua bản có bà nằm 3 năm không lật, có bà nằm 6 năm không dậy… Theo nghệ nhân Hoàng Thị Cấp, để trở thành ông Then hay bà Then, trước hết phải có nhiều đường then và có căn then (gọi là mỉng bang). Hai là, gia đình, dòng dõi có người làm Then (tẩn then). Then được truyền nghề theo gia tộc của người thầy cúng, hoặc theo gia tộc của ngành cúng mà thầy cúng là một thành viên có ngôi thứ và địa vị nhất định. Trong cuộc đời làm Then, ông Then hay bà Then trải qua nhiều lần thăng cấp (tâng) qua lễ lẩu Then, cấp Then biểu hiện ở số lượng dải mũ, tương đương với số quân mà Then cai quản. Một gia đình ngành Then sẽ có đủ thầy cha (thầy Phù thuỷ hoặc thầy Tào), thầy mẹ (Then hoặc Pụt) và cũng có các thứ bậc theo quy định. Mỗi người làm nghề Then đều phải nhớ đủ danh sách tổ tiên làm nghề của gia đình và thầy cha, thầy mẹ của mình để thờ phụng tại nhà cũng như khi đi hành lễ. Nhà có điện then phải phụng sự, chăm chút bàn thờ chu đáo. Nếu không còn người làm then nữa thì một năm hai lần, gia đình vẫn phải mời thầy then khác về làm “pang” tại nhà.
Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Với khí hậu mát mẻ, giao thông thuận lợi, bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo… Bản Tèn, xã Văn Lăng, tỉnh Thái Nguyên, hội tụ nhiều đặc điểm để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm, đặc biệt là mùa lúa chín vào khoảng tháng 10 hàng năm.
Xuống ruộng bắt cá bằng tay, tìm hiểu cách chế biến món ăn truyền thống, tham quan những gian hàng nông sản và hòa vào sinh hoạt văn hóa của người Tày là những hoạt động được xã Mậu Duệ, tỉnh Tuyên Quang đưa vào Lễ hội Tết cá năm 2026.
Từ ngày 10 - 12/10, Lễ Sene Dolta năm 2026 của đồng bào dân tộc Khmer diễn ra trong không khí rộn ràng, đầm ấm tại khắp các phum sóc ở thành phố Cần Thơ.
Cách trung tâm hành chính tỉnh Điện Biên khoảng 30km, xã Pu Nhi hấp dẫn du khách bởi những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín, cảnh sắc núi rừng mùa thu và những giá trị văn hóa truyền thống được đồng bào Mông gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Sáng 11/10/2026, tại Chùa Đay Om Pu (xã Gia Hòa), thành phố Cần Thơ tổ chức chương trình truyền hình trực tiếp mừng Lễ Sene Dolta năm 2026 với chủ đề “Gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy sức mạnh đoàn kết, kiến tạo tương lai”. Hoạt động nhằm lan tỏa không khí rộn ràng, đầm ấm của ngày lễ lớn đến với đông đảo đồng bào Khmer.
Ngày 10/10, tại TP Hồ Chí Minh, vlog “Sắc Khmer” được giới thiệu, ghi lại hành trình học sinh tìm hiểu lễ Sene Dolta và sinh hoạt tại chùa Kh’leang. Hoạt động hướng đến giúp thanh thiếu niên tham gia giới thiệu văn hóa cộng đồng bằng trải nghiệm và lời kể của mình.
Vào dịp lễ Sene Dolta, nhiều bà con Khmer đang sinh sống và làm việc tại TP Hồ Chí Minh đã tề tựu về chùa Pothiwong, phường Bảy Hiền để dâng lễ vật cúng Phật, cúng dường Chư Tăng và cầu nguyện cho gia đạo bình an, hạnh phúc.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ là lời tri ân sâu sắc đối với các bậc tiền nhân, mà còn là sợi dây tâm linh gắn kết những người con đất Việt. Việc gìn giữ và trao truyền những giá trị di sản là cách tiếp nối và bồi đắp dòng chảy văn hóa dân tộc.
Ngày 10/10, tại sân đua bò xã An Cư (gần chùa Thơ Mít), Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh An Giang phối hợp với Báo và Phát thanh - Truyền hình An Giang, UBND xã An Cư tổ chức Hội đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang lần thứ 31 năm 2026. Sự kiện thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách trong và ngoài nước đến theo dõi, cổ vũ, góp phần tôn vinh nét văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ tư - năm 2026 tại tỉnh Điện Biên, hoạt động trải nghiệm đẩy xe đạp thồ trên đường Võ Nguyên Giáp, phường Điện Biên Phủ, thu hút sự tham gia hào hứng của người dân.
Sáng 10/10, tại Tháp Pô klong Garai (phường Đô Vinh), đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn tại Khánh Hòa cùng đông đảo người dân, du khách hòa mình vào những nghi lễ truyền thống đặc sắc của Lễ hội Katê năm 2026. Tiếng trống Ginăng, Paranưng, tiếng kèn Saranai cùng những điệu múa Chăm tạo nên không khí lễ hội vừa trang nghiêm, vừa vui tươi.
Tối 9/10, tại Quảng trường 7/5, phường Điện Biên Phủ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Điện Biên tổ chức khai mạc Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Mông – Hội tụ và tỏa sáng”. Sự kiện nhằm tôn vinh, quảng bá các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Mông; góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc trong đời sống hiện đại. Đây cũng là dịp giới thiệu hình ảnh Điện Biên, tăng cường giao lưu giữa các địa phương có đồng bào Mông sinh sống, thúc đẩy kết nối văn hóa với phát triển du lịch.
Về thu, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì khoác sắc vàng óng ả, từng lớp ruộng men theo sườn núi, uốn quanh mái nhà, nối nhau như những đợt sóng giữa đại ngàn.
Chiều 9/10/2026, Lễ cúng Cầu an của đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn đã diễn ra trên tháp Po Sah Inư (phường Phú Thủy, Lâm Đồng). Đây là một nghi thức quan trọng mở đầu cho chuỗi hoạt động trong trong dịp tết Katê của đồng bào Chăm.
Trong 2 ngày 9-10/10, người dân và du khách được trải nghiệm không gian văn hóa dân tộc Thái tại xã Pắc Ta (tỉnh Lai Châu) trong “Lễ hội Cốm Co Giàng” lần thứ I. Đây cũng là dịp để địa phương quảng bá sản vật, cảnh quan và tiềm năng du lịch.
Những đường thêu rực rỡ trên trang phục truyền thống, nét vẽ sáp ong trên vải lanh, tiếng búa rèn, nhịp giã bánh dày cùng các trò chơi dân gian tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu tại Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 ở Điện Biên. Qua các hoạt động trưng bày, trình diễn và trải nghiệm, những giá trị truyền thống được tái hiện sinh động, góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa và gợi mở hướng bảo tồn gắn với phát triển, nâng cao đời sống đồng bào.
Sáng 9/10, tại phường Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên) các hoạt động văn hóa, triển lãm, thể thao và du lịch trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 chính thức khai mạc, với sự tham gia của 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An và Đắk Lắk.
Hòa vào không khí tưng bừng của Lễ Sen Đôn-ta truyền thống, Giải đua ghe Ngo mini năm 2026 tại thành phố Cần Thơ đã mang đến những màn tranh tài gay cấn, thu hút sự tham gia và cổ vũ cuồng nhiệt của đông đảo người dân.
