Pà Thẻn là dân tộc có dân số dưới 10.000 người, cư trú yếu trên địa bàn các huyện Quang Bình, Bắc Quang, Xín Mần và Hoàng Su Phì, trong đó tập trung nhiều nhất ở huyện Quang Bình (Hà Giang). Người Pà Thẻn cho đến nay vẫn giữ được những lễ hội văn hóa độc đáo có một không hai, điển hình là lễ hội nhảy lửa, lễ kéo chày và các trò chơi dân gian…Trong lễ hội nhảy lửa, đồng bào Pà Thẻn, nhất là chị em phụ nữ đều rực rỡ như “đàn chim lửa” trong những bộ trang phục tuyền thống được đồng bào gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Sản phẩm dệt thổ cẩm của người dân tộc Pà Thẻn ở xã Tân Bắc (Quang Bình, Hà Giang). Ảnh: Nguyễn Chiến - TTXVN Người Pà Thẻn chỉ có duy nhất một loại trang phục nguyên gốc, được gìn giữ từ đời này sang đời khác, mẹ truyền dạy cho con gái, nên các chị em phụ nữ đều biết tự dệt vải, thêu thùa phục vụ nhu cầu của bản thân. Người Pà Thẻn quan niệm màu đỏ là màu lửa, màu của ánh sáng, thần lửa là vị thần thiêng liêng của dân tộc. Do đó, phụ nữ Pà Thẻn lấy màu đỏ là màu chủ đạo trên trang phục, kết hợp với những vải trắng và đen, xen kẽ những đường hoa văn với các màu xanh, vàng để tạo nên bộ trang phục hài hòa với khung cảnh núi rừng thiên nhiên hùng vĩ. Những bộ trang phục rực rỡ kết hợp với ánh bạc của đồ trang sức như vòng bạc, cặp ba lá, khăn vấn đầu làm cho khuôn mặt người phụ nữ Pà Thẻn thêm rạng rỡ.
Chị Phù Thị Thiên, xã Tân Bắc, huyện Quang Bình tỉnh Hà Giang là nghệ nhân dệt thổ cẩm ở Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tân Bắc cho biết: Một bộ trang phục của chị em phụ nữ Pà Thẻn nếu làm khi nông nhàn cũng phải nửa năm mới xong một bộ. Đầu tiên là phải dệt vải, dệt hoa văn, mảnh ghép của váy, áo, khăn. Sau khi dệt xong, các chị em cắt từng mảnh ra ghép từng loại thành trang phục chứ không để liền mảnh. Hoa văn các mảnh khác nhau từ tay áo, thân ái cho đến lưng áo cũng khác. Với váy cũng tương tự, phải dệt, thêu xong mới cắt ra từng mảnh để ghép vào hoàn thiện...
Nghệ nhân dệt thổ cẩm người dân tộc Pà Thẻn tại Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tân Bắc, ở thôn My Bắc, xã Tân Bắc (Quang Bình, Hà Giang). Ảnh: Nguyễn Chiến - TTXVN Chị Phù Thị Thiên chia sẻ: Với trang phục nữ của người Pà Thẻn có thể phân biệt rõ nhất khi tham dự đám cưới bởi toàn bộ phụ nữ, thiếu nữ, cô dâu đều mặc váy đỏ, chỉ khác nhau ở khăn, mũ mà thôi. Người phụ nữ sẽ mặc áo đỏ, đeo khăn đen, mũ đội đầu có màu đen, còn các em thiếu nữ mặc áo đỏ, váy đỏ không có khăn quàng. Cô dâu sẽ đeo vòng cổ đủ đôi, khuyên tai, khăn che mặt…
Người Pà Thẻn luôn tự hào về những bộ trang phục truyền thống của dân tộc mình. Niềm vui, tự hào ấy được nhân lên khi Hợp tác xã dệt thổ cẩm truyền thống bản My Bắc (xã Tân Trịnh, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang) được thành lập, với mục đích bảo tồn nghề dệt thổ cẩm truyền thống, được thành lập từ năm 2008.
