Nghệ nhân Phạm Minh Châu thổi “hồn” cho quất bonsai

Những ngày cận Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, vườn quất của ông Phạm Minh Châu, xã Nam Điền, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định luôn nhộn nhịp người tham quan, mua cây. Những tác phẩm quất bonsai với dáng, thế đẹp, tạo hình công phu, khiến ai ai cũng phải trầm trồ, thưởng lãm.

potal-quat-bonsai-hut-khach-dip-tet-7816988.jpg
Chỉnh sửa lại cây trước khi giao cho khách. Ảnh: Nguyễn Lành - TTXVN

Ông Châu là một trong những nghệ nhân có “bàn tay vàng” tạo ra những tác phẩm bonsai nghệ thuật của tỉnh Nam Định. Qua bàn tay tài hoa, óc sáng tạo của ông, những cây quất trở thành tác phẩm mang dáng dấp độc lạ, chứa đựng thông điệp nhân văn sâu sắc, phục vụ nhu cầu thưởng lãm cái đẹp ngày Tết của nhân dân.

Ông Châu chia sẻ, tạo dáng bonsai tưởng như đơn giản ai cũng làm được nhưng làm thế nào để thổi “hồn” cho cây thì không phải dễ. Cây bonsai phải gây được ấn tượng từ cái nhìn đầu tiên, nhất là thể hiện rõ ý nghĩa, thông điệp của từng dáng, thế cây. Quan trọng là phải tìm được gốc quất đủ yêu cầu làm phôi. Đó là những cây quất già 5-7 năm tuổi, khỏe mạnh. Thế nên, ông Châu thường tranh thủ dành thời gian len lỏi khắp làng trên, xóm dưới để tìm những gốc quất đủ yêu cầu. Khi có phôi cây, ông loại bỏ tất cả cành, lá ban đầu, chỉ giữ lại gốc và những cành theo ý tưởng muốn tạo dáng, thế. Thông thường 10 phôi cây tối đa chỉ giữ được 6, thậm chí tỷ lệ còn thấp hơn. Trong khoảng 2 năm, phôi cây vừa được chăm sóc kỹ lưỡng vừa được tạo tán.

Với cây quất bình thường, việc tạo dáng quất chỉ cần dùng dây thép nhỏ để kéo, uốn nhưng với quất bonsai phải tạo dáng ngay từ ban đầu. Mỗi cành đều có sự tính toán tỉ mỉ, hài hòa theo chủ đề, thông điệp khác nhau. Sau khi cây thành dáng như mong muốn, việc chăm sóc cho cây ra hoa, đậu quả sao cho kịp vụ Tết là điều quan trọng, quyết định giá trị, tính thẩm mỹ của cây.

potal-quat-bonsai-hut-khach-dip-tet-7816987.jpg
Cây chuẩn bị vận chuyển tới khách hàng. Ảnh: Nguyễn Lành - TTXVN

Khoảng tháng 5, tháng 6, cây quất bắt đầu cho hoa. Thời điểm này có những ngày nhiệt cao, kèm gió Lào khô nóng, khiến cây dễ rụng hết hoa, quả. Ngoài ra, những gốc quất lâu năm thường ra ít quả, khó chăm sóc, do đó bên cạnh kinh nghiệm, người trồng quất phải áp dụng nhiều biện pháp, sử dụng các loại thuốc đặc trị để giữ hoa, quả được lâu. Bonsai quất đẹp cần đảm bảo các tiêu chí cành khỏe, đủ lộc, đủ hoa, quả xanh, quả chín mang ý nghĩa đủ đầy.

Ông Châu Phạm Minh nêu rõ, các tác phẩm của ông thường mang những câu chuyện, ý nghĩa riêng, không tác phẩm nào lặp lại. Những dáng cây được tạo hình tỉ mỉ: có cây dáng mềm cũng có cây thẳng tắp, có cây to lớn nhưng có cây nhỏ nhắn, tất cả được bày trí, tạo dáng hài hòa sao cho mỗi chậu quất mang một thông điệp khác nhau; có tác phẩm thể hiện tình mẫu tử thắm thiết, có cây thể hiện nghĩa phu thê, có cây mang thông điệp về những đức tính của người quân tử…

Không chỉ trồng và tạo dáng quất bonsai, ông Châu còn là người sáng tạo dòng quất ký gỗ lũa độc đáo, thu hút người sành chơi. Quất ký gỗ lũa vừa có sự tươi tắn của cây, vừa có sự độc lạ của những khúc gỗ lũa, dưới bàn tay khéo léo của nghệ nhân tạo thành một tác phẩm sinh động mang tính nghệ thuật cao.

potal-quat-bonsai-hut-khach-dip-tet-7816990.jpg
Một tác phẩm quất bonsai của ông Phạm Minh Châu xã Nam Điền, huyện Nam Trực. Ảnh: Nguyễn Lành - TTXVN

Mùa Tết năm nay, ông Châu chuẩn bị 500 chậu quất bonsai phục vụ nhu cầu chơi cây của khách hàng. Giá quất bonsai dao động từ 5 - 35 triệu đồng/chậu. Hiện, vườn của ông không còn hàng để bán. Cây được khách đặt từ khoảng tháng 10 âm lịch và đến đầu tháng Chạp, nhiều khách đã yêu cầu chuyển hàng chơi Tết sớm.