Gương sáng tuổi cao
Cụ Trạc Thị Ngọn đã hơn 80 tuổi, là người dân tộc Cao Lan, sinh sống ở bản Khe Nghè, thôn Khe Nghè, xã Lục Sơn, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang. Dù tuổi đã có, sức đã yếu nhưng tình yêu của cụ dành cho nghề dệt thổ cẩm vẫn đong đầy, cụ đang thắp sáng niềm tin cho thế hệ trẻ tiếp nối nghề truyền thống.
Tuy tuổi cao nhưng cụ vẫn rất minh mẫn, tinh tường và khéo léo. Cụ chia sẻ bộ quần áo của người Cao Lan thường có ba màu chủ đạo là chàm, nâu và đen. Các họa tiết trên trang phục đều gần gũi với cuộc sống sinh hoạt, lao động của đồng bào như hình quả trám, hoa hồi, cây đa, chim bồ câu… Các họa tiết này đều được thêu tay, người khéo tay thì từng mũi chỉ đều tăm tắp mà không lộ gấu vải. Tất cả các khâu đều làm thủ công nên muốn có được tấm vải đẹp thì người dệt phải dành từ 12-14 ngày, sau đó phần trang trí họa tiết cho bộ quần áo dài của nữ phải mất vài tháng hoặc cả năm mới hoàn thành.
Đội văn nghệ hát Sình Ca dân tộc Cao Lan ở xã Kim Phú, huyện Yên Sơn (Tuyên Quang). Ảnh: Quang Đán - TTXVN Theo phong tục của người Cao Lan, con gái trước khi lấy chồng phải tự tay thêu, dệt quần áo cưới. Nếu không có quần áo thêu, dệt thổ cẩm và đặc biệt là đôi dải yếm mặc lần đầu trong hôn lễ thì cô gái sẽ không may mắn về sau... Ấy thế nhưng cuộc sống hiện đại ngày nay không phải người Cao Lan nào cũng biết dệt, thêu thổ cẩm để may trang phục cho chính mình. Số lượng người biết thêu, dệt thổ cẩm truyền thống chỉ đếm trên đầu ngón tay, người trẻ càng không nhiệt tình với khung cửi, thêu, dệt thổ cẩm… Những điều này luôn khiến người tâm huyết giữ nếp văn hóa truyền thống cha ông như cụ Ngọn trăn trở không yên.
Đến năm 2006, UBND huyện Lục Nam đầu tư dự án khôi phục và phát triển nghề thêu, dệt thổ cẩm ở bản Khe Nghè. Cụ Trạc Thị Ngọn đã cùng một số phụ nữ có tuổi trong thôn biết nghề thêu, dệt thổ cẩm của đồng bào Cao Lan thành lập Câu lạc bộ thêu, dệt thổ cẩm. Đến nay, câu lạc bộ đã có lực lượng đông đảo, đóng góp rất lớn trong việc truyền dạy, bảo tồn nghề truyền thống của địa phương. Ngoài vốn kiến thức được bà và mẹ truyền dạy thì cụ Ngọn còn cất công lặn lội tìm đến các tỉnh có đông đồng bào Cao Lan sinh sống như: Tuyên Quang, Bắc Kạn, Cao Bằng, Phú Thọ… để học hỏi, sưu tầm những mẫu áo váy xưa về nghiên cứu cách thêu rồi truyền đạt cho những thành viên trong câu lạc bộ.
Giúp đồng bào các dân tộc bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống
Vừa qua, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành đề án “Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” từ năm 2019-2030 nhằm nghiên cứu cấp bách, khôi phục trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số đã bị mai một.
Đề án hướng tới nhiều mục tiêu cụ thể: Hoàn thành 100% việc kiểm kê và lập danh mục di sản văn hóa phi vật thể về trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số, khôi phục trang phục truyền thống của 3 dân tộc đã mai một. Đến năm 2022, có 100% học sinh trường dân tộc nội trú các tỉnh, thành phố triển khai mặc trang phục truyền thống 2 buổi/tuần và các dịp lễ, tết, hội. Đề án cũng đề cập đến việc lập 10 hồ sơ di sản văn hóa phi vật thể về nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật thêu hoa văn, trang trí hoa văn liên quan đến trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia...
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mong muốn đề án khi đi vào đời sống sẽ giúp đồng bào các dân tộc – chủ thể văn hóa nhận thức được vẻ đẹp của các bộ trang phục truyền thống. Đó không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm của người dân trong công cuộc gìn giữ, bảo tồn di sản và truyền lại cho thế hệ sau. Nếu không kịp thời bảo tồn và phát huy, trong thời gian không xa, các trang phục truyền thống dân tộc thiểu số sẽ mất đi, bản sắc văn hóa dân tộc khó tìm lại được. Việc phát huy trên cơ sở bảo tồn và phát triển nền tảng gốc của trang phục cũng không thể thực hiện được.
Tiến sỹ Trần Hữu Sơn, Phó Chủ tịch thường trực Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cũng cho rằng: Đây là đề án rất kịp thời trong bối cảnh nhiều đồng bào dân tộc thiểu số không còn giữ gìn được trọn vẹn trang phục truyền thống. Đề án không chỉ góp phần vào sự phát triển bền vững văn hóa các dân tộc Việt Nam mà còn góp phần đưa trang phục truyền thống phổ biến hơn trong cuộc sống của đồng bào, nâng cao lòng tự hào, ý thức bảo tồn và phát huy trang phục truyền thống các dân tộc…
Ông Trần Hữu Sơn cũng cho rằng khi thực hiện nên phân loại trang phục dân tộc theo các hướng bảo tồn khác nhau, bảo tồn nguyên vẹn hay bảo tồn theo các giai đoạn tái sáng tạo, chấp nhận sự cách tân, cải biến của trang phục qua nhu cầu của người sử dụng và thời gian. Sự tái sáng tạo trang phục cũng cần phải được sự chấp nhận của cộng đồng. Quá trình tái sáng tạo trang phục của đồng bào các dân tộc thiểu số rất cần có sự tham gia của các họa sĩ, nhà nghiên cứu tham gia và được cộng đồng chấp thuận…
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
Tối 16/10, tại tỉnh Lào Cai, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” được khai mạc, với điểm nhấn là màn biểu diễn đại Xòe có sự góp mặt của 2.026 người.
Từ những sản phẩm dệt lanh qua đôi bàn tay phụ nữ dân tộc Mông, xã Lùng Tám (tỉnh Tuyên Quang) đang tìm hướng kết nối nghề truyền thống với hoạt động trải nghiệm, giới thiệu văn hóa và tiêu thụ sản phẩm.
Lấy người dân làm trung tâm, phát huy vai trò chủ thể trong sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời gắn hoạt động văn hóa với nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.
Lễ hội Katê 2026 khép lại nhưng với tình yêu văn hóa cùng những cách làm sáng tạo của người trẻ Khánh Hòa, di sản Chăm đang tiếp tục được đưa đến gần hơn với cộng đồng.
Nằm ở thôn Phú Hạnh, xã Tuy An Đông, tỉnh Đắk Lắk, đồi Cổ Thạch thu hút du khách bởi cảnh quan núi biển giao hòa, con đường đá được người dân truyền lại là có từ hàng trăm năm trước cùng rừng duối lâu năm.
Giữa núi rừng Ba Vì, tỉnh Quảng Ngãi, một quán cà phê mang tên “Ta lêu” đang mở ra không gian giao lưu văn hóa độc đáo, nơi những làn điệu dân ca H’rê đến gần hơn với giới trẻ và du khách.
Tọa lạc tại phường Mỹ Phong, tỉnh Đồng Tháp, Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia chùa Vĩnh Tràng là địa điểm thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định phát triển nguồn lực con người và phát triển văn hóa được đặt trong nhóm nhiệm vụ trọng tâm, nhằm biến văn hóa thành nền tảng tỉnh thần, sức mạnh nội sinh và động lực to lớn cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Tối 11/10, tại phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên), Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV, năm 2026 bế mạc sau những ngày diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giao lưu cộng đồng.
Ngày 29/11/2022, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sau gần 4 năm, vấn đề đặt ra không còn chỉ là quảng bá danh hiệu, mà là phải lượng hóa được sức sống thực sự của nghề, nhận diện những nguy cơ và chứng minh hiệu quả của các giải pháp bảo vệ.