Tham quan và tìm mua quất chơi dịp Tết, anh Lại Văn Dương, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình cho biết, anh nghe danh nghệ nhân Châu đã lâu và năm nay anh vượt đường xa để đến vườn cây nhà ông mong muốn tìm được tác phẩm quất ưng ý. Những tác phẩm của ông Châu rất sinh động. Cây quất không chỉ khỏe, hoa, lá, quả đều bắt mắt mà mỗi cây còn mang một vẻ đẹp riêng, ý nghĩa riêng.

potal-quat-bonsai-hut-khach-dip-tet-7816991.jpg
Khách hàng tìm mua quất bonsai chơi Tết. Ảnh: Nguyễn Lành - TTXVN

Chơi cây không chỉ để thỏa mãn tâm lý chiêm ngưỡng cái đẹp mà còn thể hiện cái nhìn, quan điểm nhân sinh của chủ nhà. Bởi vậy, quất bonsai không chỉ là loại cây biểu tượng của ngày Tết Việt Nam mà còn biểu trưng cho văn hóa được người sành cây lựa chọn trưng bày trong nhà trong dịp Tết để tạo điểm nhấn cho ngôi nhà và thể hiện mong ước những điều tốt đẹp sẽ đến trong năm mới.

Nguyễn Lành

Nguyễn Lành ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Lão nông Khmer với 'nhà máy nông nghiệp' thu nhỏ

Lão nông Khmer với 'nhà máy nông nghiệp' thu nhỏ

Bắt đầu gắn bó với đồng ruộng từ năm 1986 bằng những phương thức thủ công thô sơ nhất, đến nay, ở tuổi gần 70, ông Lâm Se, một nông dân Khmer tại phường Sóc Trăng, thành phố Cần Thơ đã xây dựng cho mình một cơ ngơi nông nghiệp hiện đại.

Những 'đại sứ' công nghệ trong cộng đồng dân tộc ở TP Hồ Chí Minh

Những 'đại sứ' công nghệ trong cộng đồng dân tộc ở TP Hồ Chí Minh

Nhiều thanh niên tình nguyện, người có uy tín trong cộng đồng ở TP Hồ Chí Minh đang trở thành những “đại sứ công nghệ” thực thụ, hướng dẫn bà con dân tộc cách sử dụng các ứng dụng dịch vụ công trực tuyến, từng bước đưa công nghệ số đến gần hơn với cộng đồng các dân tộc.

Người lính trẻ gieo những 'mầm số' pháp luật nơi biên cương

Người lính trẻ gieo những 'mầm số' pháp luật nơi biên cương

Giữa những bản làng vùng cao Lai Châu, bước chân của người lính biên phòng không chỉ in trên những cung đường tuần tra, bên những cột mốc biên cương, mà còn trên hành trình mang kiến thức số, pháp luật và cả những cách làm mới để đến từng bản, từng lán nương. Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh, Chính trị viên phó, Bí thư Chi đoàn Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải là một người trẻ như thế.

Nữ cán bộ Công an trẻ tận tâm phổ biến pháp luật, góp phần giữ bình yên cho đồng bào

Nữ cán bộ Công an trẻ tận tâm phổ biến pháp luật, góp phần giữ bình yên cho đồng bào

Một ca tuần tra trong đêm, một buổi tuyên truyền pháp luật, một lần đến với người dân hay một sáng kiến nhỏ giúp công việc hiệu quả hơn. Với chị Nguyễn Hồng Ân, nữ cán bộ Công an xã Thanh Tùng ( xã thuộc Khu vực III, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.của tỉnh Cà Mau), hành trình tuổi trẻ được viết bằng những việc làm như thế - nơi mỗi ngày bình yên của người dân cũng là một phần ý nghĩa trong những năm tháng đẹp nhất của đời mình.

Đưa quy định pháp luật đến gần hơn với bà con Chăm Islam

Đưa quy định pháp luật đến gần hơn với bà con Chăm Islam

Để đồng bào Chăm Islam dễ hiểu và thực hiện đúng pháp luật, Ban Quản trị thánh đường tại phường Bình Tiên, TP Hồ Chí Minh lồng ghép những tình huống đời thường vào các buổi sinh hoạt tôn giáo. Qua cách trao đổi gần gũi, bà con biết nhận diện lừa đảo và phòng tránh vi phạm.

Những 'cây đại thụ' giữa đại ngàn Tây Nguyên

Những 'cây đại thụ' giữa đại ngàn Tây Nguyên

Đắk Lắk có 45 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 25%. Trong đời sống cộng đồng, đội ngũ già làng, trưởng thôn, người có uy tín được ví như những “cây đại thụ” giữa đại ngàn, là cầu nối đưa chủ trương, chính sách đến với người dân, góp phần củng cố khối đại đoàn kết, giữ gìn bình yên buôn làng và thúc đẩy phát triển địa phương.

Người mang quả ngọt phủ xanh đất dốc

Người mang quả ngọt phủ xanh đất dốc

Từ những diện tích trồng ngô, sắn và một số cây trồng kém hiệu quả, người dân vùng cao Sơn La đã mạnh dạn chuyển sang trồng cây ăn quả trên đất dốc, từng bước thay đổi phương thức sản xuất. Nhiều mô hình mang lại doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm. Gia đình ông Vàng A Sở, dân tộc Mông, ở tổ dân phố Pakhen, phường Thảo Nguyên là một trong những trường hợp như vậy.